Кіріспе

Аквакультуралық нысан

Балық шаруашылығы – жануарларды, әсіресе қанатты балықтар мен моллюскаларды жасанды түрде өсіру, жұмыртқадан жарып шығару және олардың өмірінің алғашқы кезеңдерінде өсіруге арналған орын. Шаруашылықтар дернәсілдер мен жас балықтарды, моллюскаларды және қабықтылылардың дернәсілдерін аквакультура саласын қолдау үшін өндіреді, олар балық шаруашылықтары сияқты өсіру жүйелеріне ауыстырылып, өнімдік өлшемге жетеді. Шаруашылықтарда өсірілетін кең таралған түрлерге Тынық мұхиты ұлулары, креветкалар, үнді креветкалары, лосось, тилапия және иттіктер жатады. 2008 жылы әлемдік аквакультура шаруашылығының құны 98,4 миллиард АҚШ долларын құрады, Қытай нарықта үлкен үлеске ие болды; алайда, аквакультуралық шаруашылықтар мен питомниктердің өндірісінің құны әлі бағаланбаған. Оңтүстік-Шығыс Азияда немесе табиғатты қорғау бағдарламаларында кең таралған шағын көлемдегі жергілікті пайдалану үшін қосымша өндіріс көлемі де әлі сандық тұрғыдан анықталмаған. Балықтың қорларын толықтыру үшін дернәсілдерді босатуға, олардың жабайы табиғаттан ұсталып, питомниктерде өсіріліп, кейін ауыстырылуы немесе шаруашылықта ғана өсірілуі мүмкін, үлкен қызығушылық бар. АҚШ-та табиғи популяцияларды қалпына келтіру үшін балық дернәсілдерін өсіру жиі қолданылады. АҚШ-тың Балық және жабайы табиғат қызметі жергілікті балық түрлерін сақтау үшін Ұлттық балық шаруашылығы жүйесін құрды.

Мақсаты

Инкубаторлар шабақтар мен жас балықтарды және моллюскаларды аквакультуралық шаруашылықтарға жеткізу үшін өндіреді, онда олар жинақталған өлшемге жеткенше "өсіріледі". Инкубаторлық өндіріс индустрияға үш негізгі артықшылық береді:
1. Маусымдық емес өндіріс.
Аквакультуралық шаруашылықтардан балықты тұрақты түрде жеткізу – нарықтың маңызды талабы. Жабдықтың қамтамасыз етілуі қарама-қарсы жартышардағы, яғни, маусымдары өзгеше инкубаторлардан алу арқылы да кепілдікке алынуы мүмкін. 2. Генетикалық жақсарту.
Кейбір инкубаторларда өсірілетін түрлердің сапасы мен өнімділігін арттыру үшін генетикалық модификация жүргізіледі. Жасанды ұрықтандыру өсу жылдамдығы, ауруға төзімділік, тірі қалу, түс, көбею және/немесе ерте пісу сияқты өндірістік сипаттамаларды жақсартуға бағытталған селекциялық бағдарламаларды жеңілдетеді. Ұрықтық балықтарды жарық, температура, тұздылық, ағын және тамақ қолжетімділігі үшін оңтайлы жағдайларда ағынмен толтырылатын резервуарларда ұстау арқылы кондициялауға қол жеткізіледі (оптималды деңгейлер түрге қарай өзгереді). Ұрықтық балықтарды кондициялаудың тағы бір маңызды аспектісі – ұрықтық балықтардың денсаулығы мен әл-ауқатын оңтайландыру арқылы шабақтардың өсуі мен тірі қалуын жақсарту үшін жоғары сапалы жұмыртқа өндірісін қамтамасыз ету болып табылады. Жұмыртқаның сапасы көбінесе ананың тамақтану жағдайына байланысты. Шабақтардың тірі қалу деңгейін жақсарту үшін, әсіресе липидтердің жоғары деңгейі қажет.

Ұрық шашу

Табиғи шағылысу шағылысу маусымында балық шаруашылықтарында жүзеге асуы мүмкін, бірақ шағылысу уақытын қатаң бақылау қажет болған жағдайда, ересек жекелеулердің шағылысуы әртүрлі әдістермен күштелтірілуі мүмкін. Жасанды жемдерді әзірлеудің мақсаты тірі жем өндірісіне кететін шығындарды азайту және тамақтанудың сапасын жақсарту, алайда осы баламалармен өсу және тірі қалу көрсеткіштері төмендегені анықталды.

Қабықшалы балықтардың қоныстануы

Шалбарықтарды өсіру кезінде еркін жүзіп жүретін дернәсілдер судан шөгіп, субстратқа орналасып, қолайлы жағдайлар болса метаморфозға ұшырайды. Метаморфоз аяқталғаннан кейін жас шалбарықтар шпал деп аталады, осы сатыда олар өсіру орталықтарына тасымалданады. Дернәсілдердің орналасуы субстраттың түрі, су ағыны, температура және ересектердің немесе тамақ көзінің бар екенін көрсететін химиялық сигналдар сияқты бірнеше факторларға байланысты. Сондықтан шалбарық өсіру орталықтары осы факторларды түсініп, дернәсілдердің орналасуын ынталандыруы, сондай-ақ өлім-жітімді азайту үшін оңай өңдеу және тасымалдау үшін жасанды субстраттарды қолдануға қабілетті болуы керек.

Инкубаторды жобалау

Инкубаторлардың дизайны өте икемді және олар учаскенің, өндірілетін түрлердің, географиялық орналасудың, қаржыландырудың және жеке пікірлердің талаптарына қарай жасалады. Көптеген инкубаторлар шағын болып, ірі өсіру шаруашылықтарымен біріктірілген, ал кейбіреулері жас дарақтарды тек сату үшін өндіреді. Көлемдері өте шағын инкубаторлар көбінесе отбасыларды немесе қауымдастарды, әсіресе Оңтүстік-Шығыс Азияда күнкөріс шаруашылығында қамтамасыз ету үшін пайдаланылады. Инкубаторлар – бұл бизнес, демек экономикалық тиімділік және өндіріс масштабы маңызды факторлар. Үшінші маңызды мәселе – көптеген адамдар үшін тағамдық өнімдердің генетикалық модификациясы қанағаттандырмайды. Генетикалық модификацияланған тағамдарға қатысты дау-дамаylarды қараңыз.

Балық шаруашылығы

Балық шаруашылығына байланысты басқа да пікірлер, мысалы, жабайы ұсталған балықтардан алынатын жеммен толықтыру, аурудың кең таралғандығы, балықтардың жағдайы және қоршаған ортаға тигізетін әсерлер де шаруашылықтар үшін маңызды мәселелер болып табылады.