Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қазіргі Шығыс нео-арамей тілі
Modern Eastern Neo Aramaic language
Бохтан нео-арамей тілі – солтүстік-шығыс нео-арамей тілінің диалектісі. Бұл тіл бастапқыда Осман империясының Бохтан жазығында этникалық ассириялықтар тарапынан қолданылған. 1915 жылғы ассириялық геноциді кезінде тілдесушілер қоныс аударылып, Грузиядағы Рустави маңындағы Гардабани, Әзірбайжандағы Гёйгёль және Агстафа қалаларына орналасты. Дегенмен, қазір бұл тіл Ресейдегі Мәскеу, Крымск және Новопавловск қалаларында таралған. Ол солтүстік-шығыс арамей тілінің диалектісі саналады, себебі ол солтүстік-шығыс арамей тіліне жатады және тілдесушілері этникалық ассириялықтар. Ең жақын туыс диалектісі – Гертевин, сондай-ақ Бохтан шеткі Қарақош диалектісімен де көптеген ортақ белгілерге ие.
Bohtan Neo Aramaic is a dialect of Northeastern Neo Aramaic originally spoken by ethnic Assyrians on the plain of Bohtan in the Ottoman Empire. Its speakers were displaced during the Assyrian genocide in 1915 and settled in Gardabani, near Rustavi in Georgia, Göygöl and Ağstafa in Azerbaijan. However it is now spoken in Moscow, Krymsk and Novopavlosk, Russia. It is considered to be a dialect of Assyrian Neo Aramaic since it is a northeastern Aramaic language and its speakers are ethnically Assyrians. The closest related dialect is Hertevin, and Bohtan also shares many similarities with the peripheral Qaraqosh dialect.
Шежіресі
Бұл диалект Солтүстік-Шығыс нео-арамей тілдерінен (NENA) туындайды, оған бохтан нео-арамей, ассирия нео-арамей, халдей нео-арамей, гертевин, сеняя және кой санджат сурат тілдері кіреді. Бохтан Тигр және Бохтан өзендері арасындағы аймаққа сілтеме жасайды. Бұл диалект көбінесе христиан қауымдастықтарында қолданылады. Нео-арамей тілі афроазиялық тілдер тобына жатады, ал бохтан диалектісі – Оңтүстік-Шығыс Түркия, Солтүстік Ирак және Батыс Иранда таралған NENA диалектілерінің бірі. NENA тілдерінде сөйлейтін адамдардың қоныс аударуына байланысты, күрд тілі сияқты көршілес тілдер диалектілерге әсер етті.
This dialect is derived from the Northeastern Neo Aramaic (NENA) languages, which is made up by Bohtan Neo Aramaic, Assyrian Neo Aramaic, Chaldean Neo Aramaic, Hertevin, Senaya and Koy Sanjat Surat. Bohtan refers to the area between the Tigris and Bohtan river The dialect mostly spoken by Christian communities. The Neo Aramaic language is classified under Afroasiatic and the Bohtan dialect is more specifically one of the NENA dialects which are found south eastern Turkey, northern Iraq and western Iran Due to the dislocation of NENA speakers, neighboring languages have influenced the dialects, such as Kurdish.
Фоналогия
Бохтанның дауыссыз дыбыстары басқа NENA диалектілеріне сай келеді. Гертевиннен өзгешелігі, ол /ħ/ және /x/ дыбыстарын /x/ деп біріктіреді.
Bohtan's consonant inventory is typical of other NENA dialects. Unlike Hertevin, it merges /ħ/ and /x/ into /x/.
Мәртебе
Бохтан нео-арамей тілі өте қауіпті тіл деп есептеледі, себебі оның бар болғаны 500-ге жуық сөйлейтіні бар, олардың көп бөлігі бұрынғы Кеңес Одағы аумағында кездеседі. Көші-қон және әртүрлі этникалық топтардың аралас некелері салдарынан, жас буын бұл тілді нашар меңгереді және олардың орыс немесе түрік тілдерін ана тілі ретінде білуі күтіледі.
Bohtan Neo Aramaic is considered as a severely endangered language as it is estimated to have less than 500 speakers, mostly found in the former Soviet Union. Due to migration and intermarriage, younger generations speak the language less fluently and are expected to know Russian or Turkish as their first language.