Кимврлер мен тевтондар соғысы: Норея шайқасы (Qımırler men tevtondar soğısı: Noreya şayqası)
Battle of Noreia
113 ж.б.д. Норея шайқасы: Рим мен кімврлер, тевтондар тайпалары арасындағы шайқас. Римдіктердің жеңілісі, кімврлердің Орта Еуропаға жорығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
113 жылғы Кембрий соғысының шайқасы
113 BCE battle of the Cimbrian War
Нория шайқасы б.з.д. 113 жылы Рим Республикасы мен көшіп келе жатқан протогермандық тайпалар – кимврлер мен тевтондар арасындағы Кембрий соғысының бастапқы шайқасы болды. Ол римдіктердің жеңілісімен және жақыт апатқа ұшырауымен аяқталды.
The Battle of Noreia, in 113 BC, was the opening battle of the Cimbrian War fought between the Roman Republic and the migrating Proto Germanic tribes, the Cimbri and the Teutons (Teutones). It ended in defeat, and near disaster, for the Romans.
Кіріспе
Цимбри мен тевтондар Балтық теңізі маңындағы Ютландия түбегінде және Оңтүстік Скандинавиядағы өздерінің туған жерлерін қалдырды. Олар оңтүстік-шығысқа қарай жол тартты және Скордискилермен кездесіп, олармен шайқасты. Олардан жеңіс одісқан соң, б.з.д. 113 жылы Дунайға, Норикке жетті, ол Риммен одақтас Таврискілердің мекені еді. Таврискілер осы жаңа шабуылшыларды тойтара алмағандықтан, Римнен көмек сұрады. Келесі жылы консул Гней Папирий Карбо жауап беріп, легиондарды Норикке бастап, Аквилеяның жанындағы биік жерлерде орналасты.
The Cimbri and Teutones left their home lands around the Baltic sea in the Jutland peninsula and Southern Scandinavia. They travelled southeast and encountered the Scordisci, with whom they fought. Following their victory over the latter, they arrived at the Danube in Noricum (113 BC), which was home to the Taurisci, who were allied with Rome. Unable to repel these new invaders, the Taurisci appealed to Rome for assistance. The consul Gnaeus Papirius Carbo responded the following year, leading the legions into Noricum, where he took up a position on the heights near Aquileia.
Шайқас
Карбо оларға бірден Таурискілердің аумағын тастап кетуді бұйырды. Цимбрилер Римнің зор күші туралы басқа тайпалардан көп әңгіме естіген еді, ал Рим әскерінің көлемін және оның бекінісінің мықтылығын көрген соң, олар бағынды. Бірақ Карбо Римнің жауларына – және жеңіске жете алу мүмкіндігіне де – қашып кетуге рұхсат етпеді. Ол Цимбрилер мен Тевтондарды шекараға қарай сүйемелдеу үшін жіберген жол көрсетушілеріне консул дайындаған тұзаққа бастыруды тапсырды. Бірақ бір жолмен, болмаса тыңшыларының ескертуінен, немесе жол көрсетушілердің біреуінің опасыздығынан, Цимбрилер Карбоның жоспарын біліп алды. Теодор Моммсеннің айтуынша:
Carbo ordered them to vacate the territory of the Taurisci at once. The Cimbri had heard many stories from other tribes about the fearsome power of Rome, and after seeing the size of the Roman army and the strength of its position, they complied. However, Carbo was not going to allow enemies of Rome – nor an opportunity to gain a triumph – to escape. The guides he sent to escort the Cimbri and Teutones to the frontier were instructed to lead them into an ambush the consul had prepared. But somehow, perhaps due to being warned by their scouts or spies or possibly due to the treachery of one of the guides, the Cimbri became aware of Carbo's plan and, according to Theodor Mommsen:
Қазіргі Каринтиядағы Нореяға жақын жерде шайқас болды, онда алданып қалғандар алдағандарға жеңіске жетіп, оларға елеулі шығын келтірді; жауынгерлерді бөліп тұрған дауыл ғана Рим әскерінің толық құрылуына кедері келтірді.
An engagement took place not far from Noreia in the modern Carinthia, in which the betrayed gained the victory over the betrayer and inflicted on him considerable loss; a storm, which separated the combatants, alone prevented the complete annihilation of the Roman army.
Салдары
Карбо өмірімен және әскерінің қалдықтарымен қашып құтылуға үлкерді (герман тайпалары оның сатқыны екенін жаңылысып ойлап, оны ұстап өлтіргендерін мақтанғанмен). Кейін Марк Антоний оны сәтсіздігі үшін сотқа тартты, бірақ жер аударуды қабылдамай, Карбо өз-өзіне қол жұмсады. Рим ең жаман жағдайға дайындалды, алайда Италияға шабуыл жасаудың орнына, кимврлер мен тевтондар батысқа, Галлияға бет бұрды. 105 жылғы Араузио шайқасында кимврлер мен тевтондар тағы да бір рим әскерін жеңіске жеткізді.
Carbo managed to escape with his life and the remnants of his army (though the Germanic tribesmen had erroneously thought and boasted that they had caught and slain their betrayer). He was later prosecuted for his failure by Marcus Antonius, rather than accepting exile, Carbo committed suicide. Rome prepared for the worst, but instead of invading Italy, the Cimbri and Teutones headed west, towards Gaul. There, in 105 BC, at the Battle of Arausio, the Cimbri and Teutones would again defeat a Roman army.