Оңтүстік Квакиутл тайпаларының тарихы мен мәдениеті
Laich-kwil-tach
Лигвильда’хв – тарихы тереңде жатқан, Британдық Колумбиядағы оңтүстік Квакиутл халықтарының өзін-өзі билеуі. Вевайвайкай, Вевайвайкум тайпалары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Лайх квил тах (Lich kwil tach) – Канаданың Британдық Колумбиясындағы Квадра аралы мен Кемпбелл-Ривер қаласының маңындағы «Оңтүстік Квакиутл» халқының Кваквала тіліндегі автономия атауының ағылшыншасы. Бүгінде екі негізгі топ бар (алғашқыда бес жеке топ болған болуы мүмкін): Вей Вай Кай (Кейп-Мадж тобы) және Вей Вай Кум, Ванкувер аралының «материгінде», Кемпбелл-Ривер қаласында. Осы екі негізгі топтан басқа, бастапқыда Филлипс-Арм және Фредерик-Армнан, сондай-ақ Дискавери аралдарынан шыққан Квиаках (Квиаках тобы / Квиаках алғашқы ұлысы), Бют және Лоуборо шығанақтары арасындағы Тлаалуис (Лаа’лул) – Квакиутл мен Салиш халықтары арасындағы үлкен соғыстан кейін олардың саны соншалықты азайды, олар Квиакахқа қосылды, – және Сальмон-Ривердегі Валицима / Валицум тобы (Хахамацес немесе Сальмон-Ривер тобы деп те аталады) бар. Оңтүстік Квакиутлдің күші соншалық болғандықтан, Куртене-Комокс аймағының Комокс халқы Комокс тілінен гөрі Кваквала тілінде сөйлей бастады, ал бүгінде олардың туыстары Слиаммон және Хомалхко Джорджия бұғазының екінші жағында, Пауэлл-Ривер маңында осы тілді қолданады. Кемпбелл-Ривердегі Вейвайкум халқының көпшілігі Комокс ұрпағы, ал Кейп-Мадж тобының Вейвайкайлары ғасырлар бойы Королева Шарлотта бұғазындағы тамырларына дейін жететін асыл тегі мен дәстүрлі рәсімдерін сақтап келеді. Кейп-Мадж бастықтарының ұлы поттлачтары «Chiefly Feasts: The Enduring Kwakiutl Potlatch» (А. Донаитис, U. Wash Press) кітабында сипатталған. Оңтүстік Квакиутлдер саяси тұрғыдан алыс туыстары Кваквака’ваквтан ерекшеленеді, олардың аты Кваквала тілінде сөйлейтіндер дегенді білдіреді және Королева Шарлотта бұғазында қалды. Форт-Руперттегі Квагу’л немесе Солтүстік Квакиутл Кваквака’ваквқа қарағанда Оңтүстік Квакиутлмен тығыз байланысты және туыс. «Квакиутл» термині әр топ үшін әртүрлі саяси және тарихи мағынаға ие, және ол барлық топтардан ең біреуімен байланысты, осы себепті Кваквака’вакв Королева Шарлотта бұғазындағы Кваквала тілінде сөйлейтін негізгі топтың жалпы аты ретінде қалыптасты. Оңтүстік Квакиутлдер Джорджия бұғазына көшіп келгеннен бері өздерін Лайх квил тах деп атайды. Лайх квил тахтың Оңтүстік Джорджия бұғазындағы, Пьюджет-Саундтағы, тіпті Фрейзер өзенінен Хуан-де-Фука бұғазына дейін және солтүстікке қарай жасаған шабуылдары алғашқы зерттеушілер мен саудагерлердің жылнамаларында сипатталған. Форт-Лэнгли құрылғаннан кейін көп ұзамай болған бір оқиғада Гудзон Бэй компаниясының (HBC) қызметкерлері Евклатаулардың (яғни Лайх квил тах) қоршауын зеңбіректермен қайтарды (осының арқасында қоршауға алынған жергілікті Квантлен халқының алғысын алды). Форт-Лэнглидің болуына қарамастан Лайх квил тах өзеннің жоғары жағындағы басқа Сто:ло қауымдастықтарына шабуылдарын жалғастырды.
Laich kwil tach (also spelled Ligwilda'xw), is the Anglicization of the Kwak'wala autonomy by the "Southern Kwakiutl" people of Quadra Island and Campbell River in British Columbia, Canada. There are today two main groups (of perhaps five original separate groups): the Wei Wai Kai (Cape Mudge Band) and Wei Wai Kum just across on the Vancouver Island "mainland" in the town of Campbell River. In addition to these two main groups there are the Kwiakah (Kwiakah Band / Kwiakah First Nation) originally from Phillips Arm and Frederick Arm and the Discovery Islands, the Tlaaluis (Laa'luls) between Bute and Loughborough Inlets—after a great war between the Kwakiutl and the Salish peoples they were so reduced in numbers that they joined the Kwiakah—and the Walitsima / Walitsum Band of Salmon River (also called Hahamatses or Salmon River Band). So great was the power of the Southern Kwakiutl that the Comox people of the Courtenay Comox came to speak Kwak'wala instead of K'omox, which today remains spoken by their kin the Sliammon and Homalhko on the other side of Georgia Strait around Powell River. Many of the Wewaykum in Campbell River are of Comox descent, while the Weewaikai of the Cape Mudge Band retain noble lineages and ceremonies going back centuries to their roots in the Queen Charlotte Strait. The great potlatches of the Cape Mudge chiefs are celebrated in the book Chiefly Feasts: The Enduring Kwakiutl Potlatch (A. Donaitis, U. Wash Press). The Southern Kwakiutl remain politically separate from their distant kin, the Kwakwaka'wakw, whose name means speakers of Kwak'wala who remained in the Queen Charlotte Strait. The Kwagu'ł or Northern Kwakiutl of Fort Rupert are more closely allied and related to the Southern Kwakiutl than are the Kwakwaka'wakw. The term "Kwakiutl" has different political and historical associations with each of these groups, and has associations with one band in particular over all others, which is one reason why Kwakwaka'wakw evolved as the collective name for the main group of Queen Charlotte Strait Kwak'wala speakers. The Southern Kwakiutl have always called themselves Laich kwil tach, at least since moving into the Georgia Strait. Laich kwil tach raids on the southern Georgia Strait, Puget Sound, and even up the Fraser River and out into the Strait of Juan de Fuca, and northwards, are described in the annals of the early non First Nations explorers and traders. There was one notable incident shortly after the founding of Fort Langley in which the Hudson's Bay Company (HBC) staff repelled a siege by the Euclataws (i. e. the Laich kwil tach) with cannonades (much earning the appreciation of the beleaguered local Kwantlens). Despite the presence of Fort Langley the Laich kwil tach continued to raid other Sto:lo communities farther up the river.