Кіріспе

Ұлыбританиядағы әйелдер сайлау құқығын қолдайтын қоғамдардың ұйымдасуы

Ұлттық әйелдер сайлау құқығы қоғамдарының одағы (NUWSS), сонымен қатар суфражистер деп белгілі (суфражеткалармен шатастырмау керек) – 1897 жылы Ұлыбритания бойынша әйелдер сайлау құқығын қолдайтын қоғамдардың негізінде құрылған ұйым. 1919 жылы ол Тең құқықтар үшін ұлттық қоғамдар одағы деп қайта аталды.

Құрылыс және науқан

1897 жылы Ұлттық әйелдер сайлау құқығы жөніндегі орталық қоғам мен Ұлттық әйелдер сайлау құқығы жөніндегі қоғамның орталық комитеті бірігіп, ұйым құрды. Бұл топтар 1888 жылы бөлініп кеткен болатын. Милисент Фосетттің басшылығымен біріккен ұйымның президенті ол 20 жылдан астам уақыт бойы болды. Ұйым демократиялық және бейбітшілік жолын ұстанды, әйелдердің сайлау құқығын заңды жолдармен, әсіресе Парламенттік заң жобаларын ұсыну және мақсаттарын түсіндіру үшін жиналыстар өткізу арқылы қол жеткізуді мақсат етті. 1903 жылы әйелдердің әлеуметтік және саяси одағы (WSPU, «суфражиттер») күштірек шаралар қолдануды қалап, NUWSS-тен бөлінді. Дегенмен, NUWSS өсуін жалғастырды және 1914 жылға қарай ел бойынша 500-ден астам филиалы мен 100 000-нан астам мүшесі болды. Өткен жылдың ақпан айына дейін ол жиналыстар мен насихат жұмысына 60 000 фунт стерлинг жұмсаған. Мүшелерінің көп бөлігі орта тапқа жатса, біраздары жұмысшы табынан шыққан. 1906 жылғы жалпы сайлауда топ әр сайлау округіндегі жергілікті партияларды сайлау құқығын қолдайтын үміткерлерді таңдауға көндіру үшін комитеттер құрды. NUWSS 1907 жылдың 9 ақпанында өзінің алғашқы ірі, ашық ауадағы шеруін ұйымдастырды, ол кейін «Пара шеруі» деп аталды. 1911 жылы сөйлеген сөзінде Фавсетт ханым олардың қозғалысы «мұздық сияқты – баяу жылдамдықпен, бірақ тоқтаусыз» екенін айтты.

Саяси бейімділік

1912 жылдың 17 шілдесіне дейін NUWSS ешқандай партиямен одақтаспады, бірақ әйелдерге дауыс беруді қолдаған жекелеген сайлау кандидаттарын қолдап науқан жүргізді. 1911 жылғы парламенттегі Келісім заң жобасы осы жағдайды өзгертуге көмектесті. Заң жобасына көпшілік қолдау көрсетілді, бірақ оны қабылдау үшін жеткілікті уақыт берілмегендіктен қабылдауға қол жеткізілмеді. Либералдық үкімет көпшілікті ұлттық ирландиялық парламенттік партиясына сүйенді және оның орнына тағы бір ирландиялық өзін-өзі басқару заң жобасын қабылдауға уақыт беруді талап етті. Ал унионист спикер, сэр Джеймс Лоутер әйелдерге дауыс беруге қарсы болды. Осының салдарынан заң қабылданылмады. 1903 жылдан бастап Лейбористер либералдармен одақтасып, олардың басшылығы әйелдердің эмансипациясы мәселесінде екіге бөлінді. Дегенмен, 1913 жылғы партия конференциясы Англияның солтүстік-батысындағы суфражистер жүргізген науқан партиялық пікірді тиімді түрде өзгерткеннен кейін, әйелдерге сайлау құқығын кеңейтуді қамтымайтын кез келген сайлау заң жобасына қарсы болуға келісті. Партия соғысқа дейінгі жылдары әйелдердің сайлау құқығын тұрақты түрде қолдады. Либерал Фосетт партияның кешіктіру тактикасына ашуланып, сайлау кезінде либералдарға қарсы лейбористердің кандидаттарына көмектесті. 1912 жылы NUWSS Кэтрин Маршалл басқарған Сайлау күресі қоры комитетін (ЭФФ) құрды. Комитет Лейбористерді қолдады және 1913–14 жылдары ЭФФ төрт аралық сайлауға араласты. Лейбористер ешқайсысын жеңбесе де, либералдар екеуін жоғалтты. NUWSS Лейбористермен одақтасып, либералдарға қысым көрсетуге тырысты, себебі либералдардың саяси болашағы Лейбористердің әлсіздігіне байланысты болды.

NUWSS Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде

NUWSS соғысты қолдаған көпшілік пен оған қарсы шыққан азшылыққа бөлінді. Соғыс барысында, олар әскерге шақырылғандардың жұмыстарын баска біреулермен алмастыру үшін жұмыс тізілімін құрды. NUWSS әйелдерге арналған ауруханаларды қаржыландырды, онда тек әйел дәрігерлер мен медбикелер жұмыс істеді, және олар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияда, мысалы, Шотландия әйелдерінің шетелдегі ауруханалары (SWH) сияқты, қызмет етті. NUWSS ұйым күткендей тең сайлау құқығын бермесе де, Спикерлер конференциясы келіскен әйелдердің сайлау құқығы туралы заң жобасын қолдады.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі қызмет

1919 жылы NUWSS өзін Тең Азаматтық Қоғамдарының Ұлттық Одағы деп қайта атады және Элеонора Ратбоун басшылығымен қызметін жалғастырды. Ол 1928 жылы қол жеткізілген сайлау құқығын теңестіру науқанына бағытталды. Кейіннен ол екі топқа бөлінді: басқа тең құқықтар үшін күреске қатысқан, бірақ қысқа ғұмырлы болған Тең Азаматтық жөніндегі Ұлттық Кеңес және әйелдерге білім беру және әлеуметтік көмек көрсетуге бағытталған Қала Әйелдерінің Гильдиялары Одағы.

Еске алу

2022 жылы English Heritage NUWSS-тің 1918 жылғы Халықты өкілдік ету туралы заң қабылдалысы алдындағы жылдары Вестминстерде орналасқан штаб-пәтерінің орнында көк тақтамен еске алатынын хабарлады.