Кіріспе

"Free bench" – Англияның кейбір аймақтарындағы ежелгі дәстүр бойынша, жесір әйел қайтадан тұрмысқа шыққанға дейін күйеуінің жерін иеленуге құқығы бар заңдық термин. "Азат орындық (лат. francus bancus). Жесірдің жерді пайдалану құқығы. Бұл өсиет немесе сыйлық емес, күйеуінің еркіне тәуелсіз еркін құқық. Орындық деп аталу себебі, ол мүлікке ие болғаннан кейін, манордың жалға алушысына айналады және сот төрешілерінің (pares curiæ) отыратын орындықта отыратын адамдардың бірі болады". Жалға алушының жесірі, пәктігін сақтаған жағдайда, әдетте азат орындыққа ие болатын. Бірақ егер оған қарсы айғақтар табылып немесе ол қайтадан тұрмысқа шығу ниетін білдірсе, жерінен бас тартуға мәжбүр болатын. Азат орындыққа қатысты құқықтар манорлар бойынша әртүрлі болды және жергілікті әдет-ғұрыптарға бағынышты еді. Кейбір манорларда мұндай дәстүр болмаған. Кейбір жағдайларда осы мәселенің ерекше шешімдері тіркелген. Мысалы, жесір сотқа қара қошқардың үстіне мініп, құйрығын қолында ұстап, төмендегі мағынасыз өлең жолдарын айтуға келісім берген (The Spectator журналының 614-ші санында жазылған):
"Міне мен,
Қара қошқардың үстіндемін,
Жезөкше сияқтымын;
Және менің crincum crancum (надандық ісім) үшін
Менің bincum bancum-ымнан (жесірлер жері) айырылдым,
Ал құйрығымның ойыны үшін
Осы дүниелік ұятқа ұшырадым;
Сондықтан, мырза Стюард,
Маған жерімді қайтарып беріңіз деп өтінемін."

Легревитті

Әкесінің талаптарын орындауға міндетті балаларға кейде еркін сот сияқты тәжірибе қолданылған. Жер иесі өзінің шаруаларының қыздарының некелерін және мінез-құлқын қатаң бақылап отырған. Әйелдердің ішкі ағзаларының жұмысы бұзылса, "Легрюит" немесе "Лейр вит" деп аталатын айыппұл салынған. [Ескі ағылшын тілінде leger = жату (демалу), төсек + wite = айыппұл], ал заңсыз баланың дүниеге келуіне "балалық айып" деп аталатын тағы бір айыппұл ілесіп келген, ол Бюри монастырының бірінде 2 шиллинг 8 пенниге белгіленген. Бұл айыппұл бақытсыз қыздың әкесі немесе бауыры болуы мүмкін қамқоршысынан талап етілген. Кейде жас әйел өзін кінәлі санап, қорлауға ұшыраған. Фарингдондағы жалға алушының қызы, ұрық ұстамағаны үшін сотталғаннан кейін, Генрих III патшаның тұсында қырық пенни (аз сома емес) жер иесіне төлеген; бұл айыппұл тек кінәлінің жер иесінің сотына қара қой арқасында келіп, өз ұятын мойындауы шартымен кешірілген.