Кіріспе

Бутовская желісі (Бу́товская ли́ния) – Мәскеу метросының желісі. Бұл желі метро туннельдерін қазу немесе бұрғылау қымбат және тиімсіз деп саналатын аймақтарда жылдам транзит құрылысы бойынша тәжірибелік жоба болды. Бұрын Филевская желісі сияқты, жер бетінде желілер салуға әрекеттер жасалған, бірақ қатал ресейлік қыстар және пайдалы жердің көп бөлігін иелену мұндай жобаларды іс жүзінде мүмкінсіз етті. Дегенмен, қала шеткеріне, әсіресе Мәскеу автомобиль айналма жолының (МКАД) сыртында жаңа аудандар пайда болғандықтан, оларға қандай да бір жылдам транзит байланысы қажет болды. 1980-жылдардың соңында Мәскеу метросының жобалау бюросы «Метрогипротранс» МКАД-тан тыс жерлерге жылдам транзит жүргізу үшін, жерден жоғары көтерілген рельстер жүйесін пайдаланатын жобалар жиынтығын әзірлеуді бастады. Оңтүстік Бутово ауданы осылайша байланысқан алғашқы аудан болды. Осы жаңа жобаларға «жеңіл метро» (Лёгкое метро́) термині қолданылды, себебі ол үздіксіз көтерілген құрылымнан тұратын еді. Желіні қамтамасыз ету үшін арнайы пойыз құрамы әзірленуі керек болды, ол ауа райының қиын жағдайларына төзімді болуы және өткір бұрылыстарды жеңе алуы тиіс еді. Жеңіл метроның жұмысын жеңілдету үшін ол дәстүрлі метро желісіне біріктірілді. Бутовская желісі негізінен Серпуховско-Тимирязевская желісін Серпуховский соңғы станциясынан әрі жалғастырады. Желі 2003 жылдың 27 желтоқсанында ашылды. Алғашқы бөлігі туннельде салынды, бұл Дмитрий Донской бульвары станциясында ыңғайлы ауысу мүмкіндігін қамтамасыз етті. Қалған бөлігі көтерілген, бір және екі рельсті жолдар шудан қорғайтын қоршаумен жабдықталған. Қазіргі уақытта әрқайсысы бірдей дизайнмен салынған төрт көтерілген станция жұмыс істеп тұр. Олардың барлығында, Улица Старокачаловскаядан басқа, мүгедектер арбасында жүретін адамдар үшін лифт бар. Желі 9-шы желімен Улица Старокачаловскаяда және 6-шы желімен Битцевский саябағында тоғысады.

Жылжымалы құрам

Жол Varshavskoe депосын (No. 8) Серпуховско-Тимирязевская желісімен бөліседі. Бұл желіде арнайы салынған 81-740/741 (Русич) класындағы пойздар қызмет етеді. Олар ашық ауада жұмыс істеу үшін жасалған. Қазіргі таңда 12 үш вагонды пойыз жұмыс істейді.

Соңғы өзгерістер мен болашақ жоспарлар

Жеңіл метро инновациялық болғанымен, әртүрлі әлеуметтік топтар мен БАҚ тарапынан сынға ұшырады, бұл оның болашағына әсер етуі мүмкін. Басты проблемалар қаржыландырумен байланысты болды, өйткені жоба бастапқыда шығындарды үнемдеу мақсатында жоспарланған еді; алайда, BLLM дәстүрлі метро желілерінен қымбатқа түсті. Жолаушылардың ыңғайсыздығына қысқа пойыз вагондары мен үлкен интервалдар, сондай-ақ, ерекше Улица Старокачаловская/Бульвар Дмитрия Донского станциясындағы ауысу себеп болды, онда жеңіл метро станциясы басты желінің екі жағында орналасқан екі бөлек платформадан тұрады, ал соңында пойызды кері бұруға арналған тұрақ жолдары жоқ. Нәтижесінде, жолаушылар платформада ұзаққа созылатын кезекте тұруға мәжбүр, содан кейін пойызға отыру үшін шығып келе жатқан жолаушылармен күресуге тура келеді. Көпір құрылысының салдарынан ландшафтқа келген зиян да проблема тудырды. Ашылғаннан кейін бірнеше ай өткен соң қымбат және ұятты түзету жұмыстары жүргізілуге тиіс болды. Біріншіден, жаңа пойыздардың ақауларын жою қажет болды, олар дереу және күтпеген жөндеуді талап етті; сонымен қатар, шудан қорғайтын кедергілерге қарамастан, жол төсемінің буындарын жөндеу арқылы шуды азайту жұмыстары жүргізілуге тиіс болды. Сынға қарамастан, Мәскеу метрополитені BLLM-ді кеңейту жоспарларын жалғастыруда, алғашқысы станциядан солтүстікке қарай кері бұру жолдарын салу, осылайша аяқтау платформаларын солтүстік және оңтүстік бағыттарына бөлу болып табылады; қазіргі уақытта бұл 2010 жылға жоспарланған. Бұл аяқталғаннан кейін, бастапқы жоспар бойынша, Калужско-Рыжская желісінің соңғы станциясы – Новоясеневскаяға қарай солтүстік-батысқа қарай жер асты кеңейту көзделген, онда екі жаңа станция салынуы тиіс болған: Лесопарковая және Битцевский парк, олар 2014 жылдың 27 ақпанында ашылды. Бірақ Мәскеу метрополитені бұл жобаны кейінге шегерді және тіпті оны 2015 жылға дейін аяқталуға тиіс жобалар тізімінен алып тастады. Бутовоның қарқынды өсуіне байланысты оңтүстік-шығысқа қарай тағы үш станция салу ұсынылып отыр: Улица Старопотаповская, Улица Остафьевская және Новокурьяново, сонымен қатар жаңа депо да салынуы мүмкін. Соңғысының құрылысы маңызды болуы мүмкін, себебі ол желінің тәуелсіз жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Жаңа жоспарлар картасында Милизейский поселок (немесе Шығыс Щербинка) бағытында кем дегенде екі станция салынуы жоспарланған. Бунинская аллеясында Сокольническая желісіне көшу 2023 жылдан кейін жоспарланған. Бутово желісімен байланысты мәселелер басқа жеңіл метро желілерінің болашағына да әсер етті, өйткені екінші жоспарланған желі – Солнцевская жеңіл метросы қазір тоқтатылды. Оның құрылысы 2004 жылы басталуы жоспарланған, ал желі 2006 жылы ашылуы күтілген, бірақ бірнеше рет кейінге шегерілгеннен кейін Мәскеу метрополитені ескі жобаға – дәстүрлі Калининско-Солнцевская желісіне қайта оралудың тиімдірек екеніне шешім келдірді. Солнцевская желісінің тоқтатылуынан кейін BL желісінің тағдыры одан да нашар болуы мүмкін деген алаңдаушылық туды, себебі желіні бөлшектеп, оны STL желісінің екі-үш станциялық ұзартуымен алмастыру тиімдірек болар деген пікірлер айтылуда. Кемшіліктеріне қарамастан, BL желісінің бір оң жағы – 81-740/741 пойыз вагондарының сериялық өндірісі кеңінен қолданысқа ие болып, қазір Филевская желісінде басымдыққа ие, барлық ескі вагондарды алмастырды және Арбатско-Покровская желісінде де үлесін арттыруда.