Кіріспе

Collar операциясы (12–29 қараша 1940 ж.) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үш кемеден тұратын шағын, жылдам конвой. Конвой 12 қараша 1940 жылы Ұлыбританиядан шығып, 24 қарашада Гибралтардан өтті, экипажында екі крейсер, Мальтаға бағытталған екі кеме және Александрияға бағытталған бір кеме болды. Сан алуан басқа операциялар да диверсия мақсатында ішінара жүргізілді, ал итальяндық флот британдық кемелерге шабуыл жасау үшін іске қосылды, нәтижесінде 27 қарашада Спартивенто мүйісіндегі (итальяндықтар үшін Телуада мүйісіндегі) шешілмейтін шайқас болды. Екі тауарлық кеме 26 қарашада Мальтаға жетті.

Британдық жоспарлар

"Жалға" операциясы баяу жылдамдықтағы соғыс кемесін, турбиналық мәселесі бар крейсерді және қазандығы бұзылған кемені Александриядан Гибралтарға жеткізу үшін жоспарланды. "Мемнон", "Клан Маколей", "Клан Фергюсон" және HMS "Бреконшир" сауда кемелері де Александрияда Мальтаға конвоймен жүруге дайын тұрды, онда эскорттар жөнделген "Корнуолл" сауда кемесімен және MW 3 конвойының төрт бос жүк кемесімен күтетін болды. Шығыс маневрлері MB 9 операциясы деп аталды, операцияның бір бөлігі Жерорта теңіз флотының авиатасымалдаушыларының Додеканез аралдарындағы және Итальяндық Ливиядағы Триполидегі әуежайларға шабуыл жасауы болды. Жерорта теңізінің батыс жағында үш жүк кемесі, екеуі Мальтаға, біреуі Александрияға жол тартқан, Ұлыбританиядан Гибралтарға қарай сапар шегіп жатқан. Гибралтарда екі жеңіл крейсер, эсминецтер мен корветтер Жерорта теңіз флотын күшейту үшін жиналды, ол Порт-Саидтан және Хайфадан Кипр мен Пирейге конвойлерді қорғаумен айналысып жатты, ал крейсерлер Эгей теңізіне әскер тасып, Regia Aeronautica шабуылдарына жиі ұшырады.

F күші

25 қарашада F күші (вице-адмирал Ланселот Холланд) 1370 Корольдік әуе күштерінің техниктерін тасымалдап, сауда кемелерін сүйемелдеді. F күші эсминецпен күшейтілді, кейін корветтермен толықтырылды, бірақ корветтердің конвоймен бірге жүру үшін тым баяу екені анықталды. Конвой Гибралтардан Force B күшімен – Renown ұрыс крейсері, Ark Royal авианосесі, Despatch және Sheffield крейсерлері, сондай-ақ Faulknor, Firedrake, Forester, Fury, Encounter, Duncan, Wishart, Kelvin және Jaguar эсминстерімен күшті қарсылық кездестірді.

Жерорта теңізінің флоты

"D" тобы, "Рамиллиз" линкоры және "Бервик" мен "Ньюкасл" крейсерлері Александриядан шықты. "Дифендер", "Галлант", "Грейхаунд", "Гриффин" және "Херевард" эсминдерімен бірге крейсер Сардинияның оңтүстігінде "Колар" конвойымен кездесу үшін бағыт алды. "C" күштері "Бархам" және "Малая" линкорларымен және 26 қарашада Триполиге шабуыл жасауға тиіс "Эйгл" авианосегімен крейсер мен эсминдерді қамтыды. Жерорта теңіз флоты "Валиант", "Уорспайт" линкорларымен және "Иллюстриус" авианосегімен, сондай-ақ "Аякс", "Орион" және "Сидней" крейсерлерінен тұратын 7-ші крейсерлік эскадрильясымен бірге Криттегі Суда шығанағына шабуыл жасау үшін Александриядан кетті. "Иллюстриус" 26 қарашада Родосқа шабуыл жасады. "Е" күшімен және 3-ші крейсерлік эскадрильясымен, "Глазго", "Глостер" және "Йорк" крейсерлерімен бірге Мальта конвойы бағыт алды.

H күші

Конвойді солтүстік бағытта H күші (адмирал Джеймс Сомервилл) – линкор, авиатасымалдағыш, екі крейсер және тоғыз эсминецтен тұратын күштермен қорғады.

Италиялық флоты

25 қарашада B күшінің Гибралтардан аттанғаны туралы хабарлама келіп түскеннен кейін және D күші итальяндық ұшақтан байқалғаннан кейін, Alagi, Aradam, Axum және Diasporo қайықтары Сардинияның оңтүстігіне, ал Dessiè және Tembien Мальта жағалауындағы бекеттерге жіберілді. 25 қарашада адмирал Иниго Кампиони Giulio Cesare және Vittorio Veneto линкорларымен, Granatiere, Fuciliere, Bersagliere және Alpino эсминецтері бар 13-ші эсминец флотилиясымен, Freccia, Saetta және Dardo эсминецтері бар 7-ші эсминец флотилиясымен, Pola, Fiume, Gorizia крейсерлері бар 1-ші крейсер дивизиясымен және Alfieri, Carducci, Gioberti және Oriani эсминецтері бар 9-шы эсминец флотилиясымен Неапольден, Trieste, Trento, Bolzano крейсерлері бар 3-ші крейсер дивизиясымен және Lanciere, Ascari және Carabiniere эсминецтері бар 12-ші эсминец флотилиясымен Мессинадан шықты. 10-шы торпедалық катер флотилиясы Alcione, Vega, Saggitario және Sirio катерлерімен Трапаниден Сицилия бұғазына бағыт алды.

Спартивенто мысығы / Теулада мысығы шайқасы

Кампиониге шешуші шайқастан қашуға бұйрық берілген. Атыс барысында итальяндық "Лансьер" эсминегі мен британдық крейсер ауыр зақымдар алды.

Конвой

Ұрыстан кейін H күштері 27 қараша күні кешкі сағаттарға дейін Мальтаға қарай жол тартты, содан кейін Бон мүйісіне жетпей Гибралтарға қайтып келді. 28 қарашаның түнгі сағат 00:00-де конвой Бон мүйісінен өтіп, Александриядан Жерорта теңіз флотымен (Адмирал Эндрю Каннингэм) кездесу үшін бағыт алды. "Клан Фрейзер" және "Клан Форбс" 29 қарашада Мальтаға жетті, ал "Нью-Зеланд Стар" эсминецтердің сүйемелдеуімен Александрияға қарай жалғасты. Бұл шағын конвойды "Манчестер" және "Саутгемптон" да қамтыды.