Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Діни себептермен шошқа етін тұтынуға шектеулер
Restrictions on the consumption of pork for religious reasons
Шошқа еті яһудилер, мұсылмандар және кейбір христиан дінтері үшін тағамдық табу болып саналады. Шошқаны жеу ежелгі Сирия мен Финикияда тыйым салынған, ал шошқа мен оның еті Комана Понтикалық жерінде сақталған табуды білдірген, деп Стребон атап көрсеткен. Гермесианакстың жоғалған поэмасы, саяхатшы Паузанияс бір ғасырдан кейін баяндағандай, Аттистің үстімізден келіп шабуыл жасаған құдайлық доңызға байланысты мифті айтады, бұл "осы оқиғалардың нәтижесінде Пессинус тұрғындары болып табылатын галаттар шошқа етін жемейді" деген фактіні түсіндіреді. Ыбырайым діндерінде шошқа етін жеу яһудилік (кашрут), исламдық (халал) және адвентистік (кошерлік жануарлар) диеталық заңдарымен қатаң тыйым салынған. Христиандық та Ыбырайым діні болғанымен, оның көптеген жақтастары Мұса заңының осы ережелерін сақтамайды және оның етін жейді. Дегенмен, жетінші күндік адвентистер шошқа етін, сондай-ақ яһуди заңдарымен тыйым салынған басқа тағамдарды да табу деп есептейді. Эфиопия православие шіркеуі мен Эритрея православие шіркеуі шошқа етін тұтынуға рұқсат бермейді. Еврей тамырлары қозғалысының жақтастары да шошқа етін жемейді.
Pork is a food taboo among Jews, Muslims, and some Christian denominations. Swine were prohibited in ancient Syria and Phoenicia, and the pig and its flesh represented a taboo observed, Strabo noted, at Comana in Pontus. A lost poem of Hermesianax, reported centuries later by the traveller Pausanias, reported an etiological myth of Attis destroyed by a supernatural boar to account for the fact that "in consequence of these events the Galatians who inhabit Pessinous do not touch pork". In Abrahamic religions, eating pig flesh is clearly forbidden by Jewish (kashrut), Islamic (halal) and Adventist (kosher animals) dietary laws. Although Christianity is also an Abrahamic religion, most of its adherents do not follow these aspects of Mosaic law and do consume its meat. However, Seventh day Adventists consider pork taboo, along with other foods forbidden by Jewish law. The Ethiopian Orthodox Church and the Eritrean Orthodox Church do not permit pork consumption. Hebrew Roots Movement adherents also do not consume pork.
Яһуди заңына сәйкес тыйым салу
Торада (Бес кітапта) Леуі кітабында адамдарға жеуге рұқсат етілген жануарлардың тізімі бар үзінділер кездеседі. Леуіліктер 11:3-ке сәйкес, сиыр, қой, бұлан сияқты екі тілікке бөлінген және қайырып шайнайтын жануарларды жеуге болады. Шошқаларды жеуге болмайды, себебі олар қайырып шайнамайды. Шошқа етін жеуге тыйым салу Еврейлердің кітабындағы 14:8-де қайталанады. Рим дәуірінде яһудилердің шошқа етін жемеуі, дінге жат адамдар үшін яһуди дінінің ең айқын белгісіне айналды. Мұның бір мысалы Тациттің "Тарихтар" 5.4.1 2-тарауында келтірілген. Яһудилердің шошқа етін жеуге қатысты шектеулері дінге жат адамдарға жақсы белгілі болғандықтан, шетелдіктер яһуди халқын грек-римдік әдет-ғұрыптарға ассимиляциялауға және оларды шошқа етін жеуге мәжбүрлеуге тырысты. 2 Маккавейлер 6:18, 7:48 бойынша, Селевкид патшасы Антиох IV Эпифан өз мемлекетіндегі яһудилерді яһуди дінін ұстануға шектеу қою мақсатымен шошқа етін жеуге мәжбүрлеуге тырысты. Сонымен қатар, Александриялық Филон Александриядағы яһуди қауымдарына қарсы болған бүліктер (38) кезінде, кейбір Александриялық толпалар да яһудилерді шошқа етін жеуге мәжбүрлеуге тырысқанын жазған. Кейбір яһуди христиандық ағымдары да шошқа етін жеуге қатысты осы шектеулерді қабылдады, бұл туралы Апостолдардың нұсқаулығында (Didascalia Apostolorum) айтылған.
The Torah (Pentateuch) contains passages in Leviticus that list the animals people are permitted to eat. According to Leviticus 11:3, animals like cows, sheep, and deer that have divided hooves and chew their cud may be consumed. Pigs should not be eaten because they do not chew their cud. The ban on the consumption of pork is repeated in Deuteronomy 14:8. During the Roman period, Jewish abstinence from pork consumption became one of the most identifiable features of Jewish religion to outsiders of the faith. One example appears in Tacitus' Histories 5.4.1 2. Because Jewish dietary restrictions on pork were well known to non Jews, foreign attempts of oppression and assimilation of Jewish populations into Hellenistic and Roman custom often involved attempting to force Jewish populations into consuming pork. According to 2 Maccabees 6:18 7:48, the Seleucid emperor Antiochus IV Epiphanes attempted to force Jews in his realm to consume pork as a part of his attempted restrictions on the practice of Judaism. In addition, Philo of Alexandria records that during the Alexandrian riots (38) against Jewish communities in the city of Alexandria, some Alexandrian mobs also attempted to force Jews into consuming pork. Some forms of Jewish Christianity also adopted these restrictions on the consumption of pork, as is noted in the Didascalia Apostolorum.
Басқа
Геродоттың айтуынша, скифтер шошқаға қатысты тыйым салған, оны ешқашан құрбандыққа шалмайтын және тіпті өз жерлерінде шошқа ұстаудан да жиренген. «Шотландиялық шошқаға деген тыйым» деген сөз тіркесін Дональд Александр Маккензи шотландтардың, әсіресе таулы аймақтың шошқаға деген қарсылығын талқылау үшін қолданған. Көптеген авторлар шошқаға деген ырым-жырымдық көзқарас немесе шошқа етіне деген жағымсыз пікір болғанын растаса да, оны ежелгі культпен байланысты тыйым деп қарастырмайды. Осы пікірлердің барлығы 1800 жылға дейін жойылған деп есептеледі.
According to Herodotus, the Scythians had a taboo against the pig, which was never offered in sacrifice, and apparently the Scythians loathed so much as to even keep swine within their lands. Scottish pork taboo was Donald Alexander Mackenzie's phrase for discussing an aversion to pork among Scots, particularly Highlanders, which he believed stemmed from an ancient taboo. Several writers who confirm that there was a prejudice against pork, or a superstitious attitude toward pigs, do not see it in terms of a taboo related to an ancient cult. Any prejudice is generally agreed to have disappeared by 1800.
Шектеулерді түсіндіру
Мәдени материалистік антрополог Марвин Харрис шошқа етін тұтынуға тыйым салудың басты себебі экологиялық-экономикалық еді деп санайды. Шошқалар суға және көлеңкелі ормандарға, тұқымдарға мұқтаж, бірақ Таяу Шығыста осындай жағдайлар сирек кездеседі. Көптеген басқа мал түрлерінен өзгеше, шошқалар бәрін жейтін, кез келген нәрсені жейтін қоректілер, тіпті өліктер мен таза емес деп саналатын қалдықтарды да жейді. Сонымен қатар, Таяу Шығыс қоғамында шошқаның көп мөлшерін ұстау экожүйенің құрылуына әкелуі мүмкін. Тауықтардың шошқаны ығыстырып, етті тасымалдауға ыңғайлырақ және тиімдірек көз ретінде пайда болғаны болжанады, және осы практикалық мәселелер діни шектеулерге алып келді. XII ғасырда өмір сүрген еврей философы, заң кодификаторы және мұсылман сұлтаны Саладиннің сарай дәрігері Маймонид диеталық заңдарды негізінен дене саулығын сақтау құралы ретінде түсіндірді. Ол тыйым салынған жануарлардың, құстардың және балықтардың етінің зиянды және сіңірілмейтін екенін айтты. Маймонидтің пікірінше, шошқа еті алғашқы көзқараста зиянды көрінбейді. Дегенмен, Маймонид атап көрсетеді, шошқа - лас жануар, және егер шошқа еті тамақ ретінде қолданылса, базарлар мен тіпті үйлер дәретханалардан да лас болар еді. Раши (Киелі кітап пен Талмудтың маңызды еврей түсіндірушісі) шошқаға тыйым салуды себебі белгісіз заң ретінде тізімдейді, сондықтан оны басқалар түсініксіз деп қысымға алуы мүмкін. Sefer HaChinuch (Халаханың ерте туындысы) еврей диеталық заңдарына жалпы шолу береді. Ол былай деп жазады: "Егер диеталық заңдардың себептері бізге немесе денсаулық саласындағы білімділерге белгісіз болса, оларға таңқалмаңыз, өйткені бізге ескертетін нағыз емші бізден және дәрігерлерден ақылды".
The cultural materialistic anthropologist Marvin Harris thinks that the main reason for prohibiting consumption of pork was ecological economical. Pigs require water and shady woods with seeds, but those conditions are scarce in the Middle East. Unlike many other forms of livestock, pigs are omnivorous scavengers, eating virtually anything they come across, including carrion and refuse, which was deemed unclean. Furthermore, a Middle Eastern society keeping large stocks of pigs could destroy their ecosystem. It is speculated that chickens supplanted pigs as a more portable and efficient source of meat, and these practical concerns led to the religious restrictions. Maimonides, the Jewish philosopher, legal codifier, and court physician to the Muslim sultan Saladin in the 12th century, understood the dietary laws chiefly as a means of keeping the body healthy. He argued that the meat of the forbidden animals, birds, and fish is unwholesome and indigestible. According to Maimonides, at first glance, this does not apply to pork, which does not appear to be harmful. Yet, Maimonides observes, the pig is a filthy animal, and if swine were used for food, marketplaces and even houses would be dirtier than latrines. Rashi (the primary Jewish commentator on the Bible and Talmud) lists the prohibition of pig as a law whose reason is not known, and may therefore be derided by others as making no sense. The Sefer HaChinuch (an early work of Halachah) gives a general overview of the Jewish dietary laws. He writes "And if there are any reasons for the dietary laws which are unknown to us or those knowledgeable in the health field, do not wonder about them, for the true Healer that warns us against them is smarter than us, and smarter than the doctors."