Кіріспе
Мексикадағы немістер
Мексикада тұратын 11 398 неміс азаматы (ОЭСР, 2019). 15 000 – 40 000 неміс тегіндес мексикалықтар (Хорст Копп, 2003). 75 000, оның ішінде жартылай тегі барлар (Burchard, Gretha, 2010). | генеалогия =
| қоныстану орындары = Мексика қаласы, Солтүстік Мексика, Соконуско
| тілдер = Мексикалық испан тілі, плаутдич тілі. Көбінесе Мексика қаласы мен оны қоршаған Пуэбла және Вера Cruz штаттарына, сондай-ақ Сонора, Синалоа, Халиско және Чиуауа штаттарына қоныстанды. Кейінірек қоныс аударушылар оңтүстікке қарай Юкатан түбегіне бағыт алды. Екі дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін де көптеген неміс иммигранттары келді.
11,398 German nationals residing in Mexico (OECD, 2019). 15,000 40,000 Mexicans of German descent (Horst Kopp, 2003). 75,000 including those of partial ancestry Burchard, Gretha (2010). | genealogy =
| popplace = Mexico City, northern Mexico, the Soconusco
| langs = Mexican Spanish, Plautdietsch, Most settled in Mexico City and the surrounding states of Puebla and Veracruz as well as the northern states of Sonora, Sinaloa, Jalisco, and Chihuahua. Later settlers headed south towards the Yucatán Peninsula. Significant numbers of German immigrants also arrived during and after both World Wars.
Отарлау және көші-қон
Мексикадағы неміс қонысы Техасқа қоныстанған кездерге дейін барып жетеді, бірақ немістердің алғашқы тұрақты қонысы Остин округінің Индустри қаласында болды, оны 1830-шы жылдардың басында Фридрих Эрнст пен Чарльз Фордтран құрды, сол кезде Мексика билігінде болды. Эрнст туған жері Ольденбургтегі досына хат жазды, ол сол жердегі газетте жарияланды. Оның Техасты сипаттауы неміс иммигранттарын сол аймаққа тартуда соншалықты ықпалды болды, сондықтан ол "Техасқа неміс иммиграциясының әкесі" ретінде есте қалды. Көптеген немістер, әсіресе Мексика тарапында болған римдік католиктер, АҚШ 1848 жылы Мексика-Америка соғысында жеңгеннен кейін Техасты қалдырып, қазіргі Мексиканың қалған бөлігіне кетті. 1865 және 1866 жылдары барлығы 543 неміс тілді адам (ерлер, әйелдер және балалар) Гамбургтен Юкатанның Санта-Елена және Пустунич ауылдарына әкелінді. Бұл Екінші Мексика империясы кезінде және Мексика императоры Максимилиан I билігі кезінде Юкатан мемлекетінің басқарушы органымен бірге ілгерілетілген шетелдік отарлау жобасы болды. Бұл адамдардың басым көпшілігі фермерлер мен қолөнершілер болды: дөңгелек жасаушылар, аяқ киім жасаушылар, шкаф жасаушылар және т.б. Басқа колонияларды 1833 жылы неміс ботаник Карлс Сарториус және Тамаулипас штатында барон Хуан Райкниц (Йохан фон Ракниц) құрды. Сарториус қонысы, Хасиенда деп аталады, Германияның Дармштадт қаласынан 200-ден астам қоныс аударушыларды тартты. Гасиендаға Максимилиан I көп рет барған, ал Сарториус Империяның ауыл шаруашылығы министрі болды. 1890 жылы Porfirio Díaz және Otto von Bismarck Blanqueamiento қозғалысының бір бөлігі ретінде Мексиканың оңтүстігіндегі ауыл шаруашылығы әлеуетін пайдалану үшін 450 неміс отбасын Chiapas штатының оңтүстігіндегі Тапачула маңындағы Соконускоға жіберді. Көп көлемде кофе өсіру Соконусконы Германияның ең табысты колонияларының біріне айналдырды, ал 1895 мен 1900 жылдар аралығында 11 500 000 кг кофе жиналды. Чиапанеко таулы жерінде финкалар (мүліктер) тұрғызылды және оларға Гамбург, Бремен, Любек, Арговия, Бисмарк, Пруссия, Германия және Ганновер сияқты неміс есімдері берілді. Алғашқыда Солтүстік Германия мен Нидерландыдан келген 6000-ға жуық орыс меннониттері 1920 жылдары Канададан Мексиканың солтүстік бөлігіне көшіп келді. Бүгінде Мексикада меннониттердің 115000-ға жуық ұрпағы өмір сүруде. Олар Plautdietsch диалектісін сақтап қалды және өздерінің шаруашылықтары мен діни үрдістерін өздерінің меншіктерінде сақтап қалды. Өздерінің қауымдастығының ережелеріне сәйкес, неміс-мексикалық меннониттерге іс-саттық, мәдени және кейде жұбай табу мақсатында испан тілінде сөйлеуге рұқсат етіледі. Бірнеше меннониттік колониялар тарихи түрде діни құлшыныстың құрбаны болды, әсіресе христиандық Азамат соғысы кезінде. Культ сияқты сын-пікірлер қазіргі уақытта "жастарды алдау және миды жуу" туралы шағымдармен жалғасуда, бірақ бұл талаптар негізсіз болып қала береді, өйткені колониялардың көпшілігі мексикалық үкімет тарапынан ыңғайлы түрде қарастырылады. Мексикадағы ең табысты меннониттік колониялар Чиуауа (Куаутемок), Дуранго (Патос (Ньюэво Идеал), Ньюэво Гамбург), Закатекас (Ла Хонда), Синалоа, Агуаскалиентес және Кампече штаттарында орналасқан. 1942 жылы Осі державаларына соғыс жариялағанға дейін және кейін порт өкіметі еврей мәселесінің даулы сипатына байланысты ресми емес болса да, Кариб теңізіндегі саясатта антисемитизмнің өсуіне байланысты 1937 жылдан бастап еврей неміс босқындарын қабылдауға кірісті. Ең көрнекті мысал - 1939 жылы Кубаның ресми адамдары иммигранттардан бас тартқаннан кейін Мексиканың "Сент-Луис" кемесіне неміс еврейлерін қабылдауы. Үкімет бейтараптық туралы ұстанымын соғыс уақытында келгендердің дұрыс емес және бұрмаланған тіркелуі үшін белгіледі, ресми құжаттарда 18000-нан астам, ал қоғамдастық және шіркеулік есептерде 100000-нан астам адам келтірілген. Мексикалық дипломат Гилберто Боскес Салдивар француздардың жер асты темір жолы арқылы қашып бара жатқан неміс еврейлерін құтқаруда маңызды рөл атқарды. Виши Франциясының порты Марсейде консул болған Боскес консулдық қызметкерлерге Мексикаға қашуды қалаған кез келген босқындарға виза беруді тапсырды. Оның күш-жігері Испаниядағы Франконың диктатурасынан қашып келген он мыңдаған яһудилердің және басқа босқындардың өмірін сақтап қалды. Боскес сондай-ақ босқындарды орналастыру үшін Марсельге жақын маңдағы сарай мен жазғы демалыс лагерін жалға алды, бұл мүлік халықаралық құқық бойынша Мексика аумағы болып есептелді. 1943 жылы гестапо Боскесті, оның отбасын және 40 консулдық қызметкерін тұтқынға алып, бір жылға Германияда ұстап тұрды, одан кейін Мексика үкіметі оларды түрмеден босатуға қол жеткізді.
Мәдени мұра
Ньюэ-Альмания қалаларындағы үйлер солтүстік Германия сәулет стиліне ұқсас, ал осы аймақтың көптеген қоныс аударушылары Гамбург, Бремен және Любек қалаларынан келген. Сан-Луис-Потоси, Синалоа (Масатлан) және Веракрус штаттарында Бавариядан келген қоныс аударушылар Қара Орман аймағында кездесетін құрылыстарға ұқсас нысандар салған. Сан-Луис-Потосидегі неміс мәдени орталығы – Баден-Баден баронына тиесілі болған Бавария сарайы. Неміс иммигранттары қазір жойылған Germania FV футбол клубын құрды, бұл спортты қазіргі мексикалық санада танымал етуге көмектесті, бұл Бразилия мен Аргентинадағы неміс иммигранттарының күш-жігеріне ұқсас. Неміс тамыры Мексика музыкасында 1830 жылдары Техас пен Солтүстік Мексикаға көптеген неміс иммигранттарының келуіне байланысты ерекше көзге түседі. Неміс аккордеондарын тарататындар 19 ғасырдың соңында-ақ қатты, берік "бум-бокс" аспаптарын белсенді түрде жарнамалаған. Бүгінде неміс музыкасынан (әсіресе, полькадан) шыққан әртүрлі музыкалық стильдер – техано, конхунто, текс-мекс, кебрадита, банда, ранчера және нортеньо. Мұндай музыка әсіресе Мексиканың солтүстігінде және мексикалық мұраға ие иммигранттар көп тұратын АҚШ-тың кейбір аймақтарында кең таралған. Бұл музыкалық стильлерге сүйемелдейтін би қозғалыстарының көпшілігі дәстүрлі полька би қадамдарында, сондай-ақ вакеро мәдениетінде кең таралған шаршы би дәстүрлерінде тамырланған. Октоберфест әдетте Мексиканың бірнеше ірі қалаларында, негізінен Мексика қаласы, Чиуауа және Виктория-де-Дурангода өткізіледі. Мексиканың сыр және сыра өндіру өнеркәсібінің дамуында неміс мексикалықтарының үлкен үлесі бар. Монтеррей (Нуэво-Леон) және Масатлан (Синалоа) қалаларындағы сыра өндіру өнеркәсібін негізінен этникалық неміс иммигранттары дамытты, олар аймаққа Бавария стиліне тән қара шұбат сыра жасау технологиясын әкелді. Неміс иммигранттарының келуі және император Максимилианның қысқа мерзімді Австрия билігі (19 ғасырдың ортасы), ол өзімен бірге екі неміс сыра жасау шеберін алып жүрген, сыра жасау өнерін мексикалық іс ретінде бекітуге көмектесті. Мексика – сыра тұтыну шарап пен спиртті ішімдіктерден басым түсетін Латын Америкасының сирек елдерінің бірі. Неміс ықпалы Мексика сыраларына ұзақ уақыт бойы әсер етті, Negra Modelo және Dos Equis Ambar сияқты брендтер Вена стилі деп аталатын қара лагерлердің малтты қосалқы тобынан шыққан. Сыра өндірісі Мексиканың маңызды салаларының бірі болып қала береді және құны миллиард доллардан астам болатын ірі экспорт тауары. Неміс мексикалық халқы әсіресе Мексиканың оңтүстігінде, әсіресе Чиапас, Юкатан және Кинтана-Ро штаттарында көптеп таралған, онда 1890 жылдардың соңында неміс фермерлері мен өнеркәсіпшілерін көшіп келуге шақырды. Отто фон Бисмарк пен Порфирио Диас арасындағы ынтымақтастықтан кейін штаттың заманауи кофе плантацияларын және азық-түлік өңдеу кәсіпорындарын дамыту үшін неміс колониялары құрылды. Неміс мексикалықтары Чиапас штатының Соконуско аймағының халқының үлкен бөлігін құрайды, онда неміс халқы аймақтың көпшілігін құрайтын майя халқымен араласты. Мексиканың Автономиялық университетінің (UNAM) жүргізген зерттеуі Тапачула муниципалитеті мен Соконуско аймағының аралас метиз халқының испан мұрасынан гөрі неміс мұрасының жоғары шоғырланғанын көрсетті, ал 160 000 тұрғын өзінің неміс мұрасынан хабарсыз екені анықталды. Көптеген алғашқы неміс шаруашылықтары мен нысандары эхидолар мен жеке кәсіпорындар ретінде әлі де жұмыс істеуде. Неміс тегі бар тегістер Юкатан түбегінде, сондай-ақ Солтүстік Мексиканың Сонора, Синалоа, Чиуауа, Наярит және Халиско сияқты аймақтарында жиі кездеседі. 19 ғасырдың ассимиляциялық науқандарына байланысты неміс тегінің испаниялық жазылуы да кең таралған. Неміс еврейлерінің атын өзгерту де антисемитизмді жоққа шығарудың тарихи әдісі болды, колониялық дәуірде де, Екінші дүниежүзілік соғыста да еврей неміс иммиграциялық толқындарымен болған. Мысалы, Sols тегі Solis, ал Bergmann – Burgos немесе Beltran болып өзгерді. Көптеген дін қызметкерлері мен иммиграциялық шенеуніктердің анықталатын белгілер бойынша адамдарға ат қоюы сияқты, Aleman, Rubio, Luterano, Vismarca, Brucha, Fridaburgo және т.б. аттар да пайда болды. Алайда, дәстүрлі неміс есімдері әлі де тарихи тұрғындар саны бар кейбір аймақтарда, мысалы, Юкатанда сақталған, онда 2012 жылғы сауалнама бойынша 56-шы және 82-ші ең көп таралған тегілер Quelle және Fiege есімдері тіркелді. Германияның БАҚ-қа ықпалы өнер, философия, саясат және ойын-сауық сияқты салалардағы қазіргі заманғы мәдениетке әсерімен айқын көрінеді. Неміс тегіндес суретшілердің ең танымал өкілі – Фрида Кало және басқалар.
Демография және ата-бабалар
Қазіргі уақытта 2019 жылғы мәліметтер бойынша Мексикада 11 398 тіркелген неміс азаматы тұрып жатыр. Мексикадағы неміс елшілігінің бағалауынша, бүгінде тағы 75 000 неміс тегі бар мексикалықтар бар. Десямдаған жылдар бойы метизацияға негізделген ассимиляция салдарынан, көптеген қазіргі мексикалықтар өздерінің еуропалық этникалық түбін білмейді немесе мойындамайды. Бұл ретте, Мексика Латын Америкасында Бразилия, Аргентина және Чилиден кейін неміс халқы ең көп орналасқан төртінші ел болып табылады.
Білім беру және тіл
Неміс тілі Мексикада өте танымал, француз тілінен кейін екінші орынды иеленеді. Бакалавриатта "Estudios de Ingles y Aleman" немесе "Англиз және неміс тілдері" мамандығы Мексикадағы білім беру мекемелері арасында жыл сайынғы ең көп таралған 10 мамандыққа жатады. Мексиканың солтүстік-батысына неміс иммиграциясының тарихи үрдісі қазіргі заманғы тілдерді жаңғырту бағдарламаларын көрсетеді. Синалоа, Сонора, Чиуауа, Дуранго, Наярит, Халиско және Баха Калифорния Сур штаттарындағы орта білім беру мекемелері неміс этникалық байланыстарын қалпына келтіру үшін қоғамдық күш-жігерге инвестиция салады. Бұл жұмыстың көп бөлігі Мексика қаласы мен Оңтүстік Мексиканың жергілікті белсенділерінің наразылығын тудырады, олар еуропалық қайта жаңғырту бағдарламаларын қаржыландырудың шамадан тыс мөлшеріне қарсы шығады. ХХ ғасырдың басында Институционалдық революциялық партияның "местизация" атты насихаттық әрекеттерінен кейін еуропалық иммигранттар қоғамға сіңісуге және жаңа ұлттық сәйкестік пайдасына мәдени мұраларынан бас тартуға шақырылды. Нәтижесінде, неміс тегіндегі мексикалықтар көбінесе неміс тілінде сөйлей алмайды, ал неміс тілінде сөйлейтін иммигранттардың көпшілігі үйде де, балаларымен де испан тілінде сөйлеуді қалайды. Алайда, ХХІ ғасырда неміс тілінде тілді жаңғыртудың оң үрдістері байқалады, мексикалық неміс қауымдастықтары бір кезде жоғалған мәдени байланыстарды қалпына келтіруге шақыруда. ДНК-тестілеудің пайда болуымен бірге, бұл қоғамдық күш-жігер жас мексикалықтардың бастамасымен дәстүрлі ұлттық саясатты өздерінің ата-тегінің талаптары үшін қабылдамауға бағытталған үлкен қозғалыстың бір бөлігі ретінде қарастырылады. Дегенмен, ел қазіргі уақытта Латын Америкасындағы Бразилиядан кейінгі екінші орындағы неміс мектептерінің санына ие. Мексикада 3000-нан астам мемлекеттік неміс тілі мектебі бар, халықаралық немесе жекеменшік мекемелер есепке алынбағанда. Ең танымалдары: 1993 жылы құрылған Colegio Alemán Cuauhtémoc Hank – Тихуанадағы Colonia Hipódromo-дағы неміс халықаралық мектебі. Мектептің құрылуы жергілікті тұрғындардың наразылығын тудырды, Тихуанадағы қытайлық мексикалық қауымдастықтары, 1992 жылғы Тихуанадағы халық санағы кезінде 216 000-ға қарсы 60 000 құжатталған неміс мексикалықтарына қарағанда, қытай тілінде мектеп ашуға жасаған әрекеттері федералды білім беру жүйесімен қабылданбады. 1894 жылы құрылған Мексикадағы Colegio Alemán Alexander von Humboldt Германиядан тыс жерлердегі ең ірі неміс мектебі болып табылады, 2012 жылы шамамен 12 000 студент оқыды. Түскен студенттер балабақшаға түспесе немесе бірінші сыныпқа ауыспаса, стандартты неміс тілін меңгергенін дәлелдеуі керек. Мексикадағы ең танымал неміс бағдарламасы, мектеп көптеген атақты тұлғалар мен саясаткерлердің балаларын тартады. Хумбольдт Пуэбла колледжі алғаш рет 1911 жылы 10 бастауыш сынып оқушысымен және неміс тілінің мұғалімімен неміс тілінде сөйлейтін дәстүрлерді сақтау үшін қоғамдық күш ретінде құрылды. Мектеп қазір Куатлансингодағы неміс халықаралық мектебі, Пуэбла, Үлкен Пуэблада орналасқан. Бұрын неміс тілі тек ресми мексикалық оқыту бағдарламасына қосымша шет тілі ретінде оқытылатын, бірақ қазір ол негізгі оқыту тіліне айналды. Гумбольдт бағдарламасы Америкадағы ең ірі неміс K 12 мектеп жүйесі болып табылады, әр кампус жылына орташа есеппен 3000 сертификатталған екі тілді студенттерді бітіреді. Тек Colegio Alemán Alexander von Humboldt-да ғана 2000 жылдан бері 156 000-нан астам түлек неміс тілін еркін меңгерген.
The Colegio Alemán Cuauhtémoc Hank established in 1993, is a German international school in Colonia Hipódromo, Tijuana. The establishment of the school caused controversy with local outcry from the Chinese Mexican communities of Tijuana who have been historically negated by the federal education system in their bids to establish Chinese language schools despite documented Chinese Mexicans outnumbering documented German Mexicans at roughly 216,000 to 60,000 at the time of the Tijuana 1992 census. The Colegio Alemán Alexander von Humboldt in Mexico City, established in 1894, is the largest German school outside Germany with about 12,000 enrolled students as of 2012. Enrolled students must prove fluency in standard German unless beginning Kindergarten or transferring into first grade. The most renowned German program in Mexico, the school persistently attracts enrolled children of many celebrities and politicians. The Colegio Humboldt Puebla was first established with 10 primary students and a German teacher in 1911 as a community effort to keep German speaking traditions alive. The school is now a German international school in Cuautlancingo, Puebla, in Greater Puebla. Before that the German language was only taught as a foreign language in addition to the official Mexican teaching program but is now the main language of instruction. The Humboldt program remains the biggest German K 12 schooling system in the Americas, with each campus graduating an average of 3,000 certified bilingual students annually. Colegio Alemán Alexander von Humboldt alone boasts over 156,000 certified fluent graduates since 2000.