Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мемлекеттік сенімгерлік доктринасы – мемлекеттің жоғары және төменгі су сызықтары арасындағы жағалау сияқты кейбір ресурстарды, жеке меншікке қарамастан, халықтың пайдалануына сенімгерлікпен тапсырғандығы туралы қағида.
The public trust doctrine is the principle that the sovereign holds in trust for public use some resources such as shoreline between the high and low tide lines, regardless of private property ownership.
Юстиниан
Византия императоры Юстинианның ежелгі заңдарында теңіз, теңіз жағалаулары, ауа және ағын сулар барлығына ортақ деп есептелді. Кейіннен, таяп-тарту әсеріне ұшырайтын сулар ретінде анықталған теңіз жағалауын жеке пайдалануға болмады және ол әркімге ашық болды.
The ancient laws of the Byzantine Emperor Justinian held that the sea, the shores of the sea, the air and running water were common to everyone. The seashore, later defined as waters affected by the ebb and flow of the tides could not be appropriated for private use and was open to all.
Англия
Бұл принцип Англияда да заңға айналды. Ғасырлар өткен соң, Магна Харта халық құқықтарын одан әрі күшейтті. Ағылшын дворяндарының талабымен, өзендерде еркін жүзуге кедергі келтіретін балық аулау тораптары алынып тасталуға тиіс болды.
This principle became the law in England as well. Centuries later, Magna Carta further strengthened public rights. At the insistence of English nobles, fishing weirs which obstructed free navigation were to be removed from rivers.
Америка Құрама Штаттары
Бұл құқықтар Англиядағы кейінгі заңдармен одан әрі нығайтылып, кейіннен Америка Құрама Штаттарының жалпы құқығының бір бөлігіне айналды. Жоғарғы Сот 1842 жылы «Мартин В. Уэдделлдің жалға алушысы» ісінде алғаш рет мемлекеттік сенім туралы доктринаны қабылдады және бірнеше онжылдықтан кейін «Иллинойс орталық темір жолы В. Иллинойс штаты» (146 АҚШ 387, 1892 жыл) ісінде оны растады. Аталған істе Иллинойс заң шығарушы органы Чикаго портының үлкен бөлігін Иллинойс орталық темір жолына берген. Кейінгі заң шығарушы орган бұл шешімді жоюға тырысты, бастапқы шешімге рұқсат беруге болмаған деп мәлімдеді. Сот, жалпы құқық бойынша мемлекеттік сенім доктринасының, үкіметті кеме жүзуге жарамды сулардың төменгі жағындағы мемлекеттік құқықты иеліктен шығарудан тыйым салатынын (тек еркін қол жеткізуге немесе кеме жүзуге кедеріс келтірмейтін өте шағын жер участаларынан басқа) анықтады. Мемлекеттік сенім, толқындардың әсеріне ұшырайтын және іс жүзінде кеме жүзуге болатын суларға да қолданылады. Сондай-ақ мемлекеттік сенім, осы мемлекеттік сенім жерлеріндегі топырақ пен судағы табиғи ресурстарға (минералдық немесе жануарларға) да қатысты.
These rights were further strengthened by later laws in England and subsequently became part of the common law of the United States. The Supreme Court first accepted the public trust doctrine in Martin v. Waddell’s Lessee in 1842, confirming it several decades later in Illinois Central Railroad v. Illinois, 146 U. S. 387 (1892). In the latter case the Illinois Legislature had granted an enormous portion of the Chicago harbor to the Illinois Central Railroad. A subsequent legislature sought to revoke the grant, claiming that original grant should not have been permitted in the first place. The court held that common law public trust doctrine prevented the government from alienating the public right to the lands under navigable waters (except in the case of very small portions of land which would have no effect on free access or navigation). The public trust applies to both waters influenced by the tides and waters that are navigable in fact. The public trust also applies to the natural resources (mineral or animal) contained in the soil and water over those public trust lands.
Қолдану
Бұл ілім ең бастысы екі сала бойынша маңызды болды: жерге қол жеткізу және оны пайдалану, сондай-ақ табиғи ресурстар заңнамасы.
This doctrine has been primarily significant in two areas: land access and use, and natural resource law.
Мұхит пен тоғандарға қол жеткізу
Бұл ілім көбінесе теңіз жағалауына қол жеткізумен байланысты қолданылады. АҚШ-та заңдар елу штат бойынша әртүрлі, бірақ жалпы алғанда, мұхит жағасындағы жер иелерінің орташа жоғары су сызығынан төменгі жағындағы адамдарды шығарып тастау құқығын шектейді. Массачусетс және Мэн штаттары (ортақ құқықтық мұраны бөлісетін) орташа төмен су сызығына дейінгі жеке меншік құқығын мойындайды, бірақ "балық аулау, құс аулау және кеме жүргізу" үшін төменгі және жоғары су сызықтары арасындағы теңіз жағалауына қоғамдық қол жеткізуге рұқсат береді – бұл 1647 жылғы Колониялық жарлыққа дейін соққан дәстүрлі құқықтар. 2011 жылы Мэннің Жоғарғы соты қоғамдық сенім доктринасын кеңейтіп, балық аулау, құс аулау және кеме жүргізу – толық емес тізім деп шешті; сонымен қатар, сотқа жалпы жұртшылыққа су астына сүңгу үшін жеке жағалаудан өтуге рұқсат берді. Қоғамдық сенім доктринасы Ұлы көл заңында да көрініс табады, бұл дәстүрлі құқық Массачусетс, Мэн және Нью-Гэмпшир штаттарының сот шешімдері мен заңдарында бекітілген. Мемлекет үлкен көлдердің (он акрдан асатын көлдердің) төменгі су белгісінен төменгі жатқан жерді меншіктейді және халық балық аулау, мұз кесу және аң аулау сияқты мақсаттар үшін жақсартылмаған жеке меншікке қол жеткізу құқығын сақтайды. Орегон штатында 1967 жылғы «Жағажай заңы» мемлекеттің қоғамдық сенім доктринасын және халықтың төменгі және жоғары су сызықтары арасындағы теңіз жағалауына қол жеткізу құқығын бекітті. Калифорниядағы жағдай күрделірек: жеке жер иелері дәстүрлі жағажайға қол жеткізуді тоқтатуға тырысады, бұл ұзақ сот дауларына әкелуі мүмкін. Калифорнияда тұщы суды пайдалану құқығы да қоғамдық сенім доктринасы бойынша сотқа түсті. Англия мен Уэльсте жағалауға қоғамдық қол жеткізуге жалпы құқық жоқ. Жоғары және төменгі су сызықтары арасындағы жердің көп бөлігі Корольдік мүлікке тиесілі, олар демалыс үшін қол жеткізуге рұқсат береді, бірақ 1821 жылғы Бланделл мен Каттеролл ісінде соттар қоғамдық сенім доктринасы сияқты қол жеткізу құқығы жоқ екенін растады. Жағалаудағы жалғыз қоғамдық құқық – балық аулау мақсатымен қайықпен жүзу үшін одан өту құқығы.
The doctrine is most often invoked in connection with access to the seashore. In the United States, the law differs among the fifty states but in general limits the rights of ocean front property owners to exclude the public below the mean high tide line. Massachusetts and Maine (which share a common legal heritage) recognize private property ownership to the mean low tide line—but allow public access to the seashore between the low and high tide lines for "fishing, fowling and navigation," traditional rights going back to the Colonial Ordinance of 1647. Maine's Supreme Court in 2011 expanded the public trust doctrine by concluding fishing, fowling and navigation are not an exclusive list; the court allowed the general public to cross private shoreline for scuba diving. The public trust doctrine also finds expression in the Great Pond law, a traditional right codified in case law and statutes in Massachusetts, Maine, and New Hampshire. The state is said to own the land below the low water mark under great ponds (ponds over ten acres), and the public retains in effect an access easement over unimproved private property for uses such as fishing, cutting ice, and hunting. In Oregon, a 1967 "Beach Bill" affirmed the state's public trust doctrine, and the right of the public to have access to the seashore virtually everywhere between the low and high tide marks. In California the situation is more complicated: private landowners often try to block traditional public beach access, which can result in protracted litigation. Freshwater use rights have also been subject to litigation in California, under the public trust doctrine. In England and Wales, there is no general public right to access the foreshore. Most land between the high and low water marks is owned by the Crown Estate, who permit access for recreation, but the courts confirmed in 1821 in the case of Blundell v Catterall that there is no right of access such as the public trust doctrine. The only public right over the foreshore is to pass over it, on water in a boat, for the purposes of fishing.
Табиғи ресурстар
Бұл ілім сондай-ақ, халыққа өтуге мүмкіндік беру және толтырылған, теңіз суының әсеріне ұшырайтын жерлердегі қоғамдық мүдделерді сақтау үшін де қолданылды. Кейбір жағдайларда мұндай жерлердің пайдаланылуы шектеулі болды (мысалы, көлік үшін ғана), ал басқаларында оларға қоғамдық қолжетімділік қарастырылды. Бұл ілім теңіз суының әсеріне ұшырайтын жерлерде (Миссисипи, Калифорния) табылған мұнай ресурстарына қоғамдық мүдделерді бекіту үшін қолданылды, сондай-ақ балық және шабақтардың жеке меншікке өтуіне жол бермеу үшін де пайдаланылды. АҚШ-тың көптеген штаттарында көлдер мен кеме жүретін өзендер қоғамдық сенім доктринасы бойынша су ішу және демалыс мақсатында сақталады. Кейбір елдерде адам құқықтарын қорғау үшін табиғи ресурстарды қоршаған ортаны қорғауға қоғамдық сенім доктринасы қолданылды. Соңғы зерттеулер қоғамдық сенім доктриналарының халықаралық сипатқа ие болып келе жатқанын көрсетті.
The doctrine has also been used to provide public access across and provide for continued public interest in those areas where land beneath tidally influenced waters has been filled. In some cases, the uses of that land have been limited (to transportation, for instance) and in others, there has been provision for public access across them. The doctrine has been employed to assert public interest in oil resources discovered on tidally influenced lands (Mississippi, California) and has also been used to prevent the private ownership of fish stocks and crustacean beds. In most states in the United States, lakes and navigable in fact streams are maintained for drinking and recreation purposes under a public trust doctrine. In some countries, the public trust doctrine has been applied to provide environmental protection to natural resources in order to uphold human rights. A recent study also demonstrated that public trust doctrines are transnationalizing.