Кіріспе

Жастар субмәдениеттері – ерекше стильдері, мінез-құлқы және қызығушылықтары бар жастардың өзіндік мәдениеттері. Жастар субмәдениеттері қатысушыларға отбасы, жұмыс, үй және мектеп сияқты әлеуметтік институттардан тыс, жеке сәйкес үлгі ұсынады. Басым мәдениетке жүйелі түрде қарсы тұратын жастар субмәдениеттері кейде қарсы мәдениеттер деп аталады. Хип-хоп, панк, эмо, рейверлер, джаггало, металлшілер және готтар сияқты көптеген жастар музыка жанрлары жастар субмәдениеттерімен байланысты. Субмәдениеттерді зерттеу көбінесе субмәдениет мүшелерінің киім-кешекке, музыкаға және басқа да көзге көрінетін әуесшіліктеріне байланысты символиканы, сондай-ақ бұл символдарды басым мәдениет мүшелері қалай түсінетінін зерттеуден тұрады. Әлеуметтік-экономикалық жағдай, жыныс, интеллект, сәйкестік, мораль және ұлттық қатыстылығы жастар субмәдениеттері үшін маңызды болуы мүмкін. Жастар субмәдениеттерін басым жүйелерге жауап ретінде бағынышты құрылымдық жағдайдағы топтар дамытқан жүйелер, өрнек беру тәсілдері немесе өмір салты ретінде қарастыруға болады, олар кеңінен қоғамдық контекстте туындайтын құрылымдық қайшылықтарды шешуге жасалған әрекеттерді көрсетеді. "Сцена" термині эксклюзивті субмәдениетке немесе топқа қатысты болуы мүмкін. Сценалар кең мәдениеттен сән арқылы, нақты (кейде сирек немесе тәжірибелік) музыка жанрларымен немесе саяси көзқарастармен байланысу арқылы, сондай-ақ күшті топтық немесе тайпалық сезім арқылы ерекшеленеді. Бұл термин субмәдениеттің географиялық бөлімшелерін сипаттау үшін де қолданылуы мүмкін, мысалы, Детройттың драм-н-бэйс сценасы немесе Лондонның гот сценасы.

Теориялар

Жастар мәдениетінің алғашқы зерттеулерін негізінен функционалистік социологтар жүргізді және жастарды мәдениеттің жеке түрі ретінде қарастырды. Олар мәдениеттің дамуын түсіндіру үшін аномия тұжырымын пайдаланды. Бұл теориядағы жалпыламалар субмәдениеттердің болуын ескермейді. Марксистік теориялар кейбір әртүрлілікті ескереді, себебі олар жастардың барлығына емес, таптар мен таптық топтарға назар аударады. Стюарт Холл мен Тони Джефферсон жастар субмәдениеттерін буржуазиялық гегемонияның күшіне қарсы тұрудың символдық немесе ритуалдық әрекеттері ретінде сипаттайды, яғни қабылданған мінез-құлықтың құрылысқа қарсы көрінуі арқылы әдейі түрде қарсылық білдіреді. Керісінше, Франкфурт мектебінің әлеуметтанушылары жастар мәдениетінің тұтастай алғанда тұтынушылыққа бағындырылған және капитализмнің «бөліп билеу» стратегиясының ажырамас бөлігі екенін айтады. Олардың пікірінше, бұл ұрпақтар арасындағы жіктерді тудырады және жастар топтарын бір-біріне қарсы қояды (мысалы, моды және роккерлер), әсіресе батыста жастар мәдениеті басым мәдениет болып табылатындықтан. Өзара әрекеттесуші теоретик Стэн Коэн жастар субмәдениеттерінің әлеуметтік күштерге реакция ретінде спонтанды түрде пайда болатын біртұтас әлеуметтік топтар емес екенін, бірақ бұқаралық ақпарат құралдарының жариялауы жастар субмәдениеттерін құруға алып келеді, адамдар өз мінез-құлқына идеологиялық негіз табуға мүмкіндік беретін шеңберді енгізеді. Субмәдениеттің постструктуралистік теориялары гегемония мен БАҚ рөлі сияқты осы және басқа теориялардың көптеген идеяларын пайдаланады. Дик Хебдиге «Субкультура: Стильдің мәні» атты кітабында субмәдениеттерді басым мәдениеттің гегемониясына қарсы тұратын бағынышты топтардың реакциясы ретінде қарастырады. Бұл теория жыныс, этникалық қатыстылығы және жас сияқты факторларды ескереді. Жастарды басым, ересектер қоғамына қатысты бағынышты топ ретінде қарастыруға болады. Тарихи теоретик Стивен Минц 1955 жылға дейін жастар субмәдениетінің мұндай түрі болмағанын мәлімдейді. Балалар физикалық дамуына қарай ересектерге ұмтылды (немесе тартылды). Марсель Данесидің пікірінше, содан бері БАҚ, жарнама берушілер және басқалар жастарды батыс қоғамдарының басым мәдениетіне айналдырды, сондықтан көптеген адамдар ересек жасқа дейін басқалар ерекелік деп санайтын көзқарастарды сақтайды. Бұл П. Льюиспен де расталады, ол жастар мәдениетінің 1950 жылдары ғана пайда болғанын, рок-н-роллдың дамуымен байланысты екенін айтады. Дегенмен, басқа тарихшылар жастар мәдениеті одан ертерек, әсіресе соғыс аралық кезеңде дамыған болуы мүмкін екенін айтады. Осы кезеңде флэппер сияқты жастардың жаңа субмәдениеттері пайда болды. Субмәдениеттерді көпшілік, белгілі бір мектепте пайда болатын субмәдениеттердің кеңейтілген түрі ретінде де қарастыруға болады. АҚШ-тағы көптеген, тіпті көпшілік жоғары мектептерде белгілі бір топтар (спортшылар, гиктер, преппилер, есірткіге тәуелділер, эмолар) кездеседі, бірақ олардағы жасөспірімдер қолданатын терминдер әртүрлі болуы мүмкін (гиктердің орнына нердер және т.б.). Бұлардың көпшілігі басқа Батыс елдерінде де кездеседі, спортшыларды қоспағанда (АҚШ мектептермен тікелей байланысты спорттық жарыстарды өткізуде ерекше, бірақ британдық жеке мектептерде де ұқсас спорттық топтар бар).