Кіріспе

Даниялық заңгер (1899–1979)

Альф Нильс Кристиан Росс (10 маусым 1899 – 17 тамыз 1979) – даниялық заңгер, құқық философы және Еуропалық адам құқықтары сотының судьясы (1959–1971). Ол скандинавиялық құқықтық реализмнің көрнекті қайраткерлерінің бірі ретінде белгілі. 1959 жылы әйгілі британдық құқық философы Х. Л. А. Хартпен болған пікірсайысы, «Кембридж заң журналында» (Vol. 17) жарияланған, құқықтық позитивизм мен құқықтық реализм арасындағы қазіргі қақтығысты қалыптастыруда маңызды рөл атқарды.

Білім және академиялық мансап

Росс Копенгагенде мемлекеттік қызметкер Фредерик Росс ұлы ретінде дүниеге келді және 1917 жылы орта мектепті бітірді. Росс Копенгаген университетінде заң мамандығын оқып, 1922 жылы тәмамлады. Содан кейін ол адвокат кеңсесінде жұмыс істеді. 1923 жылы ол екі жарым жылға созылған саяхат бастады, оның барысында Франция, Англия және Австрияны аралады, онда ол заң ғалымы Ханс Келсенмен танысып, дос болып кетті. 1928–1929 жылдары Уппсала университетінде оқыды, 1929 жылы Аксель Хагерстремнің жетекшілігімен философия ғылымдарының докторы дәрежесін алды. 1935 жылы Копенгаген университетінде конституциялық құқықтан сабақ беруге тағайындалды.

Заң және сот төрелігі туралы

1953 жылы Росс өзінің ең танымал кітабы «Om Ret og Retfærdighed» (кейіннен ол ағылшын тілінде «Құқық және әділдік» деген атпен жариялайды) жариялады. Бұл кітапта ол заңға ерекше мәртебе берудің алдын ала негізделген дұрыстығы жоқ екенін айтады. Тәжірибе басшылыққа алынады. Мысалы, «suum cuique tribuere» – «әркімге өз тиесілісін беру» деген атақты қағида, егер нақты кімге не тиесілі екені анықталмаса, мағынасыз болады, яғни бұл мәселе сұраққа жауап іздеумен байланысты (Құқық және әділдік туралы, § 64 (276-бет)). Оның фактілерден басқа ештеңеге сүйенбеуі мынадай тұжырымдарға әкеледі: «Құқықтық ереже дұрыс та емес, бұрыс та емес; ол – директива». (Құқық және әділдік туралы, § 2 (2-бет)). Сонымен қатар, бұл норма азаматтарға емес, судьяларға бағытталған (Құқық және әділдік туралы, § 7 (33-бет)). Осы ойға сүйене отырып, ол табиғи құқық көзқарастарына қарсы тұрады: «Табиғи құқық, сатылған әйел сияқты, әркімнің қызметінде. Табиғат заңдарына сілтеме жасау арқылы қорғауға болмайтын идеология жоқ. Шындығында, басқаша болуы мүмкін бе, өйткені әрбір табиғи құқықтың түпкі негізі жеке, тікелей түсініктерде, айқын ойлар мен сезінуде жатыр. Менің сезінуім сенің сезінуіңнен нашар бола алмайды ма? Дәлелді шындық өлшемі ретінде қарастыру метафизикалық тұжырымдардың толығымен кездейсоқ сипатын түсіндіреді. Ол оларды кез келген субъективті бақылаудан жоғары қояды және шексіз ойлап табу мен догматизмге есік ашады». (Құқық және әділдік туралы, § 58 (261-бет)).