Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эстонияның жазғы демалысы
Estonian summer holiday
Жаниpäev (ағылшын тілінде – Әулие Жан күні) және Жаниохту, сондай-ақ Жанилупаев (ағылшын тілінде – Әулие Жан күні) – эстон күнтізбесіндегі ең маңызды күндер. Ұзақ күндізгі және қысқа түнгі жаз маусымы эстониялықтар үшін ерекше мәнге ие. Жаниpäев 23-24 маусым аралығындағы түнде тойланады, бұл батыс христиан дінінде Әулие Жан Крестительдің туған күнін мерекелеумен сәйкес келеді, және ол жазғы күн тоғысынан кейін бірнеше күн өткен соң болады.
Jaanipäev (St John's Day in English) and Jaaniõhtu, also Jaanilaupäev (Saint John's Eve in English) are the most important days in the Estonian calendar. The short summer seasons with long days and brief nights hold special significance for the people of Estonia. Jaanipäev is celebrated on the night between June 23 and 24, the Western Christian feast of the nativity of Saint John the Baptist, which is a few days after the summer solstice.
Иоанн күнінің тарихы
Жаниpäev, христиан дініне дейінгі дәуірде осы атпен танымал болмағанымен, Эстонияға христиан діні келгенге дейін ұзақ уақыт бұрын тойланып келген. Ел христиан дініне енгеннен кейін бұл мереке "Жохан күні" немесе эстон тілінде "Жаниpäev" деп аталды. Бірақ христиан дінінің келуі осы мерекеге байланысты ырыс-береке рәсімдерін тоқтатқан жоқ. 1578 жылы Балтазар Русов өзінің "Ливония шежіресінде" естондықтардың ғибадатханаға барудан гөрі той-думандарға көбірек мән беретінін жазды. Ол шіркеуге барып, ішке кірмей, орнында от жағып, ішіп, билеп, ән салайтындарға наразылық білдірді. Эстониялықтар үшін Жаниpäев мерекелері 1919 жылғы 23 маусымда Cēsis (Võnnu) шайқасында эстондық әскерлер неміс әскерлерін жеңген Тәуелсіздік соғысы кезіндегі Võidupüha (Жеңіс күні) мерекесімен біріктірілді. Эстонияның дәстүрлі жаулаушыларына қарсы осы шайқастан кейін Жааниухту және дәстүрлі от жағу тәуелсіздік және бостандық идеяларымен байланысты болды.
Jaanipäev, although not known by that name in the pre Christian era, it was celebrated long before the arrival of Christianity in Estonia. After the country was Christianised, the feast took the name Saint John's Day, or Jaanipäev (in Estonian). The arrival of Christianity, however, did not end fertility rituals surrounding this holiday. In 1578, with some disgust, Balthasar Russow wrote in his Livonian Chronicle about Estonians who placed more importance on feasting than going to church. He complained about those who went to church, but did not enter, and instead spent their time lighting bonfires, drinking, dancing, and singing. For Estonians, Jaanipäev celebrations were merged with the celebration of Võidupüha (Victory Day) during the War of Independence when Estonian forces defeated the German troops in the Battle of Cēsis (Võnnu) on 23 June 1919. After this battle against Estonia's traditional oppressors, Jaaniõhtu and the lighting of the traditional bonfires became linked with the ideals of independence and freedom.
Маңыздылығы
Жаниpäев – шаруашылық жылының өзгеруі, атап айтқанда, көктемгі егістің аяқталуы мен жазғы шөп дайындаудың қиын жұмысы арасындағы үзіліс. Жаниютуда бүкіл елдегі эстондықтар отбасыларымен немесе ірі шараларда жиналып, ғасырлар бойы эстондықтардың істегеніндей, ән шырқап, би билеу арқылы осы маңызды күнді тойлайды. Жаниpäевтың кейбір дәстүрлерінің терең халықтық тамыры барлығы түсінікті. Ең танымал дәстүр – от жағу, содан кейін оның үстінен секіру. Бұл – берекені қамтамасыз етудің және бақытсыздықтан сақтанудың жолы. Сондай-ақ, отты жағусыз қалдыру – үйіңнің өрт сөндіруге себеп болуы мүмкін. От сондай-ақ, кез келген жағдайда одан қашып жүретін зұлым рухтарды қорқытып, жақсы егін жинауға көмектеседі. Сондықтан от неғұрлым үлкен болса, зұлым рухтар соғұрлым алысқа кетіп, зиян келтіре алмайды. Жазғы күн тоғысы – махаббатқа толы адамдар үшін ерекше маңызға ие. Эстондық ертегілер мен әдебиетте Коит (таң) және Хамарик (күн бату) есімді екі ғашық туралы әңгіме бар. Бұл екі ғашық жылына бір рет қана кездесіп, жылдың ең қысқа түнінде қысқа сүйісіп аққа құшақтасады. Жердегі ғашықтар орманға барып, сол түні ғана гүлдейтін папоротник гүлін іздейді, себебі папоротниктер тұқым беретін өсімдіктер емес және гүлдемейді. Сондай-ақ, осы түні жалғыз жүрген адамдар әртүрлі гүлдерге қатысты нақты нұсқауларды орындап, кіммен үйленесінін біле алады. Бұрынғы президент Леннарт Мери "Хөбевальге" (Silverwhite, 1976) атты еңбегінде Жаниpäев туралы тағы бір көзқарас ұсынды. Мери Жаниpäев дәстүрі Сааремадағы Каали метеоритінің құлауын қайта жаңғырту екенін болжайды. Метеориттің құлауы солтүстік және балтық мифологиясында Күннің Жерге құлауы туралы әңгімелерге де шабыттандырған. Бұл идея қазіргі оттар мен тойлар Эстонияның ежелгі тарихымен байланысын көрсетеді. Эстонияны басып алған кеңес үкіметі Жаниpäев тойлауын тоқтатуға тырыспады. Алайда, эстондықтар үшін Жаниpäев – Тәуелсіздік соғысындағы жеңіс және еркін, тәуелсіз мемлекет құрумен байланысты болды. Сондықтан Жаниpäев эстондықтарға өткендегі тәуелсіздігін еске салып тұратын, тіпті кеңес үкіметінің мұндай ойларды жоюға жасаған әрекеттеріне қарамастан. Кеңес үкіметіне дейінгі дәстүр, қазір қайта жаңғырылған, 23 маусымдағы Жеңіс күні таңында Эстония президентінің от жағуы еді. Осы оттан тәуелсіздік оты елдің түкпір-түкпіріне таралып, көптеген оттарды жақты. Эстонияның де-факто тәуелсіздігін қайта орнату кезеңінде Жаниpäев ресми емес мерекеге айналды, көптеген жұмыс орындары жабылды. 1992 жылы ол қайтадан ресми ұлттық мереке болып жарияланды.
Jaanipäev marks a change in the farming year, specifically the break between the completion of spring sowing and the hard work of summer hay making. On Jaaniõhtu, Estonians all around the country will gather with their families, or at larger events to celebrate this important day with singing and dancing, as Estonians have done for centuries. Understandably, some of the rituals of Jaanipäev have very strong folkloric roots. The best known Jaanik, or midsummer, ritual is the lighting of the bonfire and then jumping over it. This is seen as a way of guaranteeing prosperity and avoiding bad luck. Likewise, to not light the fire is to invite the destruction of your house by fire. The fire also frightened away mischievous spirits who avoided it at all costs, thus ensuring a good harvest. So, the bigger the fire, the further the mischievous spirits stayed away. Midsummer's eve is important for lovers. Among Estonian fairy tales and literature there is the tale of two lovers, Koit (dawn) and Hämarik (dusk). These two lovers see each other only once a year and exchange the briefest of kisses on the shortest night of the year. Earth bound lovers go into the forest looking for the flower of the fern which is said to bloom only on that night because ferns are not seed bearing plants and do not flower. Also on this night, single people can follow a detailed set of instructions involving different flowers to see whom they are going to marry. Former President Lennart Meri has provided another perspective on Jaanipäev in his work Hõbevalge (Silverwhite, 1976). Meri suggests that the Jaanipäev traditions re enact the fall of the Kaali meteorite in Saaremaa. The meteorite's fall is also said to be the inspiration for Nordic and Baltic mythological stories about the Sun falling onto the Earth. This idea suggests that the present day bonfires and celebrations actually symbolise Estonia's connection with its ancient past. During their occupation of Estonia, the Soviets made no attempt to stop Jaanipäev celebrations. For Estonians, however, Jaanipäev remained tied to Estonia's victory during the War of Independence and the securing of a free and independent state. Jaanipäev, therefore, always reminded Estonians of their independence in the past, despite Soviet attempts to eliminate such ideas. The tradition before the Soviet occupation, which has now been restored, was for a fire to be lit by the Estonian President on the morning of Võidupüha (June 23). From this fire, the flame of independence was carried across the country to light the many bonfires. During the transition to the re establishment of Estonia's de facto independence, Jaanipäev became an unofficial holiday, with many work places closing down. It once again became an official national holiday in 1992.