351 ж. Мурса шайқасы: Констанций II мен Магнентий арасындағы қанды шайқас. Рим тарихындағы ең ірі шайқастардың бірі, нәтижесі күмәнді болды. Империя мұрагерлік дауы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Магненций мен Констанций ІІ арасындағы шайқас
Battle between Magnentius and Constantius II
Мурса шайқасы 351 жылдың 28 қыркүйегінде император Констанций ІІ басқарған шығыс Рим әскерлері мен узурпатор Магненцийді қолдаған батыс әскерлері арасында болды. Ол Паннония провинциясындағы (қазіргі Осиек, Хорватия) Виа Милитарис тас жолының жанындағы Мурса қаласының маңында өтті. Рим тарихындағы ең қанды шайқастардың бірі болған бұл шайқас Констанций үшін Пирр жеңісіне айналды.
The Battle of Mursa was fought on 28 September 351 between the eastern Roman armies led by the Emperor Constantius II and the western forces supporting the usurper Magnentius. It took place at Mursa, near the Via Militaris in the province of Pannonia (modern Osijek, Croatia). The battle, one of the bloodiest in Roman history, was a pyrrhic victory for Constantius.
Өмірбаян
337 жылы Константин I қайтыс болғаннан кейін, мұрагерлік мәселесі толыққанды шешілмеді. Константин II, Констанций II және Констанс – империяның белгілі бір аймақтарын басқарған Цезарьлар еді, бірақ ешқайсысы Август атағына ие болуға жеткілікті күшке ие болған жоқ. Константиннің өзінен кейін ұлдары үш бөлікке бөлінген империяны билеуін қалағандығына сенімді әскер, оның басқа туыстарын қырғынға ұшыратты. Бұл қырғын империяны қайта бөлуге себеп болды: Константин Галлияны, Испанияны және Британияны алды, ал Констанс Италияны, Африканы, Дакияны және Иллирияны, ал Констанций Азияны, Египетті және Сирияны мұра етті. Карфагенге билігін орнатуға тырысқаннан кейін, Константин II 340 жылы ағасы Констансқа шабуыл жасады, бірақ Солтүстік Италиядағы Аквилеяның жанында шабуылға ұшырап, қаза тапты. Констанс батыс провинцияларын иеленді және Рим әлемінің үштен екі бөлігін он жыл бойы биледі. Осы уақытта Констанций шығыста Шапур II басқарған парсыларға қарсы ауыр соғыс жүргізіп жатты.
Following Constantine I's death in 337 the succession was far from clear. Constantine II, Constantius II, and Constans were all Caesars overseeing particular regions of the empire, although none of them were powerful enough to claim the title of Augustus. Fueled by the belief that Constantine wished for his sons to rule a tripartite empire after him, the military massacred other members of Constantine's family. This massacre precipitated a re divisioning of the empire, by which Constantine took Gaul, Hispania, and Britain, while Constans acquired Italy, Africa, Dacia, and Illyricum, and Constantius inherited Asia, Egypt, and Syria. After attempting to impose his authority over Carthage and being blocked, Constantine II attacked his brother Constans in 340, but was ambushed and killed near Aquileia in northern Italy. Constans took possession of the provinces of the west, and ruled for ten years over two thirds of the Roman world. In the meantime, Constantius was engaged in a difficult war against the Persians under Shapur II in the east.
Магненцийдің көтерілісі
350 жылы Констанстың нашар басқаруы оның генералдары мен азаматтық шенеуніктерін наразы қылды, ал Магненций өзін батыстың Августы деп жариялады, нәтижесінде Констанс қаза тапты. Магненций әскерін Италияға жылдам кіргізіп, Фабий Титанийді префектус урби етіп тағайындап, Римдегі билігін нығайтты. Магненцийдің әскері Юлиан өткелдеріне жеткенде, Констанстың Иллириядағы қолбасшысы Ветранио әскері тарапынан Август деп жарияланды. Магненций бастапқыда Констанций және Ветраниомен саяси келіссөздер жүргізуге тырысты, бірақ Римде Непотиан көтеріліс шығарғаннан кейін, Константин әулетіне қосылу ниетінен оны тақтан ығыстыруға көшті. Осы көтеріліс кезінде Магненций өзінің інісі Деценцийді Цезарь дәрежесіне көтерді. Констанцийдің реакциясы шектеулі болды. Сасанид империясымен соғыста болғандықтан, ол Магненциймен немесе Ветраниомен айналысуға жағдай таппады. Шапур Нисибистен шегінгеннен кейін, Констанций әскерімен Сердикаға беттеді, онда Ветранионың әскерімен кездесті. Шайқас болған жоқ, Констанций мен Ветранио екеуі де соңғысының әскері алдына шықты, және Ветранио тақтан бас тартуға келісті. Констанций күшейтілген әскерімен Магненцийге қарсы батысқа қарай жол тартты.
In 350, the mismanagement of Constans had alienated his generals and civilian officials and Magnentius had himself proclaimed Augustus of the west, resulting in the murder of Constans. Magnentius quickly marched his army into Italy, appointing Fabius Titanius as praefectus urbi consolidating his influence over Rome. By the time Magnentius' army arrived at the Julian passes, Vetranio, Constans' lieutenant in Illyricum, had been declared Augustus by his troops. Magnentius initially attempted a political dialogue with Constantius and Vetranio, but the rebellion of Nepotianus in Rome changed his intentions from joining the Constantian dynasty to supplanting it. It was during this rebellion that Magnentius promoted his brother Decentius to Caesar. Constantius' reaction was limited. Already involved in a war with the Sasanian Empire, he was in no position to deal with Magnentius or Vetranio. Following Shapur's retreat from Nisibis, Constantius marched his army to Serdica meeting Vetranio with his army. Instead of a battle, both Constantius and Vetranio appeared before the latter's army, and Vetranio agreed to abdicate. Constantius then advanced west with his reinforced army to encounter Magnentius.
Шайқас
Магненций шамамен 36 000 галликалық жаяу әскер, ауксилия палатина, франктар және саксондардан тұратын әскерін Виа Милитарис жолымен Мурсаға қарай жетелеп, қамауға алды. Оның қамауы ұзаққа соқпады, себебі Констанцийдің әскері келді де, Магненций шегінуге мәжбүр болды. Магненций өз әскерін Мурсаның солтүстік-батысындағы, Драва өзеніне жақын ашық далаға орналастырды. Әскері толық жиналғаннан кейін Констанций өз преториан префекті Флавий Филиппті бейбіт келісім туралы ұсыныспен жіберді. Констанцийдің өзі шайқаста болған жоқ; ол христиан шейітінің қабірін зияраттап жүргенде Мурса епископынан әскерінің жеңісі туралы естіді. Содан кейін Констанций христиан қауымына жеңісі Құдайдың көмегімен болғанын хабарлады.
Magnentius marched an army of around 36,000 Gallic infantry, auxilia palatinae, Franks, and Saxons down the Via Militaris and besieged Mursa. His siege was short lived as Constantius' army arrived and Magnentius was forced to retreat. Magnentius formed up his army on the open plain north west of Mursa, near the Drava River. Once his army was deployed, Constantius sent his praetorian prefect, Flavius Philippus, with a peace offer. Constantius himself was not present at the battle; he heard of his army's victory from the bishop of Mursa while visiting the tomb of a Christian martyr. Whereupon, Constantius informed those of the Christian community that his victory was due to God's aid.
Салдары
Мурсадағы жеңісінен кейін Констанций қашып бара жатқан Магнетиусті қуып бармай, келесі он айды жаңа әскерлерді жинап, Магнетиуске адал қалаларды қайтарып алуға жұмсады. 352 жылдың жазында Констанций Италияның батысына қарай жол тартты, бірақ Магнетиус жартылай аралға қорғаныс жасамайтынын білді. 352 жылдың қыркүйегіне дейін күткен соң, ол Naeratius Cerealis-ті қала басшысы етіп тағайындады және әскерін қыс уақытын өткізу үшін Миланға көшірді. Констанций Монс Селевк шайқасында Магнетиусқа қарсы шығу үшін әскерін одан да батысқа жылжытуға 353 жылдың жазына дейін асықтырмады.
Following his victory at Mursa, Constantius chose not to pursue the fleeing Magnentius, instead spending the next ten months recruiting new troops and retaking towns still loyal to Magnentius. In the summer of 352, Constantius moved west into Italy, to find that Magnentius had chosen not to defend the peninsula. After waiting until September 352, he made Naeratius Cerealis praefectus urbi and moved his army to Milan for winter quarters. It would not be until the summer of 353 that Constantius would move his army further west to confront Magnentius at the Battle of Mons Seleucus.
Ұрыстың тарихын жазу
Көптеген замандас жазушылар Мурсадағы римдіктердің қазасын Рим империясы үшін апат деп санады. Кроуфорд варварлық жасақтардың шығынның басым бөлігін алғанын айтады, бірақ Эутропийдің сөзіне қарағанда, Мурсадағы жоғалтулар шетелдік соғыстарда жеңіс әкеліп, бейбітшілік орнатуға мүмкіндік берген еді. Зосим Мурса шайқасын үлкен апат деп сипаттады, армия соншалықты әлсірегендіктен, варварлардың шабуылына тойтарыс бере алмады, ал қазіргі заманғы ғалымдар бұл шайқасты Констанций үшін Пирр жеңісі деп атайды.
Numerous contemporary writers considered the loss of Roman lives at Mursa a disaster for the Roman Empire. Crawford states the barbarian contingents took the lion's share of the casualties, and yet the losses suffered at Mursa, according to Eutropius, could have won triumphs from foreign wars and brought peace. Zosimus called the battle at Mursa a major disaster, with the army so weakened that it could not counter barbarian incursions, while modern academics have labeled the battle a pyrrhic victory for Constantius.