Кіріспе

R v Cuerrier – 1998 жылы Канада Жоғарғы Сотының қабылдаған шешімі. Онда жыныстық серігін ВИЧ жұқпасына қасақана ұшырату, Канада заңнамасы бойынша қудаланатын қылмыс (агрессивті шабуыл) құрайды деп белгіленді.

Өмірбаян

Бұл оқиғаға 1992 жылы ВИЧ-пен ауыратын Британдық Колумбияда тұратын Генри Кьюрье қатысты. Кейін ол екі әйелмен жыныстық қатынаста болды, ол өзінің ВИЧ-пен ауыратындығын жарияламады, сонымен қатар серіктестерін қорғау үшін презервативтер қолданған жоқ. Кейін екі әйел де Кьюрьедің ВИЧ-пен ауыратындығын біледі, ал Кьюрье кейіннен ВИЧ-пен ауырмайтын екі әйелдің тестілеуіне қарамастан, ауыр қылмыс жасады деп айыпталды. Канада заңына сәйкес, ауыр қылмыс жасады деген айыптау үшін айыпталушының әрекеті арыз берушінің өміріне қауіп төндіргенін және күш қасақана қолданылған болуы керектігін дәлелдеу қажет. Екі әйелдің де онымен қорғанышсыз жыныстық қатынасқа түсуге келіскендігіне негізделген Куерье сот отырысында ақталды. Британ Колумбиясының апелляциялық сотына шағымданғаннан кейін, бірінші соттың шешімі бекітілді.

Басқа жағдайлар

Алғашқы канадалық азамат, өзінің ВИЧ-статусын жыныстық серігіне хабарламағаны үшін айыпталған – Угандадан келген иммигрант, Лондон, Онтарио қаласында тұратын Чарльз Ссеньонга. Оған 1980-ші жылдардың соңында үш жыныстық қатынасқа байланысты ауыр шабуыл жасағаны үшін айып тағылды. Алайда, Ссеньонга 1993 жылы ісі бойынша үкім шығарылмастан қайтыс болды. 2003 жылы Ньюфаундлендтен келген Гарольд Уильямсқа 2000 жылғы үкімді күштен шығарған 2003 жылғы даулы шешім бойынша ауыр шабуыл жасады және қоғамдық тәртіпсіздік тудырды деп айыпталды. Уильямс әріптесімен қорғанышсыз жыныстық қатынас жасаған және ол ВИЧ-қа шақырған, бірақ ол салыстырмалы түрде жеңіл жаза алды, себебі айыптау тарапы оның бұрын ВИЧ-қа шақырғандығын дәлелдей алмады. Алайда, бұл шешімнің салдары жеңілдетілді, өйткені Уильямс өз ВИЧ-статусын жарияламай, тағы екі әйелмен қорғанышсыз жыныстық қатынас жасағаны үшін бес жылға бас бостандығынан айырылды. 1991 жылы Жоғарғы Арал шығанағында (Upper Island Cove), Ньюфаундленд және Лабрадордан келген 28 жастағы Рей Мерсер 14 әйелге жұқтыруы мүмкін болған қылмыстық немқұрайлылық жасады деп айыпталды. (Ол Ссеньонгадан кейін айыпталды, бірақ сотқа ертерек барды.) 1992 жылы оған екі жарым жылға бас бостандығынан айырылды; айыптау тарапының апелляциясы бойынша Мерсердің жазасы 11 жылға ұзартылды. Мерсер 2003 жылы түрмеден босатылды. 2003 жылы Эдвард Келли төрт әйелді уақытында хабарламағандықтан ВИЧ жұқтырды деген айып тағылып, үш жылға бас бостандығынан айырылды. 2004 жылы Дженнифер Мерфи Канадада жыныстық серігіне өзінің ВИЧ-статусын хабарламағаны үшін айыпталған алғашқы әйел болды. Ол 2007 жылы айып алынып тасталғанша бір жыл үй қамауында болды, себебі ол оқиға кезінде презерватив қолдануын талап еткен. 2005 жылдың 28 қазанында Канада футбол лигасының ойыншысы Тревис Смит жыныстық серігіне өзінің ВИЧ-статусын хабарламағаны үшін ауыр шабуыл жасады деп айыпталды. Смит 2007 жылдың 8 ақпанында ауыр шабуыл жасағаны үшін кінәлі деп танылды. 16 қарашада сот Джонсон Азиганың ісі алғаш рет тергелгені және 2004 жылы жарияланғаны туралы жеткілікті дәлелдер бар деп шешті, ол екі бірдей қылмыстық істе қатты жаза алды, өйткені оның бұрынғы жыныстық серіктерінің екеуі АИДС-тен қайтыс болды. Ол 2009 жылдың 4 сәуірінде бірінші дәрежелі кісі өлтірудің екі қылмысы, ауыр шабуылдың он қылмысы және ауыр шабуылға талпыныстың бір қылмысы бойынша сотталды. Сарапшылар да осы істердің нәсілдік аспектілеріне назар аударды. Бүгінгі күнге дейін қудаланған ВИЧ жұқтырудың көптеген жағдайлары қара нәсілді ер адамдарға қатысты, өйткені қара нәсілді ер адамдардың арасында ВИЧ жұқтыру деңгейі жоғары. Ссеньонга ісі бойынша 2005 жылы жарияланған маңызды ғылыми мақала "Африкалық иммигранттардың жазалану синдромы" деп аталды. R v Mabior, 2012 SCC 47 – Канада Жоғарғы Сотының серостатус жарияламау үшін қылмыстық жауапкершілікті анықтайтын ең соңғы шешімі. 2004 жылы ВИЧ диагнозы қойылғаннан кейін Клауто Мабиор агрессивті антиретровирустік терапиядан өтті және 2004 және 2006 жылдар аралығында бірнеше серіктеспен жыныстық қатынас жасау кезінде емдеуді жалғастырды. Кондомды үнемі қолданғанына қарамастан, оның серіктестеріне ВИЧ жұққан жоқ. Нәтижесінде, сот мырза Мабиорды ауыр шабуыл жасағаны үшін алты қылмыс бойынша кінәлі деп тапты. "Денеге зиян келтірудің маңызды қаупі" бар жағдайларда серостатус ашуды соттың нақты негіздемесі Куерьеден кейін әрі қарай даулы мәселе болып қала берді. "Cuerrier" ісінде "маңызды қаупі" нақты анықталмағандықтан, төменгі соттар осы бапты әртүрлі түсіндіріп, ВИЧ-пен ауырғандарды қылмыстық жазаға тартып отырды. Көп жағдайда Mabior – бұл Cuerrier ісіне жауап және критерийлерді қатаңдатуға жасалған әрекет. Mabior ісінде сот "егер (i) жыныстық қатынас кезінде айыпталушының вирустық жүктемесі төмен болса; және (ii) презерватив қолданылса, денеге зиян келтірудің маңызды қаупі жоққа шығарылады" деп шешті. Көптеген қылмыстық қудалауға қарсы топтар тіпті бұл түсіндірме де вирустық жүктемесінің төменгі шегін нақты анықтамай, екіұшты екенін айтады.