Кіріспе

Медицина, фармацевтика және осыған ұқсас пәндердегі емтиханның қазіргі заманғы түрі. Объективті құрылымдық клиникалық емтихан (ОҚКЕ) – клиникалық біліктілікті бағалау тәсілі, онда бағалау компоненттері жоспарлы немесе құрылымдық түрде жүзеге асырылады, емтиханның объективтілігіне ерекше назар беріледі. Бұл негізінен студенттердің бірнеше станциялар бойынша айналып өтетін және әр стансада нақты міндеттерді орындап, бағаланатын ұйымдастыру аясы болып табылады. ОҚКЕ – денсаулық сақтау саласындағы біліктілікті бағалау үшін жиі қолданылатын қазіргі заманғы емтихан түрі.

Тарихы мен мақсаты

ОСҚЕ-нің (OSCE) дамуы профессор Рональд Харденге байланысты. 1975 жылы British Medical Journal журналында алғашқы мақала жарияланғаннан бері ОСҚЕ көптеген медициналық мектептер мен кәсіби ұйымдарда кеңінен қабылданып, қолданылуда. ОСҚЕ форматы үнемі дамып, өзгеріп отырады және нақты немесе симуляциялық пациенттер, клиникалық үлгілер және басқа да клиникалық материалдарды қамтуы мүмкін. ОСҚЕ негізінен науқастың анамнезін алу, физикалық тексеру, диагноз қою, коммуникация және кеңес беру сияқты нақты клиникалық дағдыларды бағалау үшін қолданылады. Соңғы үш онжылдықта ОСҚЕ-нің қолданылуы экспоненциалды түрде өсті және бүкіл әлемдегі бакалавриат және магистратура емтихандарында кеңінен қолданылуда. ОСҚЕ сондай-ақ лицензиялық емтихандарда және білім беру процесінде кері байланыс құралы ретінде де пайдаланылады. ОСҚЕ-нің ең көп қолданылатын түрлері төменде тізілген.

Дизайн

ЕҚЫҰ әдетте қысқа (әдетте 5–10 минут, бірақ кейбіреулері 15 минутқа дейін) станциялардан тұратын айналымды құрайды, онда әрбір үміткер бір немесе екі бейтарап сарапшымен жеке-жеке тексеріледі және нақты немесе симуляцияланған (актерлер немесе электрондық пациенттер симуляторлары) пациенттермен жұмыс істейді. Әр станцияда әртүрлі сарапшы болады, бұл клиникалық тексерулердің дәстүрлі әдісінен өзгеше, онда үміткерге бүкіл тексеруге бір сарапшы тағайындалады. Үміткерлер станциялар бойынша кезекпен өтеді, айналымдағы барлық станцияларды аяқтайды. Осылайша, барлық үміткерлер бірдей станциялардан өтеді. Бұл әдіс дәстүрлі тексеру әдістерінен жақсырақ деп есептеледі, өйткені станцияларды стандарттауға болады, бұл әділтекті салыстыруға мүмкіндік береді және пациенттердің денсаулығына қауіп тудырмастан күрделі процедураларды бағалауға болады. Аты айтқандай, ЕҚЫҰ объективті болу үшін жасалған – барлық үміткерлерді дәл сол станциялар арқылы бағалау (нақты пациенттер қолданылса, олардың белгілері шамалы өзгеше болуы мүмкін) және бірдей бағалау схемасын пайдалану. ЕҚЫҰ-да үміткерлер бағалау схемасындағы дұрыс орындаған әр қадамы үшін ұпай алады, бұл клиникалық дағдыларды бағалауды субъективті емес, объективті етеді, сондай-ақ құрылымдалған – ЕҚЫҰ станцияларында өте нақты міндеттер қарастырылады. Симуляциялық пациенттер қолданылса, олардың берген ақпараты барлық үміткерлерге бірдей болуын қамтамасыз ету үшін егжей-тегжейлі сценарийлер ұсынылады, соның ішінде пациенттің консультация кезінде көрсетуі тиіс эмоциялары да кіреді. Нұсқаулар мұқият жазылып, үміткерге өте нақты міндет орындау үшін беріледі. ЕҚЫҰ оқу бағдарламасының барлық элементтерін және көптеген дағдыларды қамтитын мұқият құрылымдалған. Клиникалық тексеру – ЕҚЫҰ клиникалық және теориялық білімді қолдануға арналған. Теориялық білім қажет болса, мысалы, станция соңында сарапшының сұрақтарына жауап беру қажет болса, онда сұрақтар стандартталған және үміткерге тек бағалау парағындағы сұрақтар қойылады, ал басқа сұрақтар қойылса, онда олар үшін ұпай берілмейді.

Түрлілігі

ЕҚЫҰ-ның бірнеше түрі бар, олар: Деректер кейінгі ЕҚЫҰ сессиясында жалпы баллдың жақсармағанын көрсеткенімен, зерттеу әдістемесінде кемшіліктер бар және бұл тұжырымның дұрыстығы күмәнді. Бір зерттеу көрсеткендей, бағалар студенттердің ЕҚЫҰ-да бірігіп жұмыс істегенін анықтау үшін жеткіліксіз.

Кандидаттарды дайындау

ЕҚЫҰ-ға дайындық теориялық емтиханға дайындықтан мүлдем өзгеше. ЕҚЫҰ-да таза теориялық білімнен гөрі клиникалық дағдылар тексеріледі. Дұрыс клиникалық әдістерді үйрену және оларды жетілдіргенше қайта-қайта жаттығу, сонымен бірге қолданылатын әдістердің негізіндегі теорияны түсіну өте маңызды. Әдістеменің әр қадамы үшін ұпай қойылады, сондықтан әдісті жеке қадамдарына бөліп, оларды жаттап, содан кейін реттілікпен орындауды үйрену қажет. Көптеген ауруханалар мен университеттерде студенттерге қан алу сияқты клиникалық дағдыларды қауіпсіз және бақыланатын жағдайда тәжірибелеуге мүмкіндік беретін клиникалық дағдылар зертханалары бар. Әріптестермен шағын топтарда жаттығу жасау, ЕҚЫҰ сценарийін құру, бір адамның науқас рөлін ойнауы, екіншісінің тапсырманы орындауы және мүмкіндігі болса, үшіншісінің техниканы бақылап, түсініктеме беруі немесе үлгілі бағалау парағын қолданып емтиханшы рөлін ойнауы өте пайдалы. Көптеген ЕҚЫҰ оқулықтарында үлгілі ЕҚЫҰ станциялары мен бағалау парақтары бар, олар осылай оқығанда көмектеседі. Бұл арқылы үміткер уақытты дұрыс пайдалануды және қысым астында жұмыс істеуді сезіне алады. Көптеген ЕҚЫҰ-да станциялар деректерді интерпретациялау арқылы кеңейтіледі. Мысалы, үміткер кеудедегі аурудың қысқаша тарихын алып, содан кейін электрокардиограмманы интерпретациялауы керек болуы мүмкін. Сонымен қатар, дифференциалды диагноз қою, кандидаттың қандай медициналық зерттеулер жүргізуді қалап тұрғанын сұрау немесе науқасқа арналған емдеу жоспарын ұсыну да жиі кездеседі. Теңдес көмегімен жасалған модель үміткердің сенімділігін арттырып, ЕҚЫҰ-ға байланысты алаңдаушылықты азайтып, емтиханға дайындығын жақсартады.