Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аудиторияны жаңылыстыруға бағытталған қате тәсіл: идиома және логикалық қателік.
Fallacious approach to mislead an audience
the idiom and the logical fallacy
"Қызыл шалғай" – маңызды немесе қажетті мәселеден назарды аударушы немесе жаңылыстырушы нәрсе. Бұл логикалық қателік болуы мүмкін, не оқырмандарды немесе көрермендерді жалған қорытындыға жеткізетін әдеби тәсіл. "Қызыл шалғай" қасақана түрде, мыстық әдебиетте немесе риторикалық стратегиялардың бір бөлігі ретінде (мысалы, саясатта) қолданылуы мүмкін, сондай-ақ пікір таласында кездейсоқ пайда болуы да мүмкін. Бұл термин 1807 жылы ағылшын жазушысы Уильям Коббет тарапынан танымал болды, ол иттерді қоянды қуудан аудару үшін күшті иісі бар ысталған балықты қолданған оқиғасын айтқан.
A red herring is something that misleads or distracts from a relevant or important question. It may be either a logical fallacy or a literary device that leads readers or audiences toward a false conclusion. A red herring may be used intentionally, as in mystery fiction or as part of rhetorical strategies (e. g., in politics), or may be used in argumentation inadvertently. The term was popularized in 1807 by English polemicist William Cobbett, who told a story of having used a strong smelling smoked fish to divert and distract hounds from chasing a rabbit.
Логикалық қателік
Бейресми қателік ретінде қызыл селеу маңызды қателіктердің кең класына жатады. Басқа тараптың позициясын бұрмалауды білдіретін сабаннан айырмашылығы, қызыл селеу – көрінетін сенімді, бірақ түпкілікті мәнсіз, көңілді аудару тактикасы. Оксфорд ағылшын сөздігінде айтылғандай, қызыл селеу қасақана немесе қасақана болмауы мүмкін; бұл міндетті түрде адастыру ниеті емес. Мысалы, Дан Браунның «Да Винчи коды» романындағы епископ Арингароза кейіпкері романның көп бөлігінде шіркеудің құпияларының ортасында тұрғандай бейнеленеді, бірақ кейіннен оқиғаның нақты қарсыласы оны адасқандықтан пайдаланғаны белгілі болады. Кейіпкердің аты – «қызыл селеу» сөзінің шамалы итальянша аудармасы (aringa rosa; rosa сөзінің мағынасы «қызыл селеу», ал росса сөзіне өте жақын). Қызыл селеу Шерлок Холмстың «Қызыл шапанмен зерттеу» атты алғашқы әңгімесінде кездеседі, онда кісі өлтіруші қылмыс орнына Rache ('құдайға жарарлық жаза' мағынасындағы неміс тілінде) деген сөзді жазады, бұл полиция мен оқырмандарды неміс адамның қатысы бар деген жаңылыс пікірге әкеледі. Қызыл селеу заңдық зерттеулерде және емтихан сұрақтарында студенттерді адастыру және олардың заңдық мәселе бойынша дұрыс қорытындыға келуіне кедеріл келтіру үшін жиі қолданылады, бұл студенттердің негізгі заңды түсінуін және маңызды фактілерді дұрыс ажырата алу қабілетін тексеруге арналған құрал ретінде қарастырылады.
As an informal fallacy, the red herring falls into a broad class of relevance fallacies. Unlike the straw man, which involves a distortion of the other party's position, the red herring is a seemingly plausible, though ultimately irrelevant, diversionary tactic. According to the Oxford English Dictionary, a red herring may be intentional or unintentional; it is not necessarily a conscious intent to mislead. For example, the character of Bishop Aringarosa in Dan Brown's The Da Vinci Code is presented for most of the novel as if he is at the centre of the church's conspiracies, but is later revealed to have been innocently duped by the true antagonist of the story. The character's name is a loose Italian translation of "red herring" (aringa rosa; rosa actually meaning , and very close to rossa, ). A red herring is found in the first Sherlock Holmes story, A Study in Scarlet, where the murderer writes at the crime scene the word Rache ('revenge' in German), leading the policeand the readerto mistakenly presume that a German was involved. A red herring is often used in legal studies and exam problems to mislead and distract students from reaching a correct conclusion about a legal issue, intended as a device that tests students' comprehension of underlying law and their ability to properly discern material factual circumstances.
Тарих
"Қызыл селедка" деп аталатын балық түрі жоқ, бұл әсіресе күшті кипер, әдетте селедкадан жасалған, тұзға немесе қатты түтінге толыққанды берілген. Бұл процесте балықтың иісі өте күшті болады және жеткілікті тұздықпен оның еті қызғылт түске енеді. Осы сөзбе-сөз мағынасында, күшті өңделген кипер ретінде, бұл термин 13 ғасырдың соңында Уолтер Биббесворттың "Трактат" атты аңло-нормандық поэмасында кездеседі, ал 14 ғасырдың басында орта ғасырлық ағылшын тілінде алғаш рет пайда болады: "He eteþ no ffyssh / But heryng red". 2008 жылға дейін, кейіннен итті түлкінің немесе борсықтың әлсіз иісін табуға үйреткенде, оқытушы итті шатастыру үшін жануардың жолына перпендикуляр орналасқан қызыл селедканы (оның күшті иісі жануарды жаңылыстырады) сүйреп отырды. Ит күштірек иіске келгенде, бастапқы иістен бас тартатын. Осы оқиғаның нұсқасы, оқуда қолданылуына қатысты ештеңе айтылмастан, Макмилланның мәтелдер, нақыл сөздер және танымал фразалар кітабында (1976) келтірілген, ал ең алғашқы қолданылуы 1849 жылы жарияланған В.Ф. Батлердің "Нейпирдің өмірінде" кездеседі. "Фразалар мен аңыз сөздігі" (1981) толық фразаны "Қызыл селедканы жолға салу" деп береді, бұл "басты мәселеден басқа мәселе арқылы назарды аудару" дегенді білдіреді; мұнда, тағы да, "кептірілген, түтінделген және тұздалған" селедка "түлкінің жолынан өткен кезде иісін жойып, иттің бағытын шатастырады". Роберт Хендрикссон (1994) иттің оқиғасының тағы бір нұсқасын келтіреді, ол қашқан сотталғандар аңшы иттерді жаңылыстыру үшін осы иісті балықты қолданғандарын айтады. Профессор Джеральд Коэн мен Роберт Скотт Росс 2008 жылы "Этимология бойынша пікірлер" журналында жариялаған екі мақаласына сәйкес, этимолог Майкл Куиньон қолдаған және Оксфорд ағылшын сөздігі қабылдаған идиома аңшылық тәжірибесінен туындамаған. Коэн мен Росс айтуынша, және OED-мен келісілгендей, бұл қызыл селедканың метафоралық мағынасының бастауы. Оксфорд ағылшын сөздігі Наше цитаты мен қызыл селедканың мақсаттан ауыртпалы мәселелерді жасыруға қатысты метафоралық мағынасы арасында ешқандай байланыс жасайды, тек иттің иіскеу арқылы аң аулау тәжірибесінің сөзбе-сөз мағынасында ғана. Тестте қолданылған ит балықты жеу үшін тоқтағандықтан және уақытша қашқынның иісін жоғалтса да, ақырында кері қайтып, нысананы тапты, нәтижесінде миф шоуда "Бұзылған" деп жарияланды.
There is no fish species called "red herring", rather it is a name given to a particularly strong kipper, made from fish (typically herring) strongly cured in brine or heavily smoked. This process makes the fish particularly pungent smelling and, with strong enough brine, turns its flesh reddish. In this literal sense, as a strongly cured kipper, the term can be dated to the late 13th century in the Anglo Norman poem The Treatise by Walter of Bibbesworth, which then first appears in Middle English in the early 14th century: "He eteþ no ffyssh / But heryng red." Until 2008, Later, when the dog was being trained to follow the faint odour of a fox or a badger, the trainer would drag a red herring (whose strong scent confuses the animal) perpendicular to the animal's trail to confuse the dog. The dog eventually learned to follow the original scent rather than the stronger scent. A variation of this story is given, without mention of its use in training, in The Macmillan Book of Proverbs, Maxims, and Famous Phrases (1976), with the earliest use cited being from W. F. Butler's Life of Napier, published in 1849. Brewer's Dictionary of Phrase and Fable (1981) gives the full phrase as "Drawing a red herring across the path", an idiom meaning "to divert attention from the main question by some side issue"; here, once again, a "dried, smoked and salted" herring when "drawn across a fox's path destroys the scent and sets the hounds at fault." Another variation of the dog story is given by Robert Hendrickson (1994) who says escaping convicts used the pungent fish to throw off hounds in pursuit. According to a pair of articles by Professor Gerald Cohen and Robert Scott Ross published in Comments on Etymology (2008), supported by etymologist Michael Quinion and accepted by the Oxford English Dictionary, the idiom did not originate from a hunting practice. According to Cohen and Ross, and accepted by the OED, this is the origin of the figurative meaning of red herring. The Oxford English Dictionary makes no connection with Nashe's quote and the figurative meaning of red herring to distract from the intended target, only in the literal sense of a hunting practice to draw dogs toward a scent. Although the hound used in the test stopped to eat the fish and lost the fugitive's scent temporarily, it eventually backtracked and located the target, resulting in the myth being classified by the show as "Busted".