Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мардия шайқасы, сондай-ақ Campus Mardiensis шайқасы немесе Campus Ardiensis шайқасы деп те белгілі, 316 жылдың соңында/317 жылдың басында Фракиядағы қазіргі Харманли (Болгария) маңында Рим императорлары Константин I мен Лициний әскерлері арасында өткен.
The Battle of Mardia, also known as Battle of Campus Mardiensis or Battle of Campus Ardiensis, was probably fought at modern Harmanli (Bulgaria) in Thrace, in late 316/early 317 between the forces of Roman Emperors Constantine I and Licinius.
Өмірбаян
316 жылы Константин мен Лициний арасында ашық азамат соғысы басталды, себебі біріншісі Лицинийдің Балқан провинцияларына шабуыл жасады. 316 жылдың 8 қазанындағы Кибала шайқасында (кейбір тарихшылар оны 314 жылға жатқызады) қатты жеңіліске ұшырағаннан кейін Лициний Сирмиумға, содан әрі оңтүстікке қарай Адрианопольге қашып кетті. Ол онда Валлерий Валенс есімді офицердің басқаруымен екінші әскер жинап, оны Август дәрежесіне көтерді. Сонымен қатар, ол Константинмен келіссөздер жүргізуге тырысты, бірақ соңғысы Валенстің дәрежесіне көтерілуіне ренжіп, жақындағы жеңісіне сенімді болғандықтан, бейбітшілік туралы ұсынысты қабылдамады.
Open civil war between Constantine and Licinius broke out in 316 when the former invaded Licinius' Balkan provinces. After his crushing defeat at the Battle of Cibalae on October 8, 316, (some historians date it in 314), Licinius fled to Sirmium then further south to Adrianople. There he collected a second army, under the command of an officer named Valerius Valens whom he raised to the rank of Augustus. Simultaneously, he tried to negotiate with Constantine but the latter, insulted by the elevation of Valens and confident from his recent victory, rejected the peace offer.
Шайқас
Осы уақыт аралығында Константин Балқан таулары арқылы өтіп, Филиппи немесе Филиппополисте өзінің базасын орнатты. Содан кейін ол әскерінің көп бөлігін Лицинийге қарсы жіберді. Нәтижесінде болған қатал шайқаста екі жақ та бір-біріне ауыр зиян келтірді, бірақ қараңғы түскен соң белгісіз күрес тоқталды. Хабарлауынша, Константин Лицинийдің тылына күш жіберіп, оны шегінуге мәжбүрледі. Дегенмен, оның жақсы тәртіпті әскерлері қатарларын сақтап, ұқыпты түрде шегінді, екі жақ та ауыр шығынға ұшырады, Константин күштерін жинап, жауды жеңуге тырысты. Түнде Лициний әскерін ыдыраудан сақтап алып, солтүстік-батысқа қарай Берея/Аугуста Траянаға шегінді. Шабуыл болған жер ретінде Адрианопольдің (қазіргі Эдирне) оңтүстік-батысына қарай бірнеше километрлік арада, Ардас өзенінің (көне Харпессос) алқабы, Марица өзенінің саласы да қарастырылуда.
In the meantime, Constantine had moved through the Balkan mountains and established his base at Philippi or Philippopolis. He then led the bulk of his army against Licinius. In the ensuing fierce battle, both sides inflicted heavy injuries on each other until darkness interrupted the indecisive struggle. Reportedly, Constantine decided the issue by sending a force to attack Licinius in the rear, forcing him to retreat. However, his well disciplined troops kept ranks, withdrawing in good order, and both sides suffered heavy losses as Constantine brought his forces to bear, hoping to crush the enemy. During the night, Licinius managed to keep his army from disintegration and retreated north west towards Beroe/Augusta Traiana. Another possible location for the battle place is a few km west southwest of Adrianople (modern Edirne), at the basin of the Ardas River (ancient Harpessos), a tributary of the Maritsa River.
Салдары
Константин Лициний Азиядағы өзінің базасына қайту үшін Византияға қашып бара жатыр деп ойлап, сол бағытқа бет алды, бірақ бұл оның есесінен Лицинийді өзі мен Батысқа қатысты байланыс жолдарының арасына қысып қойды. Оның агрессивтілігі осы жолы оған қарсы қолданылды. Дегенмен, Лицинийдің жағдайы әлі де тұрақсыз болғандықтан, екі тарап та келісімге келуге мүдделі болды. Сондықтан Лициний Константинмен келіссөз жүргізу үшін белгілі бір Местрианды жіберді. Бірақ Константин соғыстың нәтижесіне қатысты нақтылыққа қол жеткізгенше, келіссөздерді кешіктірді. Жағдайды шешуші нүктеге жеткізгені – жаудың күтпеген шабуылы туралы хабар болды, олар оның жүкті және патшалық салтанатты тұтқынға алды. 317 жылдың 1 наурызында Сердикада бекітілген бейбіт келісімге (Константин бұл күнді әкесінің билікке көтерілген күнінің құрметіне әдейі таңдады) сәйкес, Лициний Константиннің үкіметтегі бастылығын мойындады, Фракияны қоспағанда, барлық еуропалық территорияларын оған өткізді және Валентті тақтан түсіріп, өлім жазасын берді. Константин өзі мен Лицинийді консулдар етіп тағайындады, ал оның екі ұлы – Крисп пен Константин II, сондай-ақ Лицинийдің ұлы, оның да аты Лициний, Цезарь дәрежесіне көтерілді. Осы бейбітшілік шамамен жеті жылға созылды.
Constantine, thinking that Licinius was fleeing to Byzantium in order to retreat to his Asian base, headed to that direction, unintentionally placing Licinius between himself and his communication lines with the West. It seemed that his aggressiveness had turned against him this time. However, both belligerents had reasons to come to terms since Licinius was still in precarious position, so he sent a certain Mestrianus to negotiate with Constantine. Even then, Constantine delayed the discussions until he was made sure that the outcome of the war was indeed uncertain. A critical point might be when he received news of a sudden enemy raid that captured his baggage and the royal entourage. According to the peace finalized at Serdica on 1 March 317 (a date chosen deliberately by Constantine because it was the anniversary of his father's elevation), Licinius recognised Constantine as his superior in government, ceded to him all European territories except for Thrace and deposed and executed Valens. Constantine named himself and Licinius consuls while his two sons Crispus and Constantine II and Licinius' son, also called Licinius, were all appointed Caesars. The peace lasted for about seven years.