Воротынский әулеті: Мәскеу тарихындағы беделді рулар
Vorotynsky
Воротынскийлер әулеті: Мәскеу княздығы мен Ресей саясатындағы рөлі, жерлері, тарихы. 15 ғасырда Литвамен байланыс, Смоленск пен Қырым татарларына қарсы күрес.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мәскеулік дворяндық отбасы
the Muscovite noble family
Воротинскийлер отбасы – Мәскеудің Ұлы Герцогтігі мен Ресей патшалығының саясатына қатысқан орыс дворяндық отбасы. Олардың жерлері негізінен Жоғарғы Ока аймағында орналасқан, Перемышль және Воротинск қалаларын, сондай-ақ Новосиль мен Одоевтың бөліктерін (дольницы) қамтыды.
The Vorotynsky family was a Russian noble family which was involved in the politics of the Grand Duchy of Moscow and the Tsardom of Russia. Their lands lay principally in the Upper Oka region and comprised the towns of Peremyshl and Vorotynsk as well as parts (дольницы) of Novosil and Odoyev.
Ресей мен Литва арасында
Бастапқыда Воротынск жерінің иелері болған бұл князьдер 15 ғасырдың ортасында Ұлы Литва княздығының қызметіне түсті, князь Федор Романович Алгирдастың немересіне құда түскен кезде. Олардың немересі, князь Иван Михайлович Воротинский, Мәскеудің Ұлы Герцогтігіне көшіп, Василий III-ге Смоленск қаласын қоршауға алып, жаулап алуға көмектесті. 1508 жылы Украинада және 1517 жылы Тула маңында Қырым татарларын жеңіске ұшыратты. Жас қарсыласы, князь Белскийге қарсы үстемдік құруды мақсат тұтқан Иван, төрт жыл өткен соң татарлар Белский армиясын талқандағанда оған көмектеспеді. Осы оқиғадан кейін Воротинский 1525 жылға дейін жаман жағдайға түсті, ол Белскийге деген өшпендігін ұмытуға және литвалық туыстарымен барлық байланысты үзуге солемді уәде берді. Дегенмен, Литваға қашу жоспарларына қатысты күдік толыққанды жойылған жоқ. Осы себепті, регент Елена Глинская оны тұтқынға алып, алыстағы Кирилло-Белозерск монастыріна қамауға бұйырды, ол 1535 жылдың 21 шілдесінде қайтыс болды.
Originally lords of Vorotynsk, a tiny Upper Oka principality, these princes entered the service of the Grand Duchy of Lithuania in the mid 15th century, when Prince Fyodor Romanovich was betrothed to Algirdas' granddaughter. Their grandson, Prince Ivan Mikhailovich Vorotynsky, defected to the Grand Duchy of Moscow and helped Vasily III besiege and take Smolensk. He routed the Crimean Tatars in Ukraine in 1508 and again in 1517 near Tula. Aiming at advantage against his young rival Prince Belsky, Ivan did nothing to help him when the Tatars routed Belsky's army four years later. On this event, Vorotynsky fell into disgrace until 1525, when he solemnly promised to forget his enmity against Belsky and to suspend all the contacts with his Lithuanian relatives. The suspicion as to his plans of defecting to Lithuania still lingered, however. It was the reason given by regent Elena Glinskaya when she ordered him to be taken into custody and immured in the distant Kirillo Belozersky Monastery, where he died on July 21, 1535.
Воротинскийлер мен Үрейлі Иван
Иван Михайловичтің үш ұлы болды, олардың барлығы москвалық саясатта бояры және воевода ретінде атсалысты. Олардың ең үлкені, князь Владимир Иванович Воротинский, 1553 жылы патшаның ауыр сырқатында Иван IV-нің нәресте ұлын таққа адал болуға Владимир Старицаны көндіруге тырысты, бірақ сол жылдың 27 қыркүйегінде өзі қайтыс болды. Ең кішісі, князь Александр Иванович, 1558 жылы Қазан бекінісін басқарғаны тіркелген, бірақ кейін патшаның құрметінен айырылып, 1565 жылдың 6 ақпанында Мәскеудегі Сретенский монастырында монах болып дүние салды. Князь Михаил Иванович Воротинский 1552 жылы Қазанды жаулап алуға қатысқан қолбасшылардың бірі болды және Арск мұнарасын бірінші болып басып алды. 1561 жылы князь Белозероға жер аударылып, оның иеліктері тәркіленді. Төрт жылдан кейін ол кепілмен босатылып, Қазанды басқаруға жіберілді. Он жыл бойы Михаил Воротинский Ресейдің оңтүстік шекарасын басқарды, жаңа бекіністер салып, Ұлы Абатис белдеуін нығайтты. Оның батыл басшылығы Молоди шайқасында айқын болды, онда ол үш күндік шайқаста (1572) үлкен татар әскерін жеңді. Иванның қарсыласы, князь Курбскийдің естеліктерінде айтылғандай, бір жыл өткен соң Воротинскийдің ұрлық ісіне қатысқан қызметкерінің бірі Воротинскийдің патшаны сиқыр арқылы өлтіруді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Иван Қатыгез боярды өлімге кесуге сылтау іздемегендіктен, Воротинскийді азаптады. Михаилдың денесі екі оттың арасына қойылды, ал патша жеке өзі "қарғыс таяғымен оның киелі денесіне жанған көмірді жақындатты". Азаптаудан кейін қатты күйген бояры Кирилло-Белозерский монастырына жеткізілді. Ол жол жүрісінде қайтыс болып, әкесіне жақын жерге, монастырьға жерленді. Ресми тіркемелерде (Разряды) Воротинскийдің тағы екі әскери жетекшімен бірге өлім жазасына кесілгені туралы қысқаша хабарлама бар, бірақ егжей-тегжейлі мәлімет берілмейді.
Ivan Mikhailovich had three sons, all of whom played a part in Muscovite politics as boyars and Voivodes. The eldest of these, Prince Vladimir Ivanovich Vorotynsky, was solicitous to talk Vladimir of Staritsa into swearing allegiance to Ivan IV's baby son during the tsar's grave illness in 1553 but died himself on September 27 that year. The youngest, Prince Alexander Ivanovich, was recorded in 1558 as governing the stronghold of Kazan but later lost the tsar's favor and died as a monk in the Sretensky Monastery of Moscow on February 6, 1565. Prince Mikhail Ivanovich Vorotynsky was one of those commanders who led the conquest of Kazan in 1552 and was the first to take the Arsk Tower. In 1561 the prince was exiled to Beloozero, and his estates were confiscated. Four years later, he was let out on bail and dispatched to govern Kazan. For ten years, Mikhail Vorotynsky was in charge of Russian southern borders, founding new forts and strengthening the Great Abatis Belt. His bold leadership made itself felt at the Battle of Molodi, where he routed the larger Tatar army in the three day battle (1572). According to memoirs of Ivan's opponent Prince Kurbsky, a year later, one of Vorotynsky's menials, incriminated in theft, insinuated that Vorotynsky was plotting the tsar's death by magic charms. Ivan the Terrible, who never wanted a pretext to execute a boyar, put Vorotynsky to the torture. Mikhail's body was placed between two bonfires, and the tsar personally "raked the burning coals closer to his holy body with an accursed staff". Following the torture, the badly burnt boyar was taken to Kirillo Belozersky Monastery. He died on the way and was buried in that monastery close to his father. The official register books (Razriady) briefly report that Vorotynsky was executed along with two other military leaders, without further details.
Қиындықтар уақыты
Михаилдың ұлы, князь Иван Михайлович Воротинский, ақырында монастырьдан босатылып, удмурттар жеріндегі ұсақ көтерілістерді басуға жіберілді. Воротинск және әкесінен тартып алынған басқа вотчиналары Муром, Нижний Новгород және Стародуб Ряполовский маңындағы жаңа жерлермен өтелді. Федор I билік еткен кезде ол Шуйскийлерді Борис Годуновқа қарсы қолдап, соның нәтижесінде Годуновтың ашуын қоздырды. Осыдан кейін ол "алысқа жерлерге" жер аударылып, соңынан 1598 жылы Мәскеуге оралғанға дейін Қазанда воевода болып қызмет етті. Ол Василий Шуйскийдің барлық ісінде адал жақтасы болды және Пушкинның "Борис Годунов" трагедиясында осылай бейнеленген. Бірақ 1610 жылы Воротинский Шуйскийдің тақтан түсірілуін және тұтқындалуын талап еткен боярлардың бірі болды. 1611 жылы ол патриарх Гермогенді поляктардың жақтастарына қарсы қолдады, осының салдарынан екеуі де тізбекке байланды. Поляктар Кремльден қуылғаннан кейін Воротинский Ресей тағына үміткерлердің бірі ретінде қарастырылды. Земский соборы Михаил Романовты жаңа патша деп жариялағанда, Воротинский боярлардың делегациясын Ипатьев монастырына Михаилдың сайлануы туралы хабарлау үшін алып барды. Кейіннен патша елордадан кеткен кезде ол Қазан мен Мәскеуді басқарды. 1627 жылдың 8 қаңтарында монах болып қайтыс болды. Содан бері Воротинскийлер ұлттық саясатта елеулі рөл атқармады. Иванның жалғыз ұлы, князь Алексей Иванович (1610–42) 32 жасында қайтыс болды, одан әйелі, патшайым Евдокия Стрешневаның қарындасы қалды. Олардың ұлы Иван Алексеевич Воротинский, 1678 жылғы санақ бойынша Ресейдегі ең ірі жеке жер иелерінің бірі болды, бұл, әлдебір патша Алексейдің туысы болғандықтан мүмкін болды. Ол келесі жылы, шілде айының 24-інде қайтыс болды, еркек мұрагерлер қалған жоқ. Осыдан кейін оның жері ханзада Петр Галицинге үйленген Анастасияға тиді. Анастасия 1691 жылдың 12 желтоқсанында қайтыс болды және Патриарх оны Мәскеудегі Епифания монастырында жерледі.
Mikhail's son, Prince Ivan Mikhailovich Vorotynsky, was eventually released from the monastery and sent to subdue minor risings in the land of Udmurts. Vorotynsk and other confiscated votchinas of his father were compensated by new lands near Murom, Nizhny Novgorod, and Starodub Ryapolovsky. During Feodor I's reign, he championed the Shuiskys against Boris Godunov, thus provoking the latter's ire. This time he was exiled to "very distant places", then served as a voivod in Kazan before finally returning to Moscow in 1598. He remained a loyal adherent of Vasily Shuisky in all of his undertakings and appears as such on the pages of Pushkin's tragedy Boris Godunov. In 1610, however, Vorotynsky was one of the boyars who demanded and secured Shuisky's deposition and imprisonment. In 1611 he supported Patriarch Germogen against the pro Polish party, which had them both put in chains. After the Poles were expelled from the Kremlin, Vorotynsky was nominated one of the candidates to the Russian throne. When the Zemsky Sobor named Mikhail Romanov as a new tsar, Vorotynsky led a deputation of boyars to the Ipatiev Monastery to inform Mikhail about his election. Later, he governed Kazan and Moscow during the tsar's absence from the capital. He died as a monk on January 8, 1627. Thenceforward the Vorotynskys didn't figure prominently in national politics. Ivan's only son, Prince Aleksey Ivanovich (1610–42), died at the age of 32, survived by his wife, a sister of Tsarina Eudoxia Streshneva. Their son Ivan Alekseyevich Vorotynsky probably profited from his being first cousin of Tsar Alexis, as the 1678 census shows him as one of the biggest private landowners in Russia. He died the following year, on July 24, leaving no male heirs. Thereupon his lands fell to a daughter, Anastasia, who married Prince Peter Galitzine. Anastasia died on December 12, 1691, and was buried by the Patriarch in Epiphany Monastery of Moscow.