Кіріспе

Ағылшын тіліндегі идиома "Buck passing", немесе "жауапкершілікті ауыстыру", немесе кейде "кінә тарту ойыны" – бұл өз жауапкершілігін басқа адамға немесе топқа жүктеу амалы. Көбінесе билік саясатында қолданылатын стратегия, онда бір мемлекет басқа мемлекетті агрессор мемлекетке қарсы тұруға немесе оны тоқтатуға итермелейді, ал өзі жақтан қарайды.

Этимология

Бұл сөз тіркесінің покерден пайда болғаны айтылады, онда маркер немесе санаулы зат (американдық шекара дәуірінде бұқа мүйізінің тұтқасы бар пышақ сияқты) кімнің дилер болу кезегі екенін көрсету үшін қолданылған. Егер ойыншы дилерлік жасағысы келмесе, жауапкершілік "бак" деп аталатын санаулы затты келесі ойыншыға беру арқылы берілуі мүмкін еді.

Халықаралық қатынастарда

Халықаралық қатынастар теориясында "жауапкершілікті басқаға тастау" – ұлттық мемлекеттердің өсіп келе жатқан қауіпке қарсы тұрудан бас тартуға бейімділігін көрсетеді, олар басқа мемлекет осы қауіппен айналысады деп үміттенеді. Джон Мершаймер, Томас Кристенсен және Джек Снайдердің пікірінше, жауапкершілікті тастау көп полюсті халықаралық жүйелерде жиі кездеседі, ал екі полюсті халықаралық жүйелерде сирек болады. Германияны біріктірген Бисмаркқа қарсы Еуропалық ірі державалардың тепе-теңдік сақтауға тырыспауы осының мысалы.

"Бұл жерде бәрі бітеді"

"Бұл жауапкершілік менің үстімде" деген сөз тіркесін АҚШ президенті Гарри С. Трумэн кеңінен танымал етті, ол осы сөз тіркесін Овал кеңсесіндегі үстеліндегі тақташа ретінде сақтап жүрген. Бұл сөз тіркесі президенттің шешімдер қабылдауға және осы шешімдер үшін толық жауапкершілікті қабылдауға тиіс екенін көрсетеді. Трумэн бұл тақташаны түрме бастығынан сыйлық ретінде алған, ол сонымен қатар әуесқой покер ойыншысы болған. Бұл сондай-ақ АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұшақ тасушы кемесі USS Harry S. Truman (CVN 75) девизі болып табылады. Президент Джимми Картер Гарри С. Трумэн президенттік кітапханасы мен мұражайынан бұл тақташаны қарызға алып, пайдаланды. Картердің "Энергия жөніндегі халыққа үндеуінен" алынған кадрларда оның басқару кезеңінде тақташа үстелде көрінеді. Тақташаның артында "Мен Миссуриденмін" деп жазылған. 2019 жылы Ұлыбритания премьер-министрі Борис Джонсон алғашқы сөзінде өзі ұсынар өзгерістер үшін "жеке жауапкершілікті қабылатынын" айтты, сонымен қатар "Бұл жауапкершілік менің үстімде" деді. 2021 жылы АҚШ президенті Джо Байден Ауғанстаннан әскерді шығару туралы мәлімдемесінде "Бұл жауапкершілік менің мойнымда" деді.