Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыкалық аспап
Musical instrument
Архисембало /ɑr//k//i/'/tʃ//ɛ//m//b//əl//oʊ/ (немесе арцисембало, /ɑr//tʃ//i/'/tʃ//ɛ//m//b//əl//oʊ/) – Никола Висентиноның 1555 жылы сипаттаған музыкалық аспап. Бұл көптеген қосымша пернелер мен ішектері бар клавесин, микротоналдық және таза интонацияда тәжірибе жасауға мүмкіндік берді.
The archicembalo /ɑr//k//i/'/tʃ//ɛ//m//b//əl//oʊ/ (or arcicembalo, /ɑr//tʃ//i/'/tʃ//ɛ//m//b//əl//oʊ/) was a musical instrument described by Nicola Vicentino in 1555. This was a harpsichord built with many extra keys and strings, enabling experimentation in microtonality and just intonation.
Құрылыс
Архисембалода екі мануал болған, бірақ қалыпты клавесиннен айырмашылығы, бұл екі пернетақта тембрдің айырмашылығын емес, қосымша дыбыс биіктіктерін беру үшін қолданылған. Екі мануалдың да әдеттегі ақ және қара клавишалары болған, бірақ сонымен қатар әр қара клавиша екі бөлікке бөлінген, осылайша діріл немесе бемоль нотасын ажыратуға болады. Төменгі мануалда B мен C, және E мен F арасында да қара клавишалар болған. Барлығында бір октавада 36 клавиша болған, олардың әрқайсысы әртүрлі дыбыс биіктігіне келтірілген, төменгі мануалдың схемасында көрсетілгендей.
The archicembalo had two manuals, but unlike those on a normal harpsichord these two keyboards were used to provide extra pitches rather than a timbral difference. Both manuals contained all of the usual white and black keys, but in addition each black key was divided into two parts so that a distinction could be made between a sharp or flat note. The lower manual also included black keys between B and C, and between E and F. In total, 36 keys were available in any octave, each of which was tuned to a different pitch, as shown in the diagram of the lower manual.
Қолданылуы
Висентино өзінің архисембалосын өзінің аспаптық теориясын сынауға және ғасырлар бойы ескеретін болмаған ежегі гректердің сирек кездесетін түрлерін түсінуге пайдаланды. Эксперименттерінен бөлек, ол вокалдық және аспаптық орындаушыларға сүйемелдеу үшін өте тиімді деп тапты, себебі ол бұрынғы ешбір клавишті аспаптың шеше алмаған музыкалық практикаға тән нәзік интонациялық айырмашылықтарды қабылдай алды. Сол заманғы композиторлар үшін архисембало толық модуляциялық еркіндікке қол жеткізуге мүмкіндік берді, 12 тондық тең темпераменттегідей меттоникалық темпераменттің таза үшіншісінен айырылмастан. Бұл мүмкіндікті Луццаско Луццаски сияқты ойнауды үйренгендер пайдаланды. Замандас композиторлар бұрыннан-ақ вокалдық музыканы өте хроматикалық стильде жазып келді, бірақ хроматизмнің аспаптық мүмкіндіктерін интонацияның тазалығын сақтап зерттеуге архисембало сияқты аспаптар мүмкіндік берді.
Vicentino used his archicembalo to test his own theories of tuning, and realize the more obscure ancient Greek genera, which had been neglected for centuries. In addition to his experiments, he found it very helpful for accompaniment of vocalists and instrumental players, as it was capable of coping with the subtle intonational differences inherent in musical practice in a way that no keyboard instrument had before. For composers of the time, the archicembalo made total modulatory freedom a possibility without sacrificing the purity of meantone temperament's just thirds as with 12 tone equal temperament. This was exploited by those who learned to play it, such as Luzzasco Luzzaschi. Contemporary composers had been writing vocal music in a very chromatic style for some time, but it was instruments such as the archicembalo that permitted them to explore the instrumental possibilities of chromaticism with a purity of intonation.
Есімнің жазылуы мен айтылуы
Висентино өзінің аспабын грек префиксі ἀρχι-ге сілтеме жасай отырып, архисембало деп атады, бұл "басты, маңызды" дегенді білдіреді (мысалы, архитектор сөзіндегідей). Висентиноның жақтасы Эрколе Боттригари өзінің Il Desiderio (1599) еңбегінде де 'archicembalo' орфографиясын қолданды. Көптеген қазіргі ағылшын сөздіктерінде осы аспапты arcicembalo деп атайды (бірақ бұл түпнұсқалық емес орфографияның түсіндірмесі берілмейді), ал кейбіреулері Висентиноның орфографиясын қолданады немесе екеуін де балама ретінде ұсынады. Мақаланың ағылшын тіліне аудармасында 'archicembalo' орфографиясы басым. Немец музыкалық сөздіктері мен ең ірі итальяндық Enciclopedia della musica Ricordi де 'archicembalo' деп көрсетеді. Висентиноның музыкалық жүйесіне арналған кітап жазған неміс ғалымы Манфред Кордес тарихи аспапты қайта жасап, онымен "тікелей" аудио жазбалар жинағын жасады және кітабында осы 'archicembalo' атауын пайдаланды. Ал тағы бір неміс ғалымы өз мақаласында 'arcicembalo' атауын ұсынады, бірақ Висентиноның өзі басқа жерде 'arci' префиксін ұқсас функциялары бар 'arciorgano' деп аталатын органды сипаттау үшін қолданғанын және итальян тілінде екі форманың арасында айқын шекара жоқ екенін де атап өтеді.
Vicentino named his instrument the archicembalo with possible reference to Greek prefix ἀρχι , which means "major, principal" (as in the word architect). Vicentino's advocate Ercole Bottrigari in his Il Desiderio (1599) also used the spelling 'archicembalo'. In most modern English lexica the same instrument has been called arcicembalo (however, without explanation of this non authentic spelling), while others use Vicentino's spelling, or offer both as alternatives. The spelling 'archicembalo' is preferred in the English translation of the treatise. German music dictionaries consistently give 'archicembalo' as well as the largest Italian Enciclopedia della musica Ricordi. The German scholar Manfred Cordes, who dedicated the book to Vicentino's music system, rebuilt the historic instrument and made a set of 'live' audio recordings using it, gives archicembalo throughout his book. Another German scholar in his article prefers 'arcicembalo', while at the same time pointing out that Vicentino himself used the prefix arci in another place, to describe an organ with similar functions called an 'arciorgano', and that the Italian language does not make a hard and fast distinction between the two forms.
Архикембалилердің тірі қалған түрлері
Ренессанстан оның октавасына 31 нотадан тұратын клавиатуралық жүйедегі бір ғана аспап сақталды: 1606 жылы Венециялық клавесин жасаушы Вито Трасунтино (1526 – 1606 жылдан кейін) жасаған "Clavemusicum Omnitonum Modulis Diatonicis Cromaticis et Enarmonicis". Ол Болоньядағы Халықаралық музыка мұражайы мен кітапханасында көрсетіліп тұр. Clavemusicum-ға TRECTA CORDO деп аталатын аспапты көйлеу құрылғысы қоса берілген, ол октаваның тең емес бөлінуін нақты көрсетеді, ал жоғары пернелердің бірінші қатары C#, Eb, F#, G# және Bb пернелерімен әдеттегі мейтондық темпераментке ие.
Only one keyboard instrument using his 31 note to the octave system survives from the Renaissance: the "Clavemusicum Omnitonum Modulis Diatonicis Cromaticis et Enarmonicis", built by harpsichord maker Vito Trasuntino of Venice (1526 – after 1606) in 1606 intended to play the diatonic, chromatic and enharmonic melodies (moduli). It is on display at the International museum and library of music in Bologna. The Clavemusicum is accompanied by a tuning device, called TRECTA CORDO, that clearly shows an uneven division of the octave, with the usual meantone temperament for the first row of upper keys with C#, Eb, F#, G# and Bb.