Тақырыптар

Тілдер және әдебиет

Languages and Literature · 79 мақала

  1. Кашуб тілі: Тарихы мен ерекшеліктері

    Кашуб тілі – батыс славян тілдерінің лехит тобына жататын, Польшада ресми мойындалған этникалық тіл. 108 мыңдай адам қолданады.

    #4139 · 6 мин оқу

  2. Еуразия тілдері: Түркі тілдерінің шолуы

    Түркі тілдері: 200 млн адам сөйлейді. Түрік, өзбек тілдері ең ірілері. Жалпы түркі тілдерінің жіктелуі, басқа тілдермен байланысы туралы ақпарат.

    #7226 · 5 мин оқу

  3. Солтүстік-Батыс Иран Тілдерінің Диалектік Ұласымы

    Күрді тілі: Иранның солтүстік-батыс диалектісі. Курманджи, Сорани, Оңтүстік Күрді түрлері, жазу жүйелері, және Заза-Горани тілдері туралы ақпарат.

    #9473 · 8 мин оқу

  4. Балоуч тілі: тарихы, диалектілері мен жазу жүйесі

    Балоч тілі – Иран тілдері тобына жататын, Пәкістан, Иран, Ауғанстан және басқа елдерде 8.8 млн адам сөйлейтін тіл. Әдебиеті көбінесе урду және парсы тілдерінде.

    #14333 · 3 мин оқу

  5. Солтүстік-Батыс Кавказ тілдерінің сипаттамасы

    Солтүстік-Батыс кавказ тілдері: тарихы, таралуы, ерекшеліктері. Қауказ аймағындағы тілдер, жоғалу қаупі, дыбыстану ерекшеліктері туралы ақпарат.

    #16611 · 6 мин оқу

  6. Солтүстік-Шығыс Кавказ тілдерінің сипаттамасы

    Солтүстік-Шығыс кавказ тілдері: тарихы, таралуы, жіктелуі. Дағыстан, Чеченстан, Ингушетия және Әзірбайжанда кең таралған 36 тіл туралы ақпарат.

    #17042 · 3 мин оқу

  7. Солтүстік Кавказ тілдері және Нах халықтарының тарихы

    Нах тілдері: Кавказ тілдер отбасы, шешен, ингуш және бат халықтарының тілдері. Бұл тілдердің тарихы, шығу тегі және географиясы туралы ақпарат.

    #18836 · 1 мин оқу

  8. Қырғыз тілі: Тарихы мен қазіргі жағдайы

    Қырғыз тілі – Орталық Азиядағы қипшақ тілдер тобына жататын түркі тілі. Қырғызстанның мемлекеттік тілі, Қазақ тілімен жақын.🇰🇿🌍

    #18967 · 3 мин оқу

  9. Пәшту тілі: Ауғанстан мен Пәкістанның шығыс иран тілі

    Пашто тілі: Ауғанстан мен Пәкістанның шығыс иран тілі. Тарихы, диалектілері (Орталық, Солтүстік, Оңтүстік) және географиясы туралы ақпарат.

    #28532 · 6 мин оқу

  10. Моңғол тілі: тарихы, ерекшеліктері мен таралуы

    Моңғол тілі – моңғол тілдер отбасының негізгі тілі, Моңғолияның мемлекеттік тілі. 8.5-9 млн адам сөйлейді. Жалпы ақпарат, диалектілер.

    #48636 · 18 мин оқу

  11. Сібірдегі кет тілінің жағдайы

    Сибірдегі Ке́т тілі – жоғалу қаупіндегі ежелгі тіл. 1926-дан бері сөйлейтін халық саны 537-ге дейін азайды. ЮНЕСКО мәліметі бойынша, қазір 150 ғана сөйлейді.

    #57407 · 5 мин оқу

  12. Абхаз тілі: Тарихы, таралуы және қазіргі жағдайы

    Абхаз тілі – Солтүстік-Батыс Кавказ тілдер тобынан, Абхазияда 100 мыңдай адам қолданады. Абаза тілімен жақын, Абазги тілінің диалектісі.

    #58629 · 4 мин оқу

  13. Карелия тілі: тарихы, диалектілері мен қазіргі жағдайы

    Карельский язык: уральский язык, распространен в России и Финляндии. Имеет диалекты: северный, южный, олонецкий, тверской. Использует латиницу, ранее – кириллицу.

    #68033 · 6 мин оқу

  14. Абаза тілі: Тарихы, таралуы және ерекшеліктері

    Абаза тілі: Ресейдегі 35 мың, Түркияда 10 мың адам сөйлейтін ежелгі кавказ тілі. Латын және кириллица әліпбилерінде жазылады. Қазірде тілдің жоғалу қаупі бар.

    #73589 · 3 мин оқу

  15. Соңғы Убых тілінің сөйлеушісі Теуфик Эсенч

    Соңғы убых тілінің сөйлеушісі Теуфик Эсенч (1904-1992) туралы мақала. Тілдің жоғалуы, лингвисттер еңбегі, мәдениеті – бәрі осы мақалада. Убых тілі.

    #76609 · 1 мин оқу

  16. Шығыс Армян тілі

    Шығыс армян тілі: Армения, Ресей, Иранда қолданылатын армян тілінің бір бөлігі. Диалектілер, айырмашылықтар мен ерекшеліктері туралы біліңіз.

    #77701 · 2 мин оқу

  17. Батыс армян тілі: Таралу аймақтары мен диалектілері

    Батыс армян тілі – қазіргі армян тілінің екі түрінің бірі. Стандартты түрде Стамбул армян диалектісіне негіделген, түрлі диалектілерді қамтиды.

    #77718 · 3 мин оқу

  18. Орталық Азиядағы тәжік тілінің ерекшеліктері

    Тажик тілі – Орталық Азиядағы парсы тілінің бір түрі. Тәжікстан мен Ауғанстанда ресми тіл, түркі тілдерінен әсер алған, ерекше сөздік қоры бар.

    #82238 · 6 мин оқу

  19. Ұйғыр тілі: Тарихы, ерекшеліктері мен қатысы

    Ұйғыр тілі – Қарлұқ тармағына жататын түрік тілі. 8-13 млн сөйлеушісі бар, Шыңжаңда ресми тіл. Ерекшеліктері, сөз құрылысы, диалектілері туралы ақпарат.

    #82240 · 7 мин оқу

  20. Солтүстік Кавказ тілдері: туыстық және даулы мәселелер

    Солтүстік Кавказ тілдері: жіктелуі, тарихы, және генетикалық байланысы. Кавказ аймағындағы тілдер туралы маңызды ақпарат!

    #82388 · 2 мин оқу

  21. Марий тілі: тарихы, таралуы және қазіргі жағдайы

    Марий тілі – Ресейде 400 мыңдай адам сөйлейтін ұралық тіл. Марий Элде ресми тіл, үш диалектісі бар: Тау, Солтүстік-Батыс және Жазық марий.

    #83346 · 5 мин оқу

  22. Ұйғыр тілінің жазу жүйелерінің тарихы

    Ұйғыр тілі: тарихы, әліпбилері (араб, латын, кирил). Ескі ұйғыр және қазіргі ұйғыр тілдерінің айырмашылықтары, жазу жүйесінің эволюциясы.

    #89456 · 3 мин оқу

  23. Авар тілі: Дағыстандық аваздардың тілі

    Авар тілі – Дағыстандағы аваровтың ежелгі кавказ тілі. 1 млн сөйлеушісі бар, Дағыстанның тілдерінің бірі, түркі тілдес халықтар арасында байланыс тілі ретінде қолданылады.

    #90751 · 1 мин оқу

  24. Ресейде сөйленетін ұралық тілдердің бірі

    Көмі-пермяк тілі: Ресейдегі ұралық тілдердің бірі. Тарихы, жазу жүйесі (көмі кириллицасы) және атауының өзгеруі туралы ақпарат.

    #112242 · 2 мин оқу

  25. Эрзянь кель: Орысстан да алыс елдерде сөйлеушілер

    Эрзя тілі – Ресейде 300 мыңдай адам сөйлейтін ұралық тіл. Мордовияда ресми тіл, Қазақстан мен Орталық Азияда диаспора бар. Кіріл әрпінде жазылады.

    #112248 · 1 мин оқу

  26. Кабардин тілі: Тарихы мен ерекшеліктері

    Кабардин тілі: Солтүстік-Батыс Кавказ тілдер тобынан, шамамен 47 дауыссыз дыбысы бар. Шешен және диаспора тілі. Кавказ, Түркия, Иордания, Сирияда таралған.

    #113834 · 5 мин оқу

  27. Адыгэ тілі: Тарихы, таралуы және ерекшеліктері

    Адыг тілі – Кавказ тілдер тобына жататын, шамамен 1864-1870 ж. геноцидтен кейін тараған черкес тілі. Ресей, Түркия, Иорданияда кең таралған.

    #114317 · 5 мин оқу

  28. Ресейдің Солтүстік-Шығысындағы Юкагир Тілдерінің Тағдыры

    Юкагир тілдері: Ресейдің алыс шығысындағы екі туыс тіл (Тундра және Колыма). 60-70 сөйлеуші ғана қалған, жоғалу қаупіндегі тілдер туралы ақпарат.

    #114903 · 2 мин оқу

  29. Қыпшақ тілдер тобындағы жоғалып кеткен бұлғар тілі

    Бұл – жойылған болгар тілі туралы мақала. Оғыр түркі тілдері тобына жатады, қазіргі чуваш тілінің алдында болған. Тарихы, қолданылу аймақтары туралы ақпарат.

    #116341 · 2 мин оқу

  30. Қара және Каспий теңіздері арасындағы тілдер әртүрлілігі

    Кавказ тілдері: Қара және Каспий теңіздері арасындағы әртүрлі тілдер туралы мағлұмат. Тілдердің классификациясы, ерекшеліктері мен байланысы жоқтығы.

    #124984 · 4 мин оқу

  31. Батыс Грузияның маргალური тілі

    Батыс Грузиядағы мингрел тілі – Грузияның тарихи аймағында сөйленетін, ЮНЕСКО-ның «қорқауға алынған» тілі. 300-500 мың адам қолданады.

    #126647 · 2 мин оқу

  32. Ресейдегі мокша тілі

    Мокша тілі: Ресейдегі ұралық тілдер отбасынан шыққан, 130 мыңдай сөйлейтін халық. Мордовияның батыс бөлігінде таралған. Тілдер туралы ақпарат!

    #126818 · 6 мин оқу

  33. Батыс Грузияның Сван тілі

    Сван тілі: Грузияның солтүстік-батысындағы ежелгі картвел тілі. 30-80 мың адам сөйлейді, ЮНЕСКО бойынша жоғалу қаупі бар. Ерекше грамматикасы бар.

    #127278 · 2 мин оқу

  34. Қараим тілі: Қыпшақ тілінің иврит әсеріндегі бір саласы

    Қараим тілі: Қыпшақ тілдер тобына жататын, еврей тілінен әсер алған сирек тіл. Қырым, Литва, Польшада сөйленеді. Тракaй диалектісі сақталу үмітінде.

    #135158 · 8 мин оқу

  35. Түркиядағы заза тілі

    Түркияда кең таралған зоза (зазаки) тілі – иран тілдері тобына жататын, 3-4 млн адам сөйлейтін, құрметсіз атаудан туындаған, қазірде жоғалу қаупіндегі тіл.

    #135432 · 5 мин оқу

  36. Ингрия тілі: сипаттама және ерекшеліктері

    Инҝриялық изор тілі: тарихы, фин тілінен айырмашылығы, урал тілдері тобындағы орны. Соңғы ғасырлардағы таралуы туралы ақпарат.

    #135917 · 1 мин оқу

  37. Солтүстік Кавказ тілдері: Бацби тілінің сипаттамасы

    Бац битіс тілі – Солтүстік Кавказ тілдері тобына жататын, құрылыста жоғалып бара жатқан сирек тіл. 2500-3000 сөйлеушісі бар, жазба тілі жоқ.

    #136124 · 1 мин оқу

  38. Ари тілі: Эфиопиядағы омотикалық тілдердің бірі

    Ари тілі – Эфиопияның Оң Омо аймағындағы Ари халқының омотикалық тілі. 285 мың адам сөйлейді, диалектілері бар. Тіл сақталуда.

    #137318 · 3 мин оқу

  39. Ингуш тілі: Негізгі мәліметтер мен ерекшеліктері

    Іңгуш тілі – Кавказ тілдері отбасының нах тобына жататын, 500 мыңға жуық адам қолданатын тіл. Ресей, Қазақстан, Түркия және т.б. елдерде таралған.

    #140444 · 2 мин оқу

  40. Батыс Қытайдағы түркі тілді құпия жаргон (Batys Qıtaydağı türki tildi qūpiya jargon)

    Батыс Қытайдағы түркі тілді әйну (абдал) құпия тілі. Көшпелі халықтың байланыс құралы, түрліше жазылады. Тіл туралы толық ақпарат!

    #143118 · 1 мин оқу

  41. Кабиль тілі: Алжирдің солтүстік аймағының бербер тілі

    Кабиль тілі – Алжирдің солтүстігіндегі бербер тілі. Кабилия аймағында 9.4% халық қолданады. Диаспорада 1 млн адам сөйлейді. Тарихы, диалектілері.

    #147834 · 5 мин оқу

  42. Ноғай тілі: Қыпшақ тілдерінің қатарындағы бір тіл

    Ноғай тілі: Қазақ, қарақалпақ, қырымтатар тілдерімен жақын қатысы бар түркі тілі. Тарихы, таралуы, және алғашқы роман жайлы ақпарат.

    #150142 · 2 мин оқу

  43. Лури тілі: Иран тілдерінің ерекшелігі мен диалектілері

    Лұри тілі – Иранның оңтүстік-батыс аймағындағы ежелгі парсы тілінен тараған, Лур халқының тілі. Диалектілер: Орталық, Бахтиари, Оңтүстік Лұри.

    #150921 · 2 мин оқу

  44. Яғноби тілі: Тарихы, диалектілері және қолданылуы

    Яғноби тілі – Тажикстандағы ежелгі Соғд тілінен тараған шығыс иран тілі. 12,500-ға жуық адам қолданады, негізінен Зафаробод және Яғноб өзені бойында.

    #164100 · 4 мин оқу

  45. Соғд тілі: Орта Азияның жоғалған ежелгі иран тілі

    Соғди тілі – Орта Азиядағы ежелгі иран тілі. Самарқан, Панжикент, Бұхара қалаларында қолданылған. Әдебиеті мол, қазірде жойылған.

    #173572 · 4 мин оқу

  46. Камчатка Алютор тілінің ерекшеліктері

    Алютор тілі – Ресейдегі Камчатка түбегінің ежелгі тілі. Қазірде жоғалуға ұшырап, мектептерде оқытылуда. Чукот-камчат тілдер тобына жатады.

    #200591 · 2 мин оқу

  47. Құмық тілі және қипшақ тілдерінің байланысы

    Құмық тілі: Кіпшақ тілдер тобына жататын түркі тілі. Солтүстік Кавказдағы лингва франка болған, қазір Ресейде 426 мыңнан астам адам сөйлейді. Тарихы, байланыстары.

    #204948 · 2 мин оқу

  48. Шығыс Иран тілдерінің Памир тобы

    Памир тілдері – шығыс иран тілдерінің тобы, Ауғанстан мен Тәжікстанда кең таралған. Зарүбин зерттеулері, географиясы, тарихы туралы ақпарат.

    #210732 · 3 мин оқу

  49. Бүрят тілі: Тарихы, таралуы мен ерекшеліктері

    Бүрят тілі – Ресейдегі және Моңғолия шекарасындағы моңғол тілдерінің бірі. 350 мыңнан астам адам сөйлейді, Бүрят Республикасының ресми тілі.

    #221836 · 5 мин оқу

  50. Кавказ тат тілі: тарихы, таралуы және қауіп-қатер астында болуы

    Тат тілі: Әзірбайжан мен Ресейдегі ежелгі иран тілі. Кавказ таттарының тілі, қазірде жоғалу қаупінде. ЮНЕСКО тізімінде. Ирандық тамырлары.

    #229961 · 2 мин оқу

  51. Құшан және Хефталит империяларының жойылған бактрий тілі

    Бактрия тілі – Орталық Азиядағы жоғалып кеткен ежелгі иран тілі. Кушан және Гефталит империяларының ресми тілі болған. Грек әліпбиімен жазылған.

    #231932 · 4 мин оқу

  52. Орта Азиялық Яһудилердің Бұхар тілі

    Бухари – Орталық Азиядағы Бұхар яхудейлерінің ежелгі еврей тілі. Тажик тілінен шыққан, өте ұқсас диалект. 85 мың адам сөйлейді.

    #240308 · 2 мин оқу

  53. Қырымшақ тілі: тарихы мен қазіргі жағдайы

    Қырымчак тілі – Қырымдағы еврейлердің көне түркі тілі. Қырым татар тіліне жақын, еврей тілінен сөздер қабылдаған, құрып бара жатқан тіл.

    #240404 · 2 мин оқу

  54. Қазақтардың жоғалып кеткен түрік тілі: Хазар тілі

    Қазақтардың ежелгі тілі: хазар тілі – түркі тайпаларының жоғалып кеткен тілі. Тілдің тамыры, ерекшеліктері және түркі тілдерімен байланысы зерттелуде.

    #246879 · 3 мин оқу

  55. Құрып кеткен Ақкала Саами тілі

    Аққала Саами тілі – Ресейде жоғалып кеткен Урал тілдерінің бірі. Соңғы сөйлеушісі 2003 ж. қайтыс болды. Тілдің ерекшеліктері, тарихы туралы біліңіз.

    #260298 · 2 мин оқу

  56. Табасаран тілі: Дағыстанның оңтүстік аймағындағы лезгилік тармағының лингвистикалық сипаттамасы

    Табасаран тілі – Ресей Дағыстан Республикасының оңтүстігіндегі лезгилік тобына жататын қауымның тілі. Екі диалектісі бар, Дағыстанның ресми тілі.

    #270412 · 2 мин оқу

  57. Ресейдегі манси тілінің жағдайы мен ерекшеліктері

    Ресейдегі ураль тілдері: манси тілінің ерекшеліктері, таралу аймағы, тіл құрылымы, венгр тілімен байланысы. Ураль тілдерін зерттеу.

    #281990 · 2 мин оқу

  58. Қауіп төндік Нганасан тілі

    Қазақстанда сирек кездесетін Нганасан тілі туралы мақала. Ураль тілдер отбасының Самодийлік тармағындағы ең ерекше тіл, тарихы мен сөздік құрамы жайлы ақпарат.

    #291498 · 3 мин оқу

  59. Ауғанстандағы Мунжи тілі

    Монжи тілі – Ауғанстандағы Памир тілдерінің бірі. Бактрия тілімен байланысы бар, Йидға тіліне ұқсас. Тарихы, географиясы және соғыс кезеңдері туралы ақпарат.

    #303640 · 5 мин оқу

  60. Жоғалған қамасс тілі

    Жоғалған қамасс тілі: Оңтүстік Самойед тобына жататын, Сібірде сөйленген, 1989 ж. өшкен тіл. Камасин халықтарының мұрасы.

    #304911 · 3 мин оқу

  61. Шор тілі: Тарихы мен қазіргі жағдайы

    Шор тілі – Сібір түрік тілдерінің құрамындағы, жоғалу қаупі төніп тұрған тіл. 2800-ға жуық адам қолданады. Жаңғыру үрдісі жүріп жатыр, университеттерде оқытылады.

    #313935 · 4 мин оқу

  62. Ресейдегі тілдер: мәртебесі мен өзгеруі

    Ресейдегі тілдер: ресми тіл – орыс тілі. 25 аймақтық тіл, 100-ден астам азшылық тілдері бар. КСРО ыдырағаннан кейін орыс тілінің мәртебесі төмендеді.

    #317139 · 3 мин оқу

  63. Khalaj language

    #317229 · 2 мин оқу

  64. Түркияның шығысындағы заза халқының тарихы мен мәдениеті

    Түркияның шығысындағы заза халқы: тілі, географиясы, этникалық байланыстары. Зәзалар – күрдтердің бір тобы, олардың тарихы мен мәдениеті туралы ақпарат.

    #321370 · 7 мин оқу

  65. Parthian language

    #321516 · 3 мин оқу

  66. Тажикстандағы Язғулами тілі

    Язғулами тілі – Тажикстандағы 9 мыңдай адам сөйлейтін иран тілдер тобына жататын шағын тіл. Екі диалектісі бар, тажик тілінде сөйлейді.

    #325660 · 3 мин оқу

  67. Солтүстік-Шығыс Сібірдегі Юкагир тілі

    Солтүстік-шығыс Ресейдегі юкагир тілі: тарихы, таралуы, ұралық тілдермен байланысы. Тундра және Колыма юкагир тілдері – Сібірдегі ежелгі тілдердің қалдығы.

    #350614 · 2 мин оқу

  68. Боһтан Жаңа Арамей Тілі: Тарихы мен Қазіргі Күйі

    Бохтан неоарамейский: ассирийский язык, диалект северо-восточного арамейского. История, расселение из Турции в Грузию, Азербайджан и Россию.

    #363766 · 1 мин оқу

  69. Лақ тілі: Тарихы, диалектілері және қолданылуы

    Лак тілі – Дағыстанда 157 мың адам сөйлейтін ежелгі кавказ тілі. Лак халқының тілі, грамматикасы 19 ғасырда зерттелген.

    #372813 · 2 мин оқу

  70. Мазандерани тілі: Тарихы, диалектілері мен ерекшеліктері

    Мазандерани тілі: Тамырлары Кавказға дейін жететін ежелгі иран тілі. Гилякимен жақын, тарихы, әдебиеті (Marzban Nameh) бар.

    #388881 · 2 мин оқу

  71. Ойрат тілі: Тарихы, таралуы және қауіп-қатерлер

    Ойрат тілі – моңғол тілдер тобына жататын, Қытай, Ресей және Моңғолияда тараған тіл. Қазіргі кезде тілдің жоғалу қаупі бар.

    #393411 · 2 мин оқу

  72. Салар тілі: Оғыз тілдерінің шығыс тармағы

    Салар тілі: Қытайдағы Салар халқының оғыз тілдер тобына жататын түркі тілі. 105 мың адам сөйлейді, қытай және тибет тілдерінен әсер алған. Тарихы мен түбіртегі.

    #393869 · 5 мин оқу

  73. Батыс Югур тілі: Қытайдағы Сібір түрік тілінің бір саласы

    Батыс югур тілі: Қытайдағы гансулық түркі тілі. Югур халқының тілі, ұйғыр тілімен ұқсастықтары бар. Шамамен 4600 адам сөйлейді. Түркі тілдері.

    #393982 · 1 мин оқу

  74. Талыш тілі: Иран мен Әзірбайжанның солтүстік-батыс аймағындағы тілдері

    Талыш тілі: Иранның солтүстігі мен Әзербайжанның оңтүстігінде 500-800 мың адам қолданатын иран тілдері тобына жататын тіл. ЮНЕСКО бойынша "қауіпті" жағдайда.

    #430475 · 8 мин оқу

  75. Saka language

    #458710 · 2 мин оқу

  76. New Persian

    #463461 · 4 мин оқу

  77. Eastern Iranian languages

    #476808 · 2 мин оқу

  78. Laz people

    #493880 · 12 мин оқу

  79. Tsez language

    #494015 · 10 мин оқу