Кіріспе
Исландиялық халық музыкасы Исландия музыкасының маңызды бөлігін құрайтын бірнеше стильді қамтиды. Дәстүрлі исландтық вокал музыкасы туралы сөз болғанда, екі ерекше вокалдық орындау стилі бар: бірі – kveða, екіншісі – syngja терминдерімен аталады. Біріншісі – кведскапур немесе кведаскапур деп аталатын орындау тәсілі. Кведскапур – исландтық поэзияның жалпылама атауы. Syngja сөзінің мағынасы – ән салу. Квесскапур сагнадансармен, яғни дәстүрлі бимен (әдеби мағынада – «әңгіме биі») тығыз байланысты болған. Сагнадансардың ең танымал түрі – Викиваки, оның тамыры 11 ғасырға дейін жетеді. Викиваки 20 ғасырдың басында төмендеп кетті, бірақ оны жаңғыртуға күш салынып жатыр. 20 ғасырға дейін аспаптық музыканың кең таралуы күмәнді болғанымен, халық аспаптарының қатарында лангспил және фидла (исландиялық скрипка) бар. Екі аспап та цитра тұқымдасына жатады және көбінесе садақпен тартылады. Фидла туралы көп мәлімет жоқ болса да, лангспил пан-еуропалық шейхолт пен Аппалач дульцимерімен тығыз байланысты. Исландияның дәстүрлі халық музыкасы 19 ғасырдың соңына дейін жиі орындалды, осы кезде елде халықтық мұраны жинау жұмысы басталды. Алайда, сол кезеңде Батыс классикалық музыкасының және басқа да шетелдік әсерлердің пайда болуы дәстүрлі музыканың құлдырауына себеп болды. Кейіннен, эстрадалық музыканың пайда болуы бұл өзгерісті күшейтті. Бірқатар халық әндері екі дүниежүзілік соғыс арасында жазылған, бірақ мұраны қарқынды жинау соңғы кезде ғана басталды.
Icelandic folk music includes a number of styles that are together a prominent part of the music of Iceland. When speaking of traditional Icelandic vocal music, there are two prominent vocal performance styles, one using the term kveða and the other syngja. The first is a performance practice referred to as kveðskapur or kvæðaskapur. Kveðskapur is also the generic Icelandic term for poetry. The term syngja translates as to sing. Kveðskapur was very connected to sagnadansar, or traditional dancing (literally "story dancing"). Vikivaki is the best known of the sagnadansar, and its origin can be traced to the 11th century. Vikivaki saw a decline at the beginning of the 20th century, although efforts are being made to keep it alive. While the prevalence of instrumental music before the 20th century is widely debated, folk instruments include the langspil and fiðla (Icelandic fiddle). Both instruments are in the zither family and are primarily played with a bow. Though very little is known about the fiðla, the langspil is closely related to the pan European Scheitholt and Appalachian dulcimer. Traditional Icelandic folk music remained widely performed into the last decades of the 19th century, when folk collecting began in the country. However, the advent of Western classical music and other foreign influences in the same period began leading to a decline in traditional music. Later, the arrival of popular music furthered this change; some folk music was recorded between the World Wars, but intense collecting did not begin in earnest until recently.
Римур
Римур – эпикалық вокалды поэманың бір түрі, тұрақты диатоникалық әуендермен (Брейдфьёрдур аймағынан басқа, онда дәстүрлі музыка ең ежелгі стилімен сақталған, ал халық әуендері өзгермелі, белгілі бір шкалаларға негізделмейді). Римур әуендері (rímnalög, kvæðalög, stemmur) көбінесе стандартты болып табылады және елдің барлық аймақтарында кездеседі. Бұл эпостық өлеңдер исланд әдебиеті мен фольклорының элементтерін пайдалана отырып, повестволық стильде жазылған. Орындаушылар өлеңмен әңгіме айту шеберлігі үшін құрметке ие болған. Римур өлеңдері трохалық тармақтардан тұрады, оларда рифма және аллитерация сияқты әдеби тәсілдер қолданылады. Екі-төрт тармақтан тұрады, олардың құрылымы буындық үлгі мен аллитерацияға негізделген. Музыка авторы Хрейнн Штейнгримссон римурды былай сипаттайды:
Төрт тармақтық өлшемдер – әрқайсысының бірінші тармағында төрт буынды басатын екі жұптың үйлесімі, ал осы екі буын (бірінші және үшінші, екінші және үшінші немесе үшінші және төртінші) екінші тармақтың бірінші буынымен аллитерацияланады. Римурдың ең ерте белгілі мәтіні 14 ғасырға жатады; соңғы алты жүз жыл бойы римур мәтіндері исланд әдебиетінің ең көп тараған түрі болды. Римур әуендері фольклоршы Олафур Давидссонның жарияланымдарынан бастау алады, содан кейін Бьярни Торстейнссонның исланд халық музыкасының алғашқы жинағына, «Íslenzk þjóðlög» жинағына енді. Римур, әсіресе қысқа төрт тармақты «ferskeytla» түрі, бүгінде Исландиядағы көптеген әлеуметтік топтарда өте танымал. Қазіргі оқиғалар туралы рима (setja saman stöku) жасау көбінесе әзіл немесе мазақ түрінде болады. Мұндай қысқа өлеңдер электрондық пошта арқылы жылдам таралады. Кештерде де қонақтар өздері үйренген немесе құрастырған рималарын әзіл ретінде, көбінесе қорлау мақсатымен айтуы мүмкін. Римур жазу шеберлігіне жоғары баға беріледі. Кездесетін ойынның бірі – риманың бірінші бөлігін («fyrri partur», алғашқы екі тармақ) айту, ал қалғандары үшінші және төртінші тармақтарды («botna») әрқилы аяқтау. Ең тапқыр «botn» авторы жеңіске ие болады. Бұл ойын римур жазуда ерекше дағдылы екі немесе одан да көп адам кездескенде, «kveðast á» деп аталатын қатаң бәсекеге айналуы мүмкін. Бұл бейресми ереже бойынша, егер біреуді римамен мазақтаса немесе тіпті қорласа, оған римамен жауап беру керек; басқа жауап түрлері жарамсыз. Римурды әзіл-қалжың ретінде пайдалану көбінесе ішкі саяхаттармен және ат спорты сияқты спорт түрлерімен, сондай-ақ Þorri сияқты мәдени/маусымдық кезеңдермен және саяси айналымдармен байланысты. Көптеген парламент мүшелері римурларды жақсы құрастыра білулерімен мақтанады және оларды бір-бірін немесе оппозициялық партияларды дос күлкімен мазақтау үшін пайдаланады.