Кіріспе

Чеччо д’Асколи (1257 – 26 қыркүйек, 1327) – итальяндық энциклопедияшы, дәрігер және ақын Франческо дельи Стабилидің (кейде Франческо дельи Стабили Цихус) кең таралған есімі. Чеччо (латынша, Cichus) – Франческо есімінің кіші түрі, ал Асколи – оның туған жері. Ай бетіндегі Цихус кратері оның құрметіне аталған.

Өмір

Фолигнанода, Касе ди Коккиядағы Фонте а кагнаның жанында дүниеге келген ол математика мен астрологияны зерттеуге өмірін арнады. 1322 жылы Болонья университетінде астрология профессоры болды. Ол Авиньондағы папа Иоанн XXII-нің қызметіне кірген және Дантемен жақын қарым-қатынас орнатып, кейіннен ұлы ақынмен дауласқан деген әңгіме бар; бірақ мұны растайтын ешқандай дәлел жоқ. Джон де Сакробосконың "Сфера" еңбегіне жазған түсіндірмесінде ол демонды пайдалану және олардың әрекеттері туралы батыл теорияларды ұсынды, бұл оны дін қызметкерлерімен келіспеушілікке алып келді. 1324 жылы ол белгілі бір оразалар мен дұғаларға және жетпіс тәждік айыппұл төлеуге сотталды. Бұл үкімнен қашу үшін Флоренцияға барып, Карло ди Калабрияның үйіне бекінді. Оның жалған ғылымы мен тікелей сөйлеуі оған көптеген жау жаратты; ол Дантенің "Комедиясына" және Гвидо Кавалкантидің "Сүйіспеншілік әніне" сын көтерді. Дәрігер Дино дель Гарбо оны талмай іздеді; және бұрынғы күдік қайта оянғаннан кейін, Чеко тағы да сотталып, діннен тайға басу айыбымен жазаланды. Сот шешімінен кейін бір күні Флоренцияда жетпіс жасында өртеліп қайтыс болды.

Жарияланымдар

Секко д'Асколи көптеген еңбектерді қолжазба түрінде қалдырды, олардың көпшілігі ешқашан жарияланбаған. Ол өзінің атағын жеткен және өлім жазасына тартылуына себеп болған кітабы – «Ацерба» (ацервтен) энциклопедиялық поэмасы болды, оның 1546 жылы, соңғы қайта басылған күні, жиырмадан астам басылымы жарық көрген. Бұл сол заманғы қазіргі заманғы табиғаттану ғылымдарының жинағы, онда «көктердің тәртібі мен әсері, жануарлар мен құнды тастардың сипаттамалары мен қасиеттері, метеориттер мен жер сілкінісі сияқты құбылыстардың себептері – және күнделікті моральдық философия» сипатталған. Шығарма шындығында «сеста рима» (алты жолды, белгілі бір ұйқас схемасымен жазылған өлең жолдары) түрінде төрт кітаптан тұрады. Бірінші кітап астрономия және метеорология туралы; екіншісі астрология, физиогномия, жамандықтар мен жақсылықтар туралы; үшіншісі минералдар және жануарларға деген махаббат туралы, ал төртіншісі көптеген моральдық және физикалық мәселелерді ұсынады және оларды шешеді. Теологияға арналған бесінші кітаптың тек бірінші тарауы ғана аяқталған.