Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
316 жылы Рим императорлары Константин I мен Лициний арасында Цибала шайқасы болды. Цибала қаласының (қазіргі Хорватиядағы Винковци) жанында, Рим провинциясы Паннония Секундада өткен шайқас Лицинийдің территориясына шамамен 350 километр тереңдікте орналасқан еді. Константин, қарсыластары сандар жағынан басым болғанына қарамастан, айқын жеңіске жетті.
316 AD battle between the Roman emperors Constantine I and Licinius
The Battle of Cibalae was fought in 316 between the two Roman emperors Constantine I and Licinius The site of the battle, near the town of Cibalae (now Vinkovci, Croatia) in the Roman province of Pannonia Secunda, was approximately 350 kilometers within the territory of Licinius. Constantine won a resounding victory, despite being outnumbered.
Өмірбаян
Бұл жағдайға Константиннің өзінің қайын інісі Бассианды Цезарь қылып тағайындауы себеп болды. Бассиан Константиннің қарсы саясатын жүргізіп жатқандығы анықталды, мүмкін, Лицинийдің жақын досы, оның інісі Сенецийдің ықпалымен. Константин Лицинийден Сенецийді тапсыруды талап еткенде, Лициний бас тартты. Константин Лицинийге қарсы жорыққа шықты, ал Лициний оған жауап ретінде тағы бір досын, Валентті, императорлық дәрежеге көтерді. Валенттің император болып тағайындалған күні, әлдебір Цибала шайқасынан кейін болған болуы мүмкін. Гидатийдің сенімсіз жылнамасы шайқасты 314 жылғы 8 қазанда өткен деп көрсетеді, бірақ қалған әдеби және нумизматикалық деректер шайқастың 316 жылы болғанын дәлелдейді.
The hostilities were prompted by Constantine's appointment of his brother in law, Bassianus, as Caesar. Bassianus was discovered to be intriguing against Constantine, perhaps at the prodding of his own brother Senecio, a close associate of Licinius. When Constantine demanded that Licinius hand over Senecio, Licinius refused. Constantine marched against Licinius, who responded by elevating another associate, Valens. The date of Valens' elevation as emperor probably occurred after the Battle of Cibalae. The unreliable fasti of Hydatius dates the battle to 8 October 314, but the remaining literary and numismatic evidence point to the battle being fought in 316.
Шайқас
Екі жақты әскер Сава және Драва өзендері арасындағы жазықта, Цибале (Виньковци) қаласының жанында кездесті. Шайқас күні бойына созылды. Константиннің әскері тау етегіне жақын тар шатқалда орналасты. Лициний әскері Цибале қаласына жақын, төменгі жазықта орналасқан, Лициний қанаттарын қорғауға көңіл бөлді. Константиннің жаяу әскері қиын жер арқылы өтуге тиіс болғандықтан, алдымен атты әскер шығарылып, қоршау ретінде қолданылды. Константин жасағын көбірек ашық жерге жылжытып, күтіп тұрған Лициний әскеріне қарсы шабуылға шықты. Алыстан шайқасқаннан және қарқынды оқ-дәрі атыстан кейін, екі жақтың негізгі күштері жақын арада кездесіп, қаһарлы қолдан-қол ұрыс басталды. Бұл тозу шайқасы Константиннің өзі әскерінің оң қанатынан атты шабуылға шыққанда, күнінің соңында аяқталды. Шабуыл шешуші болды, Лицинийдің қатары бұзылды. Осы ауыр шайқаста Лицинийдің 20 мыңға дейін сарбазы қаза тапты. Жеңілген әскердің аман қалған атты әскері Лициниймен бірге қараңғы түскенде шайқас алаңынан қашты.
The opposing armies met on the plain between the rivers Sava and Drava near the town of Cibalae (Vinkovci). The battle lasted all day. The battle opened with Constantine's forces arrayed in a defile adjacent to mountain slopes. The army of Licinius was stationed on lower ground nearer the town of Cibalae, Licinius took care to secure his flanks. As the infantry of Constantine needed to move forward through broken ground, the cavalry was thrown out ahead, to act as a screen. Constantine moved his formation down on to the more open ground and advanced against the awaiting Licinians. Following a period of skirmishing and intense missile fire at a distance, the opposing main bodies of infantry met in close combat and fierce hand to hand fighting ensued. This battle of attrition was ended, late in the day, when Constantine personally led a cavalry charge from the right wing of his army. The charge was decisive, Licinius' ranks were broken. As many as 20,000 of Licinius' troops were killed in the hard fought battle. The surviving cavalry of the defeated army accompanied Licinius when he fled the field under the cover of darkness.
Салдары
Соғыстан кейін Лициний Сирмиумға (Сремска Митровица, Сербия) қашуға мәжбүр болды, содан кейін отбасын және қазынасын жинап, Фракияға көшті. Бейбіт келіссөздер басталды, бірақ олар күйреп кетті. Одан кейін Мардия шайқасы болды, ол шешімсіз аяқталды. Екі тарап та ауыр шығынға ұшырады. Шайқастан кейін, Лициний Византияға шегінеді деп күтіп, Константин осы қала бағытында ілгеріледі. Бірақ Лициний солтүстікке қарай шегінді, бұл оны Константиннің байланыс жолдарына кедергі келтірді, сондай-ақ Константин өз мүлігінің көп бөлігін Лицинийге жоғалтты.
Following the battle Licinius was forced to flee to Sirmium (Sremska Mitrovica, Serbia), and then, after collecting his family and treasury, to Thrace. Peace negotiations were initiated, but they broke down. A further battle was then fought, the Battle of Mardia, which proved to be indecisive. Heavy losses were suffered by both sides. Following the battle, in expectation of Licinius retreating on Byzantium, Constantine advanced in the direction of this city. However, Licinius had withdrawn northwards and this placed him across Constantine's lines of communication, Constantine also lost much of his baggage to Licinius.