Кіріспе

Императорлық жапон теңіз флотының Касуга класты крейсері

Ниссин (日進), сондай-ақ Ниссин деп транслитерацияланады, Императорлық жапон теңіз флотының броньды крейсері болды, ол 20-ғасырдың басында Gio. Ansaldo & C., Sestri Ponente, Италияда салынған. Бұл тип Италия Корольдік теңіз флотында Сан Рокко деп белгіленген, 1901 жылы тапсырыс берілген, ал келесі жылы Аргентина теңіз флотына сатылды, онда ол Мариано Морено деп аталды. Аргентина-Чили теңіз қарулану жарысы кезінде кеме Аргентиналықтардың қаржылық қиындықтары мен Чилимен қарым-қатынастың жақсаруына байланысты жеткізілмей тұрып сатылды. Осы кезде Жапон империясы мен Ресей империясы арасындағы шиеленіс күшейді, кеме екі тарапқа да ұсынылды, бірақ соңында жапондықтар сатып алды. 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысы кезінде Ниссин Сары теңіздегі шайқасқа қатысып, одан кейінгі Цусима шайқасында зардап шекті. Одан бөлек, ол Порт-Артурдың қорғанысын жиі атқылады. Кеме Бірінші дүниежүзілік соғыста шектеулі рөл атқарды және одақтас конвойларын сүйемелдеуге, сондай-ақ Үнді мұхиты мен Австралия аймағында неміс саудалық рейдерлерін іздеуге пайдаланылды. 1918 жылы Ниссин Жерорта теңізіне жөнелтілді, содан кейін соғыстан кейін Ұлыбританиядан Жапонияға берілген неміс суасты қайықтарын сүйемелдеді. 1927 жылы оқу кемесіне айналдырылып, 1936 жылы нысана ретінде батырылды. Кейіннен кемесі қайтадан суға көтеріліп, 1942 жылы қайтадан нысана ретінде пайдаланылды.

Өмірбаян

Нишин – «Жузеппе Гарибальди» класындағы соңғы бронекрейсер болды. Кластың алғашқы кемесі 1895 жылы құрастырылып аяқталды. Бұл класс экспортта үлкен жетістіктерге қол жеткізді, ал негізгі конструкция жылдар бойы біртіндеп жақсартылып келді. Кластың соңғы екі кемесі 1901 жылдың 23 желтоқсанында Италия Корольдік Әскери-теңіз күштерінің тапсырысы бойынша салынды, ал 1902 жылы Чилидің британдық кеме жасаушы компанияға екінші класс екі линкорға тапсырыс бергеніне жауап ретінде Аргентина Әскери-теңіз күштеріне сатылды. Алайда, Аргентина мен Чили арасындағы соғыс қаупі кеме аяқталғанға дейін азайды, және қаржылық қиындықтар мен британдық қысымның салдарынан Аргентина «Мариано Морено» және оның бауырласы «Бернардино Ривадавиадан» бас тартуға мәжбүр болды. Аргентина үкіметі кемелерді Ресейге сатуға тырысты, бірақ аргентиналықтардың талап еткен бағасы бойынша келіссөздер сәтсіз аяқталды. Жапон үкіметі жылдам араласып, оларды сатып алды, бұл Ресеймен қарым-қатынастың нашарлауына байланысты болды, бағасы жоғары болғанына қарамастан – екі кемеге ¥14,937,390 (£1,530,000) төленді. Ресейге шабуыл жасауды жоспарлаған үкімет, кемелер Сингапурдан кеткенге дейін Порт-Артурға жасалатын күтпеген шабуылды кейінге шегерді, осылайша ешбір шет елдің кемелерді тоқтатуына немесе ұстауына мүмкіндік болмады.

Дизайн және сипаттама

Ниссиннің жалпы ұзындығы , ені , қалыңдығы және су астындағы тереңдігі болды. Ол қалыпты жүктемеде ығыстырды. Кеме екі тік үш кеңейтімді бу машинасымен жабдықталған, әрқайсысы бір валды қоздырады, бу 8 көмірмен қыздырылатын шотланд теңіз қазандықтарынан алынды. Ең жоғары қуаты және жылдамдығы жоспарланған, Ниссин 1903 жылғы 6 қарашада теңіз сынақтары кезінде қозғалтқыштарынан шыққан қуатқа қарамастан, жылдамдығына жетті. Оның круиздік қашықтығы болды. Оның экипажы 560 офицер мен сарбаздан тұрды. Басты қару-жарағы 41 типті төрт зеңбірек, алдыңғы және артқы құрылымдардың арасында орналасқан екі зеңбірек мұнараларынан тұрды. Оның қосалқы қару-жарағын құрайтын 41 типті жылдам атушы (QF) он зеңбірек негізгі палубадағы казематтарда орналастырылған; қалған төрт зеңбірек жоғарғы палубаға орнатылды. Ниссинде сондай-ақ 10 QF 41 типті және 6 QF 3 фунттық) Hotchkiss зеңбірегі торпедолық катерлерге қарсы қорғану үшін болды. Ол әр жағынан екі-екіден төрт суасты торпеда түтігімен жабдықталған.

Құрылыс және мансап

Кеменің қалыбы 1902 жылғы 29 наурызда Сан-Рока деген уақытша атпен салынды, ал 1903 жылғы 9 ақпанда суға түсіріліп, аргентиналықтар оны Марианo Морено деп атады. Кеме 1903 жылғы 30 желтоқсанда Жапонияға сатылып, 1904 жылғы 1 қаңтарда Ниссин деп қайта аталды. Ниссин және оның жаңа атымен аталған қарындасы Касуга ресми түрде Жапонияға берілді және 7 қаңтарда қолданысқа енгізілді.

Ресей-жапон соғысы

Нишин мен Касуга 16 ақпанда Йокосукаға жетті, дәл сол кезде Жапония Порт-Артурға шабуыл жасап, жапондық экипаждармен жұмыс істей бастады. 11 сәуірде адмирал Того Хейхачироның басқаруындағы 1-ші флоттың 1-ші дивизиясының линкорларын нығайту үшін тағайындалды. Порт-Артурдағы ресейлік кемелерді тоқтату үшін Того 12 сәуірде порттың аузына мина орнатуды бұйырды және Касуга мен Нишинге «біздің күшімізді көрсету» міндеті жүктелді. Того Ресейдің Тынық мұхиты эскадрильясының бір бөлігін, оның ішінде вице-адмирал Степан Макаровтың флагманы – «Петропавловск» жауынгерлік кемесін сәтті тартып алды. Макаров бес жапондық жауынгерлік кемені, сондай-ақ Касуга мен Нишинды көрген кезде Порт-Артурға қайтты. Оның флагманы жапондықтар орнатқан минаға түсті. Кемедегі бір мачта жарылғаннан кейін екі минуттан кем уақыт ішінде батып, Макаров 677 қаза тапқандардың бірі болды. Бұдан басқа, «Победа» ресейлік жауынгерлік кемесі минадан зақымдалды. Өзінің сәттілігіне қуанған Того 15 сәуірде Ляодун түбегінің оңтүстік-батысындағы Пьюгон шығанағынан Порт-Артурды алыстан бомбалау миссиясын қайта бастады, Нишин мен Касуганың қаруларын пайдаланды. Мамыр айының басында олар қашықтықтан атыс жасады, бірақ нәтиже болмады. 15 мамырда жапондық «Ясима» және «Хацусе» жауынгерлік кемелері ресейлік миналардың салдарынан батты. Жапонияның жауынгерлік кемелерінің үштен бірін жоғалтқан Того Нишин мен Касуганы қалған төрт линкорымен бірге соғысқа жөнелтуге шешім қабылдады. Бұл шешімнің алғашқы сынағы 23 маусымда Тынық мұхиты эскадрильясы Владивостокқа жетуге жасаған сәтсіз әрекеті кезінде болуға тиіс болды, бірақ жаңа эскадрилья командирі контр-адмирал Вильгельм Витгефт эскадрильяға Порт-Артурға қайтуға бұйрық берді, өйткені олар күн батқанға дейін жапондық соғыс желісімен (Касуга мен Нишин қоса) кездесті. 27 шілдеде екі кеме ресейлік күшті – бір жауынгерлік кеме және бірнеше крейсерлер мен канонерлік қайықтарды ресей армиясына оттық қолдау көрсету үшін шыққаннан кейін алыс қашықтықтан оқпен портқа қайтаруға мәжбүр етті. Олар 10 тамыздағы Сары теңіз шайқасына қатысты, бірақ жапондық соғыс желісінің артында болғандықтан, үлкен рөл атқармады. Того бағытын өзгерткенде Нишин соғыс желісінің алдында болды және шайқас кезінде үш рет оққа түсіп, 14 экипаж мүшесі қаза тауып, 25 адам жараланды. Шайқас аяқталғаннан кейін кемелер Пьюгон шығанағына оралды, онда олар ресейлік бекіністерін шабуылдады. 1905 жылғы 26 мамырда Цусима шайқасында Нишин вице-адмирал Мису Сотароның флагманы болды және Касугадан кейін соғыс желісінде алтыншы және соңғы болды. Сағат 14:10-да Нишин ресейлік флоттың екінші колоннасының басты кемесі – «Ослябьяға» атыс ашты. 14:40-та Нишин алғашқы оқты алды, өйткені ресейлік снаряд оның оң жақтағы 8 дюймдік зеңбірегін екіге бөлді. 14:57 мен 15:05 аралығында жапондық флот ресейліктердің солтүстікке қарай жылжуын тоқтату үшін бағытын өзгертті, бұл Нишинды соғыс желісінде алғашқы кеме ретінде қалдырды. 15:00-де 12 дюймдік снаряд Нишиннің броньды қабырғасын су сызығынан бір фут төмен өткізіп, көмір бункерін су басты. Тағы бір 12 дюймдік снаряд қабырғаны су сызығынан үш фут жоғары соқты, бірақ еніп кірген жоқ. 15:06-да ресейлік қорғалған крейсері «Жемчуг» торпедалық шабуылға жақындауға тырысты, бірақ Нишин, Касуга және жапондық крейсер «Ивате» отымен кері қайтарды. 15:30-да жапондық желі тағы да бағытын өзгертті, Нишинды қайтадан соңғы орынға қойды. Тағы бір 12 дюймдік снаряд кемеге тиді, бірақ елеулі зақым келтірмеді. 16:05-те алдыңғы мұнараға тиген оқ басқару мұнарасына сынықтарды шашыратып, Мисуды жаралады. Нишинге 17:20-де тағы бір 12 дюймдік снаряд тиді, ол оның артқы мұнарасының сол жағындағы 8 дюймдік зеңбірегін екіге бөлді. Күн батқанда, 19:00-де Нишинге тағы бір 12 дюймдік снаряд тиді, ол оның алдыңғы сол жақтағы 8 дюймдік зеңбірегінің түйірін үзіп, тек бір зеңбіректі жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Жапондықтар ертесіне таңертең аман қалған ресейлік кемелерді Лианкорт тастарының жанында анықтады және Того шамамен сағат 10:00-де оларға жетті. Ресейліктерден көп есе көп болғандықтан, ол кез келген шығынды азайту үшін алыс қашықтықтан шабуыл жасауды шешті. Касуга ескірген ресейлік линкор «Император Николай I-ге» атыс ашты. Нишин шайқаста 181 8 дюймдік снарядты атты. Ал оның салдарынан Тогоның флагманы, жапондық «Микасадан» кейін екінші рет оққа түсті. Нишинге 13 снаряд тиді, оның ішінде 6 12 дюймдік, 1 9 дюймдік, 2 6 дюймдік және 4 белгісіз снаряд. Шайқас кезінде жаңадан тағайындалған прапорщик Иссороку Такано, кейіннен Екінші дүниежүзілік соғыста Біріккен флоттың бас қолбасшысы болды, ауыр жарақат алды және сол қолында екі саусағын жоғалтты. Шайқастан кейін Нишин шілде-тамыз айларында Сахалинды басып алу және оккупациялау үшін 3-ші флотқа тағайындалды. 1911 жылғы 2 қыркүйекте кеме бұрынғы ресейлік госпитальдық кеме «Анегаваны» Владивостокқа ресейліктерге қайтару үшін сүйемелдеді. 1912 жылғы қарашада кемеде қазан жарылып, 20 экипаж мүшесі қаза тапты. 1914 жылдың басында оның қазандары 12 Кампонның 1-типі су түтік қазандарымен ауыстырылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі тарих

Неміс шығыс азиялық эскадрильясын және басқа да сауда рейдерлерін іздеу барысында британдық адмиралтейство 1914 жылдың қыркүйек айының ортасында Оңтүстік Тынық мұхитындағы жапондық күштерді немістердің тудырған қауіп-қатерлеріне қарсы күшейтуді сұрады. «Ниссин» 12 қазанда Сандакан жанындағы шартты емес тасқа тіреліп, жөндеу үшін Сингапурге баруға мәжбүр болды. Жөндеуден кейін кеме Трук қаласындағы Екінші Оңтүстік теңіздер эскадрильясына бекітілді. 1915 жылдың ақпан айында кеме неміс колониялары – Самоа және Жаңа Гвинеяға сапар жасады. «Ниссин» 1915 жылдың 13 желтоқсанынан 1916 жылдың 13 мамырына дейін, 1916 жылдың 12 қыркүйегінен 1 желтоқсанына дейін және 1917 жылдың 28 наурызынан 13 сәуіріне дейін «Суйрайсентай» 1-ші эскадрильясының, ал кейін «Суйрайсентай» 2-ші эскадрильясының флагманы болды. 1917 жылдың наурыз айында неміс сауда рейдерлері Үнді мұхитына енгеннен кейін Адмиралтейство Жапон үкіметінен сол аймақта және Австралия суларындағы күштерін күшейтуді сұрады. «Ниссин» оңтүстікке жіберілді және сәуір-мамыр айларында Коломбо (Цейлон) мен Фримантель (Австралия) арасындағы одақтас кемелерді сүйемелдеді. 1918 жылы кеме Жерорта теңізіне, одақтас әскерлер конвойын сүйемелдеу үшін Екінші арнайы миссиялық эскадрильяны нығайтуға жіберілді. Қараша айында ол эскадрилья командирі, контр-адмирал Козо Сатоның флагманы болды, ал эскадрильяның көп бөлігі Константинопольге бет алды, ол 6 желтоқсанда жетті. Содан кейін кеме Портлендке барып, Жапонияға берілген неміс субмариналарын үйге қайтарды. 1919 жылдың 5 қаңтарында кеме келді, ал эскадрилья наурыздың соңында Мальтаға аттанды. Кейбір субмариналарды жөндеуден өткізгеннен кейін эскадрилья 18 маусымда Йокосукаға жетті. 1927 жылы «Ниссин» Йокосука теңіз округінде оқу және деполық кеме ретінде қызмет етті, 1935 жылдың 1 сәуірінде теңіз тізімінен шығарылды. «Хай Кан» №6 деп қайта аталған ол 1936 жылы Ішкі теңіздегі Куре маңындағы Камегакуби теңіз полигонындағы тікелей атыс жаттығулары кезінде нысана ретінде батырылды. Кейін ол көтеріліп, 1942 жылдың 18 қаңтарында Хиросимадағы Курахасиден жапондық «Ямато» соғыс кемесі үшін сүйреліп, жаңа 18,1 дюймдік зеңбіректермен сынақтан өтті. Бұл жаттығу кезінде ол екінші және соңғы рет батырылды.