Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
"Экономикадағы маяк" - 1974 жылы британдық экономист, 1991 жылы Экономикалық ғылымдар саласындағы Нобель сыйлығының иегері Рональд Х. Коуз жазған академиялық мақала. Бұл мақала экономикада маяктардың қоғамдық игіліктер екені туралы дәстүрлі көзқарасқа, әсіресе жекеменшік маяктар салу мен пайдалану мүмкін емес деген басым пікірге қарсы шығады. Коуздың аргументтері 17-19 ғасырлардағы Ұлыбританияның тәжірибесіне негізделген. Коуз маяктарды клубтық тауарлармен көбірек байланыстырды, себебі олар порттық алымдарды алу арқылы қолжетімділіктен шығарыла алады. Мақала дискурсивті деп сипатталғанымен, ол, мысалы, Познер (1993) көрсеткендей, қоғамдық игіліктердің өлшемдеріне түсінік береді деп есептеледі. Ван Зандт (1993), Бертран (2006) және басқалар бұл мақаланы қоғамдық игіліктердің ажыратылмаушылық қасиетін толық бағаламағаны үшін сынады. Тарихи жазбалар көрсеткендей, ерікті төлемдерге жұмыс істеген маяктар ұзаққа соқпады және ақырында үкіметтен жарық алымын жинау құқығын алуға мәжбүр болды. Алайда, британдық жағдайда Коуз жеке маяктардың банкрот болғандықтан емес, керісінше, саяси шешімдердің нәтижесінде құлағанын айтады. Ұлыбритания үкіметі жеке маяктарды Тринити Хаусқа (Коуз және басқа авторлар маяктарды ұстау мәселесінде Ұлыбритания үкіметінің бір бөлігі деп санайтын қауымдастық) сатып алуға бұйрық берді. Коуз кейбір маяктардың бүгінгі құнымен миллиондаған долларға сатылғанын атап өтеді. Коуз көптеген маяктардың жекеменшікпен жұмыс істейтінін көрсеткенімен, сауда-саттыққа жатпайтын жарық алымдарын жинау құқығы тәждің патентімен бекітілген. Яғни, олар ертеректегі авторлар түсінгендей, еркін нарық арқылы жекеменшікпен қамтамасыз етілмеген. Кейбіреулер үкімет тарапынан көрсетілген қолдау соншалықты зор болғандықтан, бұл маяктарды жекеменшік деп көрсетудің қате екенін айтады. 1997 жылы Reason Magazine журналына берген сұхбатында Коуз мұндай сынға қарсы тұрады: «Егер сіз нақты не болып жатқанын қарасаңыз, маяктарды жеке кәсіпорындар ұсынған ұзақ кезең болғанын көресіз. Олар жеке адамдармен қаржыландырылған, жеке адамдармен салынған, оларды пайдалану құқығына ие болған және оларды басқаларға мұра етіп, сата алатын адамдар басқарған». Кейбіреулер маяктарда болған оқиғалардың жекеменшік кәсіпорын емес екенін айтады. Үкімет құқықтарды белгілеуге қатысқан. Менің ойымша, бұл жалған, себебі осы логика бойынша үйде жекеменшік жоқ деуге болады, өйткені үйге құқықтарды мұрагерлік құқықты тексерусіз және тіркеусіз, сондай-ақ үкімет тарапынан орындалатын көптеген ережелерді орындамай беруге болмайды. Сыншылар бұл құқықтардың (жарық алымдарын жинау және т.б.) алынып тасталғанын немесе маяктарды билік органдары сатып алғанын айтады, себебі маяк операторларының жалға алу әрекеттері нәтижесінде кемелер төлеген жарық алымының жалпы сомасы көтерілді. Алайда Коуз өз мақаласында маяқ индустриясын мемлекеттендіруге ықпал еткен күш кеме жүргізу мүдделерінен туындағанын көрсетеді. Олар маяқтарды ұстау шығындарын тікелей қызметтен пайда көретін жүк тасымалдаушылардан ауыстырып, жалпы алғанда британдық салық төлеушілерге жүктеуді жөн көрді.
"The Lighthouse in Economics" is a 1974 academic paper written by British economist Ronald H. Coase, the 1991 winner of the Nobel Prize in Economic Sciences. This paper challenges the traditional view in economics that lighthouses are public goods, and more specifically the prevailing consensus that the private construction and operation of lighthouses was not feasible. Coase's arguments are based on the experiences of Britain from the 17th to 19th centuries. Coase aligned lighthouses more with club goods because they are excludable by way of charging port fees. While some characterize the paper as discursive, it is generally viewed—for example, see Posner (1993)—as providing insight into the dimensions of public goods. The paper has been criticized by Van Zandt (1993), Bertrand (2006) and others for not fully appreciating the characteristic of non excludability of public goods. Historical records showed that those lighthouses which ran on voluntary payment did not survive long and eventually had to be granted the right to collect a light due by the government. However, in the British case, Coase argues that private lighthouses did not survive, not because they were insolvent, but rather because of deliberate policy initiatives. The British government ordered that the private lighthouses be purchased by Trinity House (an association which Coase and other writers implicitly view as an arm of the British government, at least with respect to lighthouse provision). Coase notes that some of the lighthouses sold for what would, in today's values, be many millions of dollars. Although many lighthouses were depicted by Coase as privately operated, the right to collect non negotiable light dues was supported by a patent from the crown. In other words, they were not privately provided via the free market as understood by the earlier writers. Some have contended that government support was so pronounced that it is misleading to portray these lighthouses as private. In a 1997 interview with Reason Magazine, Coase pushes back against such criticisms: [I]f you look into what actually happens you discover that there's a long period in which lighthouses were provided by private enterprise. They were financed by private people, they were built by private people, they were operated by the people who had the rights to the lighthouses, which they could bequeath to others and sell. Some have said what happened in lighthouses wasn't really private enterprise. The government was involved in some way in setting the rights and so on. I think that's humbug because you could say that there's no private property in houses by that logic, since you can't transfer your rights to a house without the examination of title and registration and without obeying a whole series of regulations, many enforced by government. Critics have maintained that these rights (to collect light dues etc.) were withdrawn or the lighthouses were bought up by the authorities because the total light dues paid by ships were inflated as a result of rent seeking activities by lighthouse operators. In his article, Coase, however, suggests that the impetus for nationalizing the lighthouse industry arose from shipping interests, who preferred that the costs of providing lighthouses be shifted away from shippers, who directly benefited from the service, and towards British taxpayers more generally.