Ағылшынның 1525 жылғы «Достық салық» көтерілісі және оның нәтижелері
Amicable Grant
1525 ж. Томас Уолсидің «Достық салық» салығы – Англия халқынан күштеп алынған қарыз. Парламенттік қолдаусыз, халықтың қаржылық жағдайына қарамастан, соғыс шығындарына жұмсалды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Амикабель гранты – 1525 жылы лорд-канцлер Томас Вулси Англияға салған салық еді. Ол кезде "жақсы көру" деп аталған бұл салық, шын мәнінде мәжбүрлі алым, үй иелерінің мүлкінен алтыдан бірінен оннан біріне дейін, ал дін қызметкерлерінің мүлкінен үштен біріне дейін алынатын сома болатын. Амикабель гранты Парламенттің рұқсатымен жиналуы тиіс еді, бірақ жиналмады, сондықтан оны жинаудың заңдық негізі өте нашар болды. Бұл ішінара Томас Вулсидің оны Парламентке ұсынғандығына байланысты болды, ол сол кезде халық арасында аяқтанды. Халықтың көп бөлігі осы салыққа қарсы болды, себебі олар Патшаның шетелдегі әскери науқандарына төлейтіндей қаржылық мүмкіндікке ие емес еді. Күшейіп келе жатқан қарулы қарсылық қаупімен бірге кең таралған пассивті қарсылық, аз сома жиналуына және жобаның тоқтатылуына әкелді. Енді патша Генрих VIII Франциядағы соғысы үшін қаражат таппады және басқа амал қалмағандықтан, ол бейбітшілікке келді.
The Amicable Grant was a tax imposed on England in 1525 by the Lord Chancellor Thomas Wolsey. Called at the time "a benevolence", it was essentially a forced loan, a levy of between one sixth and one tenth on the goods of the laity and on one third of the goods of the clergy. The Amicable Grant should have been levied with Parliamentary authority, but was not, and so the legal framework for its collection was extremely weak. This was partly because it was brought to Parliament by Thomas Wolsey, who was becoming increasingly unpopular. People were mostly opposed to the collection for the simple fact that they were too poor to be paying for the King's foreign military campaigns. Widespread passive resistance, with a growing threat of armed resistance, meant little money was raised and the project was dropped. King Henry VIII now lacked funds for his war in France and, left with no other options, he made peace.
Себептер
Англияның Генрих VIII-і Франциядағы аумақтарды көптен бері иеленгісі келетін. Англия королі 1511-1514 жылдар аралығында Францияға жорық жасады. Осы науқанға Генрих 650 000 фунт стерлинг жұмсады. Бұл оның қазынасына ауыр соққы болды. Көп ақша жоғалтқаннан кейін де, 1525 жылы Генрих Франция королі Франциск I-ді 1525 жылы Павия шайқасында Киелі Рим императоры Карл V тұтқындағандықтан, Францияға тағы бір шабуыл жасауды жоспарлады (Ұлы жоба). Генрих бұл оған жерді, тіпті патшалық тәжді басып алуға тамаша мүмкіндік болады деп ойлады. Алайда, Генрихтің мұндай ауқымды әрекетті қаржыландыруға жеткілікті қаражаты болмады. Оған 800 000 фунт стерлинг қосымша қаражат қажет болды және ол оны жылдам алуы керек еді, сондықтан Вулси аталған ақшаны алу үшін «Достық үлесімге» (Amicable Grant) жүгінді. Англиядағы наразылық қауіпті деңгейге жетті. Эссекс, Кент, Норфолк, Уорвикшир және Хантингдонширде үлесімге қарсылықтан бастап, тікелей бас тартуға дейін түрлі реакциялар болды. Суффолк герцогы Суффолк графтығының бай мата өндірушілерінен үлесім төлемдерін жинауға қол жеткізді. Бірақ бұл мата өндірушілер үйлеріне қайтып, жұмысшыларына еңбекақы төлеуге енді қаржаттары жетпейтінін хабарлауға мәжбүр болды. Бұл Суффолк графтығында ашық көтеріліске және салық төлеуден бас тартуға әкеп соқты, ол Эссекс пен Кембриджширдің шекараларына дейін тарады. Англияда 1497 жылдан бері болған ең ірі көтерілісте 10 000 адам Лавенхэм сауда қаласына жиналды. Көзі куәгер болған адамның айтуынша, көтерілісшілердің сәтсіздікке ұшырауына себеп – сер Джон Спринг басқарылған адал қала тұрғындары Лавенхэм шіркеуінің қоңырауларынан тілдерін алып тастағандықтан, олар көтерілістің басталғанын хабарлау үшін соғылмауы керек еді. Көтеріліс Норфолк және Суффолк герцогтары тарапынан басып тасталды, бірақ көтерілісшілер өз пікірлерін жеткізді. Лондондағы наразылық Генрихті салықтың бір бөлігін үнемдеу үшін талаптарды екі есеге азайтуға итермеледі, содан кейін одан толығымен бас тартуға шешім қабылдады. Тюдор үкіметі де 1523 жылғы үлесімге байланысты ашу-ызаны басу үшін төлемдерді азайтуға мәжбүр болды. Мамыр айының соңында көтерілістің жетекшілері Жұлдыз палатасына (Star Chamber) әкелінді және кешірілді. Вулси патшадан өзінің Суффолк азаматтарына кешірім сұрап, тіпті оларға алтын мен күміспен уақыттарын өтеуге жеткілікті ақша берді. Бұл «игілік» егер қаражат шын ниетпен қайырымдылықпен берілгендерден жиналған болса, табысқа ие болар еді, егер олар мұңайып қалған халықтан зорлықпен алынбағанда. Дегенмен, ол тек ақша жинап, көтерілістерді тудырмаса ғана табысқа ие болар еді, бірақ осылайша Францияға жорық жасауға қажетті соманы ешқашан жинап алмас еді.
Henry VIII of England had long wanted to claim territory in France. The King of England had first invaded France in a conquest that lasted from 1511 to 1514. Through this campaign, Henry would spend £650,000. This was obviously a great amount of money and dealt a big blow to his treasury. Despite having lost so much money, in 1525 Henry wanted to mount another invasion of France (the Great Enterprise) since the King of France, Francis I, had been captured by Holy Roman Emperor Charles V at the Battle of Pavia in 1525. Henry believed that this was a great opportunity for him to capture land and perhaps even the crown. However, Henry did not have the capital to fund an occupation of this scale. Henry required additional funds of £800,000 and he needed it fast, so to gain said money Wolsey resorted to the Amicable Grant. Discontent reached dangerous levels across England. In Essex, Kent, Norfolk, Warwickshire, and Huntingdonshire, the grant provoked reactions ranging from reluctance to outright refusal. The Duke of Suffolk was able to collect the payments of the grant from the wealthy clothiers of Suffolk county. Though this led to the clothiers having to return home and inform their workers that they could no longer afford to keep paying them for their labor. This in part helped to provoke an open rebellion in Suffolk and a taxpayer strike, which spread to the borders of Essex and Cambridgeshire. In the most serious rebellion in England since 1497, 10,000 men converged on the major trading town of Lavenham. An eyewitness reported that the militants only failed because loyal townsmen led by Sir John Spring had removed the clappers from the bells of Lavenham church, which were to have been rung to signal the start of the uprising. The rebellion was eventually crushed by the Dukes of Norfolk and Suffolk, but the rebels had made their point. Discontent in London prompted Henry to halve the demands to save some of the tax, before deciding to abandon it altogether. The Tudor government was also forced to reduce the payments for the 1523 subsidy in order to quell the outrage. At the end of May, the rising's ringleaders were brought before the Star Chamber and pardoned. Wolsey led an ostentatious ceremony of reconciliation, begging the king for pardon for his fellow Suffolk men, even supplying them with more than enough cash to cover their time in gold and a piece of silver. This "benevolence" perhaps could have been successful if the funds were truly collected from benevolent donors instead of being extorted from an already impoverished people. That said, it would only have been able to be successful in the sense that it might have collected some amount of money and not created revolts but it never would have been able to collect the amount of money needed to sustain a French invasion this way.
Ұзақ мерзімді
Вулсидің мойынсынуы ұятқа толы болды және 1529 жылы оның құлауына себеп болуы мүмкін, себебі бұл Вулсидің Генридің қалауын іске асырудағы алғашқы сәтсіздігі болды. Кардинал Вулси осы қателік үшін толық жауапкершілікті өз мойнына алды, Генри бұл грант туралы ешқашан білмегенін, тіпті оны мақұлдамағанын айтты. Халық пікірі сыртқы саясатқа да маңызды әсер етті, Генри үкіметінің қаржылық мүмкіндіктерін айтарлықтай төмендетіп, Генриді еуропалық жоспарларынан бас тартуға мәжбүр етті; Франциямен бейбітшілік жасау – жалғыз мүмкіндік болды, бұл Англияның 1542 жылғы шотландық жорылына дейін маңызды әскери әрекеттерін тоқтатты. "Достық гранттың" салдары үкіметтің салық арқылы жылдам байлық жинауға тырысуда шектен шыққанын көрсетті. Грантқа енгізілген өзгерістер және оның ақырында тоқтатылуы Тюдор үкіметінің икемділігін көрсетеді. Бұл институт халық арасында наразылық байқалғанда грантты қолдауға батыл болмады. Осы оқиға (сондай-ақ бұрынғы салық көтерілістері) болашақта Генрих патшаның салық салу моделін қалыптастыруда маңызды рөл атқарған болуы мүмкін. Бұл оқиғалар Тюдор үкіметінің салық салу моделіне де әсер еткен болуы мүмкін, өйткені салыққа байланысты көтерілістер сирек бола бастады. "Салық төңкерісі ерте Тюдор дәуірінің ерекше белгісі болғанмен, он алтыншы ғасырдың соңында бұл өте сирек кездесетін құбылысқа айналды. Бұған салық төлеміне қарсы көтерілістерден алынған сабақтар да себеп болды."
Wolsey's climbdown was humiliating, and may have contributed to his fall in 1529 since this was the first occasion in which Wolsey had seriously failed to enact Henry's will. Cardinal Wolsey took the brunt of the blame for this blunder with Henry claiming he had never known of the grant much less sanction it. Popular opinion made a significant impact on foreign policy too, reducing considerably the fiscal potential of the Henrician government and forcing Henry to abandon his European schemes; peace with France was the only course, ending significant military endeavours for England until the Scottish campaign of 1542. The aftermath of the Amicable Grant showed that the government had overstepped in its attempts to amass wealth through taxation so quickly. The alterations to the grant and the eventual discontinuation of it speaks to the versatility of the Tudor government. The institution was not so stubborn as to stand behind the grant when it detected unrest among the people. This event (as well as past tax revolts) would likely have played a role in informing King Henry's taxation model in the future. It is also possible these events influenced the taxation model of the Tudor government as a whole moving forward as rebellions related to tax became less common. "While tax revolt was a distinctive feature of the early Tudor period, in the late sixteenth century it was an extremely rare event. Partly responsible were the lessons learned from the tax revolts. ".