"Алтын балық аквариумы"

Кіріспе

1942 жылы жазылған Роберт А. Хайнлайнның ғылыми фантастикалық әңгімесі

"Goldfish Bowl" – американдық автор Роберт А. Хайнлайнның ғылыми фантастикалық әңгімесі. Алғаш рет ол 1942 жылғы наурыз айында "Astounding Science Fiction" журналында жарияланды және Хайнлайнның "Жерден келген қатер" антологиясына енді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл әңгімеде екі ғалым мен әскери кеме Тынық мұхитындағы екі алып су жоғарылатынды зерттеп, олардың табиғи құбылыс екенін немесе, ғалымдардың бірі болжағандай, зиялы жаратылыстар жасағанын анықтауға тырысады. Оның осы сеніміне себеп – Тынық мұхитында болған тағы бір ерекше оқиға: «Лагранж от шарлары», энергия сфералары, олар көрінетін зиялылықпен қозғалып, Гавайидегі адамдардың жоғалуына себеп болып көрінеді. Әскери кемеде бағаналар туралы көбірек мәлімет білінеді: бірі суды аспанға қарай жоғары шашыратып, ұшақтар мен ракеталардың ішінде зерттей алмайтын, қозғалтқыштары өшіріліп қалатын бұлт тәрізді құрылымға еніп кетеді. Эксперименттен кейін екінші су жоғарылатындының біріншісімен байланысты екенін растап, суды теңізге қайтарады. Бір ғалым батисферада су жоғарылатындымен жоғары көтерілуге дайындалып тұрғанда, энергия сферасы пайда болады; ол оны жалмап, ол жоғалып кетеді. Екінші ғалым, осы құбылыстардың артында зиялылық бар деген сенімін сақтап, бірінші ғалымның орнына батисферада су жоғарылатындымен жоғары көтеріліп, әріптесін табуға және/немесе одан әрі түсінік алуға шешім қабылдайды. Екеуі өте қарапайым (және қашып құтылуға болмайтын) ортада өзін сезінеді, онда оларға тек қарапайым тамақ пен су беріледі. Соңында олар біріктіріліп, олардың басқа зиялы жаратылыстардың қолында екенін түсінеді, мүмкін ғарыштан келгендер немесе Жердегі өмірдің жоғары деңгейдегі түрі. Байланыс жоқтығынан, оларды зерттеп жатқан жоқ, тек үй жануарлары ретінде ұстап отырғанын түсінеді, тіпті біреуі ұстаған алтын балық сияқты. Мүмкін, оларды көбейту үшін біріктірген болуы мүмкін, яғни оларды ұстағандар адам биологиясы туралы ештеңе білмейтінін көрсетеді. Ғалымдардың бірі қайтыс болып, денесі алынып тасталғанда, аман қалған адам үйге қайтудың жалғыз жолы – өлім екеніне сенеді. Адамзатты ескерту қажет деп ойлап, ол өзінің бар жалғыз құралы – терісіне хабар жазады. Онда «Сақ бол. Жаратылыс сегіз күнге созылды» деп жазылған. Оның денесі мұхиттан табылды, бірақ хабардың мағынасы түсініксіз болып қалды.

In the story, two scientists and a navy ship investigate two massive pillars of water in the Pacific to discover if they are a natural phenomenon or, as one of the scientists conjectures, created by intelligent beings. His belief is based on another strange recent occurrence in the Pacific: "Lagrange fireballs", spheres of energy which move in a seemingly intelligent manner and appear to be responsible for the disappearance of people in Hawaii. While on the naval ship, more is learned about the pillars: one shoots water far up into the sky, where it enters a cloud like formation which cannot be successfully entered and studied by aircraft or rockets, because their engines shut off when they try to enter the cloud. After an experiment, they confirm the other water pillar is linked to the first and returns the water back to the ocean. While one of the scientists is on deck preparing to ride up the water column in a bathysphere, an energy sphere appears; it engulfs him, and he disappears. The other scientist, still believing that there is an intelligence behind these phenomena, decides to take the other's place and ride in the bathysphere up the water column in hopes of finding his colleague and/or further insight. The two men find themselves in an utterly featureless (and inescapable) environment where they are provided solely with bland food and water. Eventually they are placed together, and they conclude that they are in the hands of other intelligences, possibly alien or possibly a much higher form of Earth life. From the complete lack of communicative contact, they decide that they are not even being studied but are merely being kept as pets, similar to the pet goldfish kept by one of the men. They may even have been put together in the hope that they will breed, suggesting that their captors know nothing of human biology. When one of the scientists dies and his body is removed, the survivor believes that the only way back home is to die. Believing that it is imperative to warn humanity, he methodically scratches a message on the only medium available to him: his skin. The message is "Beware. Creation took eight days", the implication being that man was created only on the sixth day and a higher earthly being was created on the eighth. His body is ultimately recovered from the ocean, but the message is not understood.

Қабылдау

Флойд С. Гейл "Галактика ғылыми фантастикасы" журналы "Алтын балық" повесін "Жерден келген қатер" жинағындағы "заманауи шедеврлердің" бірі деп бағалады.