Кіріспе
Ағаш кемелердің палубаларын тазалау үшін қолданылатын тастар. Холистон – бұрынғыда Корольдік теңіз флоты мен АҚШ теңіз флотында кемелердің ағаш палубаларын тазалау және ақтарту үшін қолданылған жұмсақ әрі сынғыш құмтас. Бұл терминнің пайда болуына қатысты түрлі болжамдар бар, олардың бірі – мұндай тастар Ұлы Ярмут қаласындағы Сент-Николас шіркеуінің қираған ескерткіштерінен немесе Уайт аралының Сент-Хеленс жолының жанындағы Сент-Хеленс шіркеуінің қираған қалдықтарынан алынған. АҚШ теңіз флотының пікірінше, термин «палубаны киелі таспен тазалау» әрекеті бастапқыда тізе бүгіп, дұға ету сияқты орындалғандықтан пайда болған болуы мүмкін. Кішкентай холистон тастары «дұға кітаптары», ал үлкендері «Киелі кітаптар» деп аталған. Холистонды тазалау процесі кейіннен көбінесе тізе бүгіп емес, тастың жалпақ жағындағы ойысқа салынған таяқ арқылы, қолтық астына және қолға ұстап, әрбір тақтайша бойымен дәнмен бірге алға-артқа жылжыту арқылы, тік тұрып немесе жартылай иіліп, таяқпен қозғалатын тасқа қысым жасап жасалған. Холистонды тазалау 1990 жылдарға дейін тек палубасы текпен жабылған Айова классындағы линкорларда қолданылып келді.
Holystone is a soft and brittle sandstone that was formerly used in the Royal Navy and US Navy for scrubbing and whitening the wooden decks of ships. A variety of origins have been proposed for the term, including that such stones were taken from broken monuments of St. Nicholas Church in Great Yarmouth or else the ruined church of St. Helens adjacent to the St Helens Road anchorage of the Isle of Wight where ships would often provision. The US Navy has it that the term may have come from the fact that 'holystoning the deck' was originally done on one's knees, as in prayer. Smaller holystones were called "prayer books" and larger ones "Bibles". Holystoning eventually was not generally done on the knees but with a stick resting in a depression in the flat side of the stone and held under the arm and in the hands and moved back and forth with grain on each plank while standing or partially leaning over to put pressure on the stick driven stone. Holystoning continued on teak decked Iowa class battleships into the 1990s.
Корольдік теңіз флоты
1800 жылдардың басына дейін Корольдік теңіз флотының кемелерінде холистонинг (палуба тазалау) әдеттегі шара болып келді. Бұл практика 1796 жылы адмирал Сент-Винсент өз капитандырына "жаз айларында таңертең де, кешке де" флоттағы барлық кемелердің палубаларын холистонинг жасауды ұсынғанда ең жоғары деңгейге жетті. Желілік кеме үшін бұл шараға дейін төрт сағатқа дейін уақыт жұмсалуы мүмкін еді. Сент-Винсенттің ізбасары адмирал Кит 1801 жылы бұл бұйрықты кері қайтарды, себебі "барлық климат аймақтарында, ауаның кез келген температурасында және белгіленген күндері ауа райына қарамастан, соғыс кемелерінің палубаларын жуу салты" экипаждың денсаулығы мен өміріне зиян келтіретіндей қиындық тудырды. Холистонинг 19-шы және 20-шы ғасырлардың басында Теңіз флотының күнделікті іс-шараларының бір бөлігі ретінде жалғасты, бірақ ақырында тек бос уақыты бар экипажды жұмыспен ұстау құралы ретінде қарастырылды. Оның тиімсіздігі заманауи есептерде, соның ішінде 1875 жылғы Британ медициналық журналындағы науқастарға "тек жұмыспен ұстау үшін пайдасыз тапсырмалар беруден" сақтандыру туралы кеңесте айғақталды, мысалы, теңізшілердің палубаны холистонинг жасауы.
АҚШ Әскери-теңіз флоты
АҚШ Әскери-теңіз күштерінде палубаларды тым жылдам тозуына және артық шығындарға себеп болғандықтан холистонингке тыйым салынды, бірақ бұл практика бірте-бірте жойылған болуы мүмкін. 1952 жылы Әскери-теңіз академиясын бітірген түлек 1949 жылы жазда "Миссури" кемесімен Англияға жасаған "Юнгстер" (екінші курс студенті) саяқаты туралы былай еске алады: Бізге қазандықтарда жылу оқшаулағыш ретінде қолданылатын кірпіш деп айтылған ойыстағы таяқпен жасалған. 30–40 адамнан тұратын топ шамамен 4–5 дюймдік тақтаның артында тұрып, кірпішті басқалармен үйлестіре отырып, алға-артқа жылжытатын, ал жауапты адам ырғақты белгілеп, содан кейін "ауысым" командасын беретін, біз бәріміз бір тақтаға кері жылжып, процесті қайталайтын едік. Менің есімде, бұл жұмысты оңайлату үшін теңіз суы мен құм қолданылды. Нәтижесінде, теңіз суымен шайып, күн сәулесінде ағартудан кейін, Портсмутқа (Англия) келгенімізге орай, таза ақ палубаға ие болдық. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Navsource сайтындағы фотосуретте 1951 жылы сол кеменің палубасын холистонингпен тазалап жатқан Әскери-теңіз мичмандары көрсетілген. Холистонинг 1980 жылдарға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізге шығатын мина тазарту кемелерінде де кездейсоқ түрде жасалатын, себебі олар ағаштан жасалған корпусқа және кеменің бағыттық және кормалық бөліктеріндегі тик палубаға ие болды, оларды ауа райының әсерінен тозудың алдын алу үшін терең тазалау қажет болды.
It was with a stick in the depression of what we were told was brick normally used as insulation in the boilers. A group of 30–40 would stand behind an estimated 4–5 inch board and would move the brick back and forth in coordination with the others while the person in charge would establish the cadence, and then command 'shift' when we would all back up one board and repeat the process. As I recall, sea water and sand were used to aid the effort. The result, once finished with a sea water rinse and a sun bleach, was a clean white deck, just in time for our arrival in Portsmouth, England. A photo on the US Navy's Navsource purports to show Navy Midshipmen holystoning the deck of the same ship in 1951. Holystoning was still done on occasion into the 1980s onboard oceangoing minesweepers of the US Navy, as they were constructed with wooden hulls and had teak decks on the forecastle and fantail of the ship that would require deep cleaning due to weathering.