Кіріспе
Психоаналитик Герберт Сильберер (28 ақпан 1882 – 12 қаңтар 1923) – Зигмунд Фрейдтің төңірегіндегі кәсіби ортамен байланысты австриялық психоаналитик, сондай-ақ Карл Густав Юнг, Альфред Адлер сияқты психологиялық зерттеулердің алғашқы зерттеушілерін де қамтыды. Ол бұрын спорт және спорт журналистикасы саласында жұмыс істеген.
Herbert Silberer (February 28, 1882 – January 12, 1923) was a Viennese psychoanalyst involved with the professional circle surrounding Sigmund Freud which included other pioneers of psychological study as Carl Gustav Jung, Alfred Adler and others. He had a background in athletics and sports journalism.
Өмірбаян
Сильберер түстерге қатты қызығушылық танытты және 1909 жылы гипнагогикалық жағдайды (адамның ояну мен ұйықтау арасындағы психикалық күйі) зерттеуін егжей-тегжейлі баяндаған мақала жариялады. Сильберердің пікірінше, гипнагогикалық күй автосимволик, яғни гипнагогикалық күйде қабылданатын бейнелер мен символдар қабылдаушының физикалық немесе психикалық күйін көрсетеді (яғни символы болып табылады). Ол автосимволикалық құбылыстардың пайда болуы үшін екі "қарама-қарсы элемент" қажет екенін тұжырымдады: ұйқышылдық пен ойлауға жасалған күш-жігер. 1914 жылы Сильберер қазіргі психология, мистика және эзотерикалық дәстүрлер (әсіресе батыс, христиандық, герметизм, алхимия, розенкрейцерлік және масондық) арасындағы байланыс туралы кітап жазды: Probleme der Mystik und ihrer Symbolik (Мистицизм және оның символикасы мәселелері). Сильберер ұсынған көптеген ойлар, әсіресе алхимиялық бейнелер мен қазіргі психология арасындағы байланыс туралы, 1911 жылы Карл Юнгтің "Естеліксіздіктің психологиясы" кітабында алғаш рет айтылғандарға ұқсас болды. (Бұл кітап кейіннен "Трансформация символдары" деп аталды). Юнг 1944 жылы "Психология және алхимия" атты маңызды еңбегінде осы ойларды одан әрі дамытып, Сильберердің зерттеулері үшін оған ризашылық білдірді. Юнг пен Сильбердің екеуі де Фрейд жыныстық теориясын психикалық бұзылулардың басты себебі деп қарастырмай, психикалық құбылыстарды зерттеді. Фрейд пен оның ізбасарлары Юнг пен Сильберерді суыққандықпен және қатыгездікпен қабылдамады, бұл біздің психикамызды жақсырақ түсінуге және психикалық бұзылуларды емдеуге кедергі келтірді. Көптеген жағдайларда, бұзылудың себебін толыққанды түсінудің орнына, науқастарға дәрі-дәрмек беріледі, бұл симптомдарды басады, бірақ олар күштірек күйде қайта оралуы мүмкін. Сильберер Фрейдтен бөліскеннен кейін шамамен 9 жыл өткен соң, 1923 жылдың 12 қаңтарында өзін-өзі асып өлтірді. Юнг өзінің "Естеліктер, армандар және ойлар" атты автобиографиясында Фрейдтің айыптауының қаншалықты әсер еткенін және оның досы үшін болғандай, оның психикасында қандай үлкен өзгерістер болғанын сипаттады.
Мистицизм мен оның символикасы
Мистика және оның символикасы мәселелері – Сильбердің ең маңызды еңбегі. Ол Розенкрейцерлердің «Парабола аллегориясы» деп аталатын мәтінін бастапқы тұсы ретінде алып, Кристиан Розенкрейцтің «Химиялық үйлену тойына» ұқсас көптеген параллельдері бар алхимиялық жазбаны зерттейді. Сильберр аллегорияға Фрейдтік талдау жасағаннан кейін, бұл әдісті алхимия, герметизм, розенкрейцерлік және басқа мистикалық дәстүрлермен, сондай-ақ Кундалини Йога, Бхагавад Гита және ағылшын мистикасы Джейн Лидтің жазбаларымен салыстырады. Сильберрдің көзқарасы синкретикалық, оның оқуларының кеңдігі ерекше, себебі ол әлемнің эзотерикалық дәстүрлерін «интроверсия» тұжырымдамасымен біріктіреді: адамның жан/психикаға тереңдей түсуі, онда зор рухани және психикалық байлықтар табуға болады. Кітаптың негізгі тезисі – Фрейдтік талдау белгілі бір түсініктер берсе де, түстердің, ойлау процестерінің немесе шығармашылық туындылардың ішкі психологиялық және рухани мағынасын толыққанды түсіндіре алмайды. Бұл көзқарас Юнгтің де кейіннен Фрейдтен бөлінуіне себеп болды. Сильберр Фрейдтік идеяларды мистикалық ойлау процестерімен біріктіріп, әлемнің әртүрлі мистикалық дәстүрлерінде айтылған жанның рухани өзгеруіне тең келетін «Ұлы өнерді» жасауға тырысады. Шын мәнінде, «Мистицизм мәселелері және оның символикасы» бір кезде таза ғылыми психологиялық зерттеуден асып, өзі мистицизмнің туындысына айналады (соңғы тарауда Сильберр «адамзатты жетілдіру» жұмыстың мақсаты екені туралы ашық айтады).
Таңдалған жарияланымдар
Алхимия мен оккульттік өнердің жасырын символикасы. Смит Элли Джеллиффтің аудармасы (бірінші басылым: Моффат, Ярд және Компания, Нью-Йорк, 1917); Довер Публикациялар, Нью-Йорк, 1971, алғаш рет неміс тілінде «Probleme der Mystik und ihrer Symbolik» деген атпен жарияланды. «Түс: Түс психологиясына кіріспе» (Амстердам, 1966). «Балонмен төрт мың километр» (Лейпциг, 1903). «Кездейсоқтық және бейсананың ойын-қалжыңдары» (Der Zufall und die Koboldstreiche des Unbewussten) (Берн және Лейпциг, 1921).