Кіріспе

1967 жылы Сиднет Люметтің түсірген "Қауіпті іс" фильмі – Джон Ле Карренің 1961 жылы жазылған "Өлі шақыру" атты тұңғыш романы негізіндегі 1967 жылғы британдық шпиондық фильм. Фильмде Джеймс Мейсон басты рөлде ойнайды, режиссерлік жұмысын Сидни Люмет жүзеге асырған, сценарий авторы – Пол Дехн. Бұл Columbia Pictures компаниясының өндірісі болғандықтан және Paramount компаниясы Джордж Смайли есіміне фильм құқығын иеленгендіктен, басты кейіпкер Чарльз Доббс деп өзгертілген; алайда, оның полиция байланысы Мендель мен әйелі Энннің есімдері сақталған. Paramount компаниясы "Салқыннан келген тыңшы" (1965) фильмін түсірген кезде Смайли кейіпкерінің атын пайдалану құқығын алған. Музыкалық сүйемелдемені Квинси Джонс жазса, босса-нова стиліндегі "Кімге мәңгілік керек?" әнін Аструд Гилберто орындаған.

Сюжет

1960 жылдардағы Лондонда Чарльз Доббс (Джеймс Мейсон) МИ5 қызметкері, Сыртқы істер министрлігінің шенеунігі Сэмюэл Феннанды (Роберт Флеминг) тергеп жатыр. Феннан бұрынғы коммунист, ол өз-өзіне қол жұмсағандай көрінеді. Доббс Феннанның өліміне қатысты күдік тудырады, ол өлімнен кейінгі таңертең Феннанның жесірін көріп қайтады. Феннанның үйіне ояндыру шақыруы келіп түскенде, оның жесірі Эльза (Симон Синьоре) шақыру өзіне арналғанын айтады. Доббс мұның жалған екенін анықтайды, соның салдарынан Эльзаның, нацистік жойқын лагерінен аман қалған әйелдің, Феннанның өліміне қатысты белгілі бір ақпараттарға ие болуы мүмкін деп күдіктенеді. Басқа үкіметтік шенеуніктер Доббстың істі тоқтатуын қалайды. Алайда Доббс зейнеткер полиция инспекторы Мендельмен (Гарри Эндрюс) жеке байланысқа түсіп, тергеуді жалғастырады. Олар Шығыс Еуропалық агенттер желісін ашады, олардың бірі Доббсқа шабуыл жасап, қолын сындырады. Доббс сондай-ақ, өзінің адалсыз әйелі Эннның (Харриет Андерссон) Екінші дүниежүзілік соғыстағы бұрынғы әріптесі Дитер Фрейге (Максимилиан Шелл) қосылу үшін Швейцарияға кетпек екенін біледі. Доббс Эльзаның тыңшы екенін дәлелдеу және оның басшылығын анықтау үшін тұзақ құруға шешім қабылдайды. Ол "Эдвард II" спектаклі кезінде Олдвич театрында кездесу ұйымдастырады. Доббс, оның әріптесі Билл Эпплби (Кеннет Хей) және Мендель Эльзаны бақылайды және оның жанындағы бос орынға кім отыратынын күтеді. Доббс Дитердің Эльзаның жанына отырғанын және оның басшысы екенін көріп қатты ренжіп кетеді. Дитер мен Эльза өздерін тұзаққа түсіргенін түсінгенде, Дитер Эльзаны суыққан түрде өлтіріп, театрдан шығып кетеді. Мендель Дитердің жасырынған жеріне барады және Доббсты шақырады. Соңғы қақтығыста Дитер Мендельді атып өлтіреді, бірақ ашуланған Доббс, қолындағы гипсті соққы ретінде пайдаланып, оны қарусыз күйде өлтіреді. Доббс Цюрихке ұшады, онда оны әуежайда Энн күтіп алады.

Өндіріс

"Қаһарлы іс" фильмінің түсірілімдері Лондон қаласында, Сент-Джеймс паркінде, Челсидегі The Balloon Tavern және Chelsea Embankment, Баттерси мен Барнс аудандарында, Твикенхемде және Хайд паркіндегі Serpentine ресторанында (1990 жылы бұзылған) өтті. Доббс үйінің сыртқы түрі Пимликодағы Сент-Джордж алаңында сақталған. Театр сахнасы үшін Корольдік Шекспир компаниясының "Эдвард II" қойылымы (сахналық қоюшысы Питер Холл) Лондонның Олдвич театрында, нақты орнында қайта жаңғыртылды. Оператор Фредди Янгтың түсті фильмнің негативін аз мөлшерде, бақыланатын жарыққа алдын ала сезіктендіру әдісі (бұл "жарық шашырату" немесе "алдын ала тұман" деп аталады) арқылы түс палитрасын жұмсарту техникасы алғаш рет осы фильмде қолданылды. Лумет бұл нәтижені "түссіз түс" деп атады, және ол өте ықпалды болды, Вильмос Зигмонд сияқты басқа операторлар да "МакКейб пен Миссис Миллер" фильмінде қолданды. Сюжет кітапқа көбінесе адал, бірақ Энн мен Дитер арасындағы романтикалық қарым-қатынас қосылды, ал фильмнің кульминациялық сахнасында Доббстың Дитерді қатыгездікпен ұруына себеп болу үшін Менделдің кейіпкері атылады.

Марапаттар мен құрметтер

The Deadly Affair бес BAFTA сыйлығына ие болды: Сидни Люмет үшін үздік британдық фильм, Пол Дехн үшін үздік британдық сценарий, Фредди Янг үшін үздік британдық түсірілім (түсті), Симона Синьорет үшін үздік шетелдік актриса және Джеймс Мейсон үшін үздік британдық актер. Бірақ, ол ешбір сыйлықты жеңіп алмады.