Белсенді өмір салты – күнделікті қызметте физикалық белсенділікті ұйымдастыру. Қала құрылысы, денсаулық сақтау және инфрақұрылым арқылы қолдау көрсетіледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Физикалық белсенді өмір салты
Physically active way of life
Белсенді өмір сүру – күнделікті мінез-құлыққа физикалық белсенділікті енгізу, мысалы, дүкенге жаяу бару немесе жұмысқа велосипедпен жүру сияқты. Белсенді өмір сүру – бұл ресми жаттығу бағдарламасы немесе күнделікті тәртіп емес, керісінше, қозғалыстың кез келген түрі ретінде анықталатын физикалық белсенділікті күнделікті өмірге енгізуді білдіреді. Белсенді өмір сүру белсенді өмір салтын және физикалық белсенділікті ынталандыратын орындарды құру үшін қала жоспарлаушыларды, сәулетшілерді, көлік инженерлерін, денсаулық сақтау мамандарын, қоғамдық белсенділерді және басқа да мамандарды біріктіреді. Мысалы, "Мектепке қауіпсіз жолдар" бағдарламасында көрсетілгендей, балалардың мектепке қауіпсіз барып-келуі үшін тротуарлар, жаяу өткелдер, жаяу өткелдердегі сигналдар және басқа да мүмкіндіктерді құру. Үйге немесе жұмыс орнына жақын орналасқан демалыс орындары (парктер, фитнес орталықтары және т.б.), жаяу серуендеу жолдары және велосипед жолдары да белсенді өмір салтына үлес қосады. Белсенді өмір сүру кез келген физикалық белсенділік немесе демалыс қызметін қамтиды және салауатты өмір салтына қол жеткізуге көмектеседі. Сонымен қатар, белсенді өмір сүру дене белсенділігін арттыру арқылы семіздік және созылмалы аурулар сияқты денсаулық мәселелерін шешуге көмектеседі. Белсенді өмір сүруді қолдайтын қоғамдар денсаулыққа, экономикалық пайдаға және өмір сапасын жақсартуға ие болады. Белсенді өмір сүру үшін адамға аптасына кемінде 150 минут орташа қарқынды физикалық белсенділік немесе 75 минут жоғары қарқынды физикалық белсенділік қажет.
Active living is a lifestyle that integrates physical activity into everyday routines, such as walking to the store or biking to work. Active living is not a formalized exercise program or routine, but instead means to incorporate physical activity, which is defined as any form of movement, into everyday life. Active living brings together urban planners, architects, transportation engineers, public health professionals, activists and other professionals to build places that encourage active living and physical activity. One example includes efforts to build sidewalks, crosswalks, pedestrian crossing signals, and other ways for children to walk safely to and from school, as seen in the Safe Routes to School program. Recreational opportunities (parks, fitness centres etc.) close to the home or workplace, walking trails, and bike lanes for transportation also contribute to a more active lifestyle. Active living includes any physical activity or recreation activity and contributes to a healthier lifestyle. Furthermore, active living addresses health concerns, such as obesity and chronic disease, by helping people have a physically active lifestyle. Communities that support active living gain health benefits, economic advantages, and improved quality of life. For achieving active living, people need at least 150 minutes of moderate physical activity or 75 minutes of strong physical activity every week.
Тарих
Белсенді өмір салты – бұл 1996 жылы Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтарының (CDC) «Дене белсенділігі және денсаулық туралы хирургтың жалпы есебі» жарияланғаннан кейін пайда болған, қарқынды дамып келе жатқан сала. 1997 жылы CDC «Белсенді қоғамдық орта» (ACE) деп аталатын бастаманы әзірлеуді қолға алды, оны Рич Киллингсворт (Дизайн бойынша белсенді өмір салтының негізін қалаушы директоры) және денсаулық сақтаудың аға ғылымы Том Шмид үйлестірді. ACE бағдарламасының негізгі бағыты – мектепке қауіпсіз жолдар деп аталатын, CDC-де Рич Киллингсворт пен Джессика Шислер жасаған «KidsWalk to School» бағдарламасының нәтижесінде дамыған жаңа бастама болды. Бұл бағдарлама құрылыс ортасы мен денсаулық арасындағы, әсіресе семіздік пен физикалық белсенділіктің төмендеуі арасындағы байланысқа қажетті назар аударды. 2000 жылы Роберт Вуд Джонсон қоры белсенді өмір салты бастамасын ресми түрде іске қосты. Карен Герлах, Марла Холландер, Кейт Крафт және Трейси Орлеанс басшылық еткен бұл ұлттық күш-жігерге бес ұлттық бағдарлама кірді: Дизайн бойынша белсенді өмір салты, Белсенді өмір зерттеуі, Белсенді өмір саласындағы көшбасшылық, Белсенді өмір желісі және Өмір бойы белсенділік. Осы бағдарламалардың мақсаттары көп қырлы болды және ғылыми-зерттеу базасын құру, ең жақсы тәжірибелер мен қоғамдық үлгілерді қалыптастыру, көшбасшылық күш-жігерін қолдау және көп салалы мамандарды байланыстыруды қамтыды. Басты мақсат – құрылыс ортасының физикалық белсенділікке қалай әсер ететінін түсіну және физикалық белсенділікті арттыру үшін қандай шаралар қолдану керектігін анықтау.
Active living is a growing field that emerged from the early work of the Centers for Disease Control and Prevention (CDC) with the release of the Surgeon's General Report on Physical Activity and Health in 1996. In 1997, the CDC began the development of an initiative called Active Community Environments (ACEs) coordinated by Rich Killingsworth (the founding director of active living by Design ) and Tom Schmid, a senior health scientist. The main programming thrust of ACEs was an emerging initiative called Safe Routes to School that was catalysed by a program designed by Rich Killingsworth and Jessica Shisler at CDC called KidsWalk to School. This program provided much needed attention to the connections of the built environment and health, especially obesity and physical inactivity. In 2000, Robert Wood Johnson Foundation formally launched their active living initiative. Led by Karen Gerlach, Marla Hollander, Kate Kraft and Tracy Orleans, this national effort comprised five national programs Active Living by Design, Active Living Research, Active Living Leadership, Active Living Network and Active for Life. The goals of these programs was multifaceted and included; building the research base, establishing best practices and community models, supporting leadership efforts and connecting multi sectoral professionals. The overarching goal to develop an understanding of how the built environment impacted physical activity and what could be done to increase physical activity.
Артықшылықтары
Дене белсенділігі мен белсенді өмір салтының денсаулыққа көптеген пайдасы бар. Белсенді өмір сүру созылмалы аурулардың қаупін азайтуға, жалпы денсаулықты және әл-ауқатты жақсартуға, стресс деңгейін төмендетуге, денсаулық сақтаумен байланысты медициналық шығындарды азайтуға, салмақты қалыпқа келтіруге, дұрыс тепе-теңдік пен қалыпты дене күйін сақтауға, сондай-ақ сау сүйектер мен күшті бұлшықеттерді нығайтуға көмектеседі. Белсенді өмір сүру ұйқы режимін жақсартады және қан холестеринінің деңгейі, қант диабеті және гипертония сияқты жүрек ауруларының қауіп факторларын алдын алуға көмектеседі. Жүгіру көптеген аурулардан болатын өлім-жітімді 27%-ға дейін төмендетуі мүмкін. Төзуге қабілеттілікпен айналысу жүрек соғысын жылдамдатып, жүрек пен өкпелерді нығайтады. Мысалдарға билеу, коньки тебу, баспалдақпен көтерілу, велосипедпен жүру, жүзу және жылдам жүру жатады. Бұлар "Белсенділікке шақыру" (Get Active) кеңес парақтарымен жаңартылып, алмастырылды. "Белсенділікке шақыру" кеңес парақтары 4 жас санатына бөлінген (5–11, 12–17, 18–64 және 65 және одан үлкен). "Белсенділікке шақыру" кеңестерінде 5–11 жастағы балалар мен 12–17 жастағы жасөспірімдер күніне кемінде 60 минут орташа немесе жоғары қарқынды дене белсенділігімен айналысуы керек деп ұсынылады. 18–64 жастағы ересектерге және 65 жастан асқан ересектерге аптасына кемінде 2,5 сағат орташа немесе жоғары қарқынды дене белсенділігін орындау ұсынылады. Бұл уақыттың бәрін бірден орындау міндетті емес, бірақ кемінде 10 минуттан тұратын жаттығулар жасау ұсынылады.
There are many health related benefits to being physically active and living an active life. Active living can help to reduce the risk of chronic diseases, improve overall health and well being, reduce stress levels, minimize health related medical costs, help maintain a healthy weight, assist in proper balance and posture and the maintenance of healthy bones and strong muscles. Active living can also improve sleeping patterns and aid in the prevention of risk factors for heart disease such as blood cholesterol levels, diabetes and hypertension. Running can reduce the level of mortality from many diseases by 27%. Endurance activities increase your heart rate and strengthen your heart and lungs. Examples include dancing, skating, climbing stairs, cycling, swimming and brisk walking. which were updated and replaced with the Get Active Tip Sheets. The Get Active Tip Sheets are broken down into 4 age categories (5–11, 12–17, 18–64, and 65 & older). The Get Active Tip Sheets recommend that children aged 5–11 and youth aged 12–17 should participate in at least 60 minutes of moderate to vigorous physical activity each day. The recommendation for adults 18–64 and for older adults 65 years and older is at least 2.5 hours of moderate to vigorous physical activity per week. These minutes do not all need to be done at the same time, but the recommendation is a minimum of 10 minutes at a time.
Бастамалар
Канадада қазіргі уақытта көптеген белсенді өмір салты инициативалары бар. Ең танымал бағдарламалардың бірі – ParticipACTION бағдарламасы, оның мақсаты – канадалықтарды көбірек қозғалуға және дене белсенділігі деңгейін арттыруға шақыру. Олардың миссиясы: «ParticipACTION – Канададағы дене шынықтыру және спортқа қатысудың ұлттық дауысы. Коммуникация, қабілетті күшейту және білім алмасу салаларындағы көшбасшылық арқылы біз канадалықтарды көбірек қозғалуға шабыстаймыз және қолдаймыз». 1970 жылдардан бері ParticipACTION канадалықтарды белсенді өмір сүруге және спортпен айналысуға ынталандырып келеді.
In Canada, there are many active living initiatives currently in place. One of the most well known programs is the ParticipACTION program, which aims to encourage Canadians to move more and increase their physical activity levels. Their mission statement is "ParticipACTION is the national voice of physical activity and sport participation in Canada. Through leadership in communications, capacity building and knowledge exchange, we inspire and support Canadians to move more." Since the 1970s, ParticipACTION has been motivating Canadians to live actively and participate in sports.