Кіріспе
Сүт вагондары – сүт шаруашылықтарына жақын жинау пункттерінен сүт өңдеу зауыттарына шикі сүтті тасымалдауға арналған арнайы теміржол вагондары. Кейбір сүт вагондары көптеген сүт қадаларын тиеу үшін, ал басқалары ірі көлемде тиеуге арналған бір резервуармен жабдықталған. Сүт вагондары көбінесе жоғары жылдамдықты жолаушылар шассилерімен, жолаушылар типіндегі буферлермен, сондай-ақ әдеттегі тоңазытқыш вагондарында кездеспейтін пойыз сигналдары мен бу жүйелерімен жабдықталған.
Шығу тегі
Сүт ұзақ жылдар бойы ауыл шаруашылығы қоғамдарының негізгі тағамы болған. Жаңа сүт жылы тұрғанда тез қышқылданады. 1840 жылдан бастап фермалардан қалаларға жаңа сүтті жылдам жеткізу үшін теміржол қолданылды. Алғашқы сүт тасымалы жабық, қалайыланған болаттан жасалған ыдыстарда жүзеге асырылды, олардың сыйымдылығы шамамен... Жолаушылар пойыздары көбінесе ең жылдам қызмет көрсеткендіктен, сүт ыдыстары алдымен жүк вагондарына тиелді. Фермерлер сүтті сауу кестесін пойыздың белгіленген уақытта келуіне сәйкес етіп, ыдыстарды толтыру үшін реттеуге тырысты. Егер бірнеше фермерге тасымалдау қажет болса, пойызбен сүт ыдыстарына арналған жеке вагон қосылуы мүмкін; және бұл вагон сүт ыдыстарын басқа жүктермен аралық сақтауға кеткен уақытты азайту үшін тікелей май зауытына жеткізілуі мүмкін еді. Жеке вагонның артықшылықтары анықталғаннан кейін, сүт вагондары тасымалдау кезінде жылуды азайту үшін жылу оқшаулағышпен жабдықталды, ал ыстық ауа райында сүт ыдыстары мұзға оралуы мүмкін еді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірнеше сүт вагондары механикалық салқындатқыштармен жабдықталды немесе қайта жабдықталды.
Пайдаланудың ең жоғары деңгейі мен төмендеуі
АҚШ-тың шығысындағы ірі қалалар жақын маңдағы ауылдық аймақтарды сүт өндіруге мамандануға ынталандырды, бірақ 1900 жылға қарай сүт вагондары 300 мильге (483 км) дейін сүт тасымалдай бастады. Осы ауылдық аймақтарды қалалармен байланыстыратын темір жолдар, жүктелген сүт вагондарын жол бойындағы жинау пункттерінен алу үшін күнделікті сүт пойыздарын (кейде «сүт рейсі» деп те аталатын) жоспарлады. Кейде осы пойыздар пошта және жолаушылар вагондарын да алып жүретін. Сүт пойыздары әдетте кешкі уақытта мақсатты қаласына жетіп, сүтті түсіріп, келесі күні таңертең жеткізу үшін өңдеуге дайындалған. Бос сүт вагондарымен бір пойыз таңертең қаладан қайта жөнелтілетін. Бұл пойыздар көбінесе осы ауылдық аймақтарға қызмет көрсететін соңғы жолаушылар пойыздары болды, ал 1960 жылға қарай сүттің көп бөлігі автокөліктермен тасымалданды. Сүт тасымалы 1931 жылы рекордтық деңгейге жетті, ол кезде темір жолдың ресми тіркелімінде 2174 темір жолға тиесілі сүт вагондары және 480 жүк тасымалдаушыларға тиесілі вагондар тіркелді. Көптеген темір жолға тиесілі сүт вагондары ағаштан жасалған, бірақ Эри темір жолы 1930 жылдары екі жүзден астам болат вагондар салды, ал 1958 жылы B&M компаниясына жеткізілген елу болат вагон АҚШ темір жолдары үшін салынған соңғы сүт вагондары болды. Соңғы он бес вагон 1900-1914 нөмірлерімен белгіленді және Вермонт штатындағы Белоус-Фоллстан Массачусетс штатындағы Сомервиллдегі First National Stores дүкендеріне құйылған сүтті бір пойызда тасымалдау үшін бензинмен жұмыс істейтін механикалық тоңазытқыштармен жабдықталды. 1915-1934 нөмірленген B&M вагондары механикалық тоңазытқышсыз жасалды және сүт тасымалына қажет болмай қалғанда, оқшауланған вагон ретінде пайдаланылды. 1964 жылы бөтелкедегі сүт жүктеуі тоқтатылғаннан кейін, B&M 1972 жылдың тамызында Нью-Йорк штатындағы Eagle Bridge қаласынан Бостонға ағып жатқан сүттің соңғы партиясын жеткізді.