Кіріспе

Германия Императорлық Әскери-теңіз флотының жеңіл крейсері
булы корвет

SMS Ariadne – 1890 жылдардың соңы мен 1900 жылдардың басында Германия Императорлық Әскери-теңіз флоты үшін салынған он жеңіл крейсердің бесінші кемесі. "Газель" класы – бұрынғы қорғалмаған крейсерлер мен авизолардың жетістігі, екі типтің де ең жақсы қасиеттерін біріктіріп, Императорлық флоттың болашақ жеңіл крейсерлерінің прототипі болды. Неміс флотының негізгі күштерімен және отарлық крейсер ретінде қызмет ету үшін салынған, ол он зеңбірекпен қаруланды және жоғары жылдамдыққа ие болды. Ariadne өзінің қызмет ету кезеңінде көпке дейін қолданылмады; ол 1902 және 1906 жылдар аралығында негізгі флотта, алдымен I эскадрильяда, содан кейін I скауттық тобында қызмет етті. Осы кезеңде ол реттелі оқу-жаттығулар мен шетелдік саяхаттарға қатысты. 1906 жылдың соңында қызметтен шығарылып, 1914 жылдың шілдесінде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін резервте қалды. 2 тамызда қайта қолданысқа енгізіліп, Германияның Солтүстік теңіз жағалауын қорғайтын торпедалық катерлердің флотилия басшысы болды. 28 тамыздағы Хелголанд шығанағындағы шайқаста ол Хелголанд шығанағындағы патрульдік кемелерді күшейту үшін шықты, онда британдық броненосцы оны күтпеген жерден шапты және батырды. Қаза тапқандардың саны әртүрлі, 59 немесе шамамен 250 экипаж мүшесі басқа неміс крейсерлерімен құтқарылды.

Дизайн

Германияның Императорлық теңіз флоты үшін қорғалмаған крейсерлер мен "авизо" кемелерін құрылысы аяқталғаннан кейін, Рейхсмаринеаттың (Императорлық теңіз кеңсесі) құрылыс бөлімі екі кеме түрінің де ең жақсы қасиеттерін біріктіретін жаңа шағын крейсердің жобасын дайындады. Жобалаушылар флотының операциялары үшін қажетті жылдамдық, қару-жарақ және тұрақтылықтың оңтайлы үйлесіміне ие, сонымен қатар Германияның колониялық империясындағы шет елдердегі станцияларда жұмыс істеуге қабілетті брондалған шағын крейсерді жобалауға тиіс болды. Нәтижесінде пайда болған "Газель" дизайны 1914 жылы дайындалған соңғы ресми жобаларға дейін неміс флоты салған барлық жеңіл крейсерлердің негізін құрады. "Ариаднаның" жалпы ұзындығы болды, ені болды, ал алдыңғы бөлігіндегі сусыру тереңдігі болды. Ол қалыпты жағдайда және толық жауынгерлік жүктемеде дейін суырып алатын. Оның қозғалтқыш жүйесі екі үш кеңейімді бу машинасынан тұрды. Олар ең жоғары жылдамдыққа дейін жылдамдық беру үшін жобаланған. Машиналар тоғыз көмірмен қыздырылатын теңіздік типті су түтік қазандықтарымен қамтамасыз етілді. "Ариадна" көмірдің тоннасын алып жүрді, бұл оған жылдамдықта шамамен қашықтыққа ұшуға мүмкіндік берді. Оның экипажы 14 офицер мен 243 сарбаздан тұрды. Кемеде он SK L/40 зеңбірегі орналастырылған, олар жеке орнатуларда болды. Екеуі бақтармада алдыңғы жағында біріктірілген, алтауы орталық бөлігінде, әр жағынан үштен, және екеуі кормада біріктірілген. Зеңбіректер дейін қашықтықтағы нысаналарды атқылай алатын. Оларға зеңбірекке 100 оқтан тұратын 1000 оқ-дәрі берілді. Сонымен қатар, кемеде бес торпедасы бар екі торпедалық түтік орналастырылған. Олар бортында су астында орналастырылған. Кеме қалыңдығы бар брондалған палубамен қорғалған. Бақылау мұнарасының қабырғалары қалың, ал зеңбіректер қалың қалқандармен қорғалған.

Қызмет тарихы

"Ариадна" кемесі "D" келісімшарт атауымен тапсырылды және 1899 жылғы 14 желтоқсанда Бремендегі AG Weser кеме жасаушылығында салына бастады. 1900 жылғы 10 тамызда суға түсірілді. Вильгельмшафендегі [[Кайзерлихе Верфт Вильгельмшафен (Императорлық кеме жасаушылығы)]] директоры, контр-адмирал (KAdm—теңізшілердегі контр-адмирал) Хьюго фон Шукманн салтанатты рәсімде сөз сөйледі, содан кейін кемені жабдықтау жұмыстары басталды. 1901 жылғы 18 мамырда теңіз сынақтарына жіберілді. 11 шілдеде сынақтар кезінде кеменің бірінші бортындағы қазан жарылып, үш адам қаза тауып, үш адам жарақат алды. Кеме 1902 жылғы 22 қазанда қызметке дайын деп жарияланды, сол кезде корветтен-капитан Адольф Жозефи кемеге қолбасшылық етті. Ол эскадрильяның соғыс кемелерімен бірге Норвегияға саяхатқа шықты, содан кейін Солтүстік теңізде оқу-жаттығулар өтті. 1903 жылғы 1 наурызда "Ариадна" I-шабуыл тобына қосылды, ол флоттың негізгі барлау бөлімі болды, оған контр-адмирал Людвиг Боркенхаген басшылық етті. Топ 1903 жылдың басында Испанияға оқу сапарына шықты, сапар барысында "Ариадна" 14 мамырда эскадрильяға пошта жеткізу үшін Францияның Брест қаласында тоқтады. Шілдеде флоттың көп бөлігі, соның ішінде "Ариадна" да, тағы бір рет Норвегия суларына сапар жасады. Флоттың жылдық күзгі оқу маневрлері қыркүйек және қазан айларында Солтүстік және Балтық теңіздерінде өтті. Кеме 1904 жылғы мамырда флоттық жаттығуларға қатысты, содан кейін британ королі Эдуард VII Кельге келген кезде теңіз парады өтті. Флот содан кейін Ұлыбританияға сапар жасады, ал "Ариадна" кейінірек 3-10 қыркүйек аралығында Кайзер Вильгельм II-нің [[SMY Hohenzollern]] яхтасын сүйемелдеді. Ол кезде корветтен-капитан Альфред Ширмер Жозефидің орнын басты. 1905 жылы кеме оқу-жаттығу бағдарламасына қатысты, ол наурыз айында соғыс кемесі Ұлы белдеуде тұрып қалғанда тоқтатылды. "Ариадна" оны құтқаруға жіберілген кемелердің бірі болды. 1906 жылғы ақпанда "Ариадна" Дания королі Фредерик VIII-нің Копенгагенде таққа отыру рәсіміне Германиядан келген жаңа соғыс кемесін сүйемелдеді. Германияға оралғаннан кейін "Ариадна" 22 қыркүйекте Вильгельмсхавенде қызметтен босатылды және резервке қойылды, онда ол келесі сегіз жыл бойы тұрды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылдың шілдесінде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, 2 тамызда «Ариадне» Жейд және Везер өзендерінің ауыздарын күзеткен жағалау қорғаныс торпедалық кемелер флотилиясының жетекшісі ретінде қайта қолдануға берілді. Кемелерге осы маңызды су жолдарын жау кемелерінің шабуылдарынан қорғау міндеті жүктелді. Оның командирі – капитан цур Зе (теңіз капитаны) Ханс Зебом. 23 тамызда бірнеше британдық командирлер Германия жағалауындағы патрульдік желіге коммодор Реджинальд Тирвиттің басқаруындағы «Харвич» күшінің жеңіл крейсерлері мен эсминдерімен шабуыл жасау жоспарын ұсынды. Бұл кемелерге су асты кемелері мен вице-адмирал Дэвид Биттидің крейсерлері және олармен байланысты жеңіл күштері қосылатын еді. Жоспар мақұлданды және 28 тамызға белгіленді. Британдық күштер 26 тамызда кешке порттан шыға бастады, бастапқыда операцияға тағайындалған су асты кемелерімен. Жер бетіндегі күштердің көпшілігі келесі күні таңертең теңізге шықты; «Харвич» күштеріне қосымша қолдау көрсету үшін қосылған 7-ші крейсерлік эскадрилья сол күні кейінірек порттан кетті. 28 тамызда таңертең «Ариадне» алдыңғы патрульден алынып, Везер өзенінің сағасындағы крейсерлер мен торпедалық кемелерге қолдау көрсету үшін зәкір қойылды. 28-і күні таңертең британдықтардың шабуыл жасағаны туралы хабар алғаннан кейін, «Ариадне» және басқа бірнеше крейсерлер бу көтеріп, неміс патрульдерін қолдауға асықты. Ол сағат 13:40 шамасында қалың тұман ішінде кездесті, бірақ одан кейін жиырма минуттан аспайтын уақыт өткен соң, Биттидің шайқас крейсерлері , қуалай келіп, «Ариаднеге» де оқ атуды бастады. Ол оңға бұрылып, қашуға тырысты. Британдықтардың оқтарынан бірнеше рет зақымданды, соның бірі алдыңғы қазандық бөліміне тиді. Көмір қоймасы өртеніп, бес қазандық істен шықты; оның жылдамдығы төмендеді. «Ариадне» қолынан келгенінше жауап берді, бірақ нәтижесі болмады. Алдыңғы және артқы бөліктерде өрт тұтанғанда, «Ариадне» алдыңғы маңызын су басуға мәжбүр болды, өйткені жалын оқ-дәрі зарядтарына жетпеуі керек еді. Сағат 14:15-те британдықтар атысты тоқтатып, «Ариаднеге» қиын жағдайда қашып кетуге мүмкіндік берді. Кемеден құтылып қалған экипаж кеме маңына жиналып, кемені тастауға дайындалды. Крейсер сағат 15:00-ден сәл бұрын келді және аман қалғандарды жинады, ал одан кейін аз уақыттан соң құтқару жұмыстарына қосылды. «Стральзунд» зақымдалған кемені сүйреуге тырысты, бірақ сағат 16:25-те «Ариадне» аударылып кетті, кемені құтқару әрекетіне тосқауыл қойды. Ол біршама уақыт бойы су бетінде қалды, содан кейін батып кетті. Құтқару жұмыстары «Ариадне» палубасында сақталған оқ-дәрілердің жиі жарылуымен қиындады, бұл қайықтардың апатқа ұшыраған крейсерге тым жақын келуіне кедергі келтірді. Қаза тапқандар туралы мәліметтер мүлдем әртүрлі. Тарихшы Гэри Стаффтың айтуынша, барлығы тоғыз офицер, оның ішінде оның командирі және елу теңізші құтқарылды. Бірақ тарихшылар Ханс Хильдебранд, Альберт Рёхр және Ханс Отто Штайнметц оның 250-ге жуық экипажы құтқарылғанын, ал суға батып кеткенде 64-і ғана қаза тапқанын мәлімдеді. Ылғалды 1973 жылы табылған; ол Нордерни аралының солтүстігінде 54°09′С 7°7′Ш координаттарында шамамен тереңдікте жатыр. «Ариадне» суға батқан жерінен шамамен келді.