Кіріспе

Майкл Ричидің 1972 жылғы фильмі «Үміткер» — Роберт Редфорд пен Питер Бойл бас рөлдерде ойнаған, Майкл Ричи режиссерлік еткен 1972 жылғы американдық саяси комедиялық драма. «Оскармен» марапатталған сценарий саяси науқандардың түрлі жақтары мен ара-жігіліктерін зерттейді. Бұл сценарийді 1968 жылғы Демократиялық партия президенттік үміткерлігіне қатысқан сенатор Юджин Дж. Маккартидің сөз жазушысы Джереми Ларнер жазған.

Сюжет

Марвин Лукас, саяси кеңесші, үш мерзімдік Калифорния сенаторы, танымал республикашыл Кроккер Джармонға қарсы тұру үшін демократтық кандидат табуы керек. Демократтардың үлкен аты жоқ, жеңіліске шақырған жарысқа кіруге құштар ешкім болмағандықтан, Лукас Билл МакКейді іздейді – Калифорнияның бұрынғы губернаторы Джон Дж. МакКейдің идеалистік, әдемі және харизматикалық ұлы, ол қоғамдық мүдделерді қорғайтын заңгер болып жұмыс істейді. Лукас Маккейге ұсыныс жасайды: Джармон жеңіле алмайтындықтан және жарыс бұрыннан шешілгендіктен, Маккей өзі қалағанын айтуға толықтай еркін болады. Маккей өз құндылықтарын тарату мүмкіндігі үшін келіседі және науқан жолына шығады. Демократтар тарапынан күшті қарсыластар болмағандықтан, Маккей тек атының арқасында номинацияны жеңіп алады. Бірақ Лукасқа алаңдатарлық жаңалық жетеді: соңғы сауалнамалар бойынша, Маккей үлкен айырмамен жеңіледі. Лукас партияның Маккейдің жеңіліске ұшырауын күткенін, бірақ осыншалықты қорлауға жол бермейтінін айтады, сондықтан ол Маккейді сайлаушылардың кең ауқымына ұнату үшін ұстанымын жұмсартуға көндіреді. Маккей штат бойынша науқан жүргізеді, оның үгіті күннен күнге жалпыламарақ бола түседі. Бұл тәсіл оның рейтингін көтереді, бірақ жаңа мәселе туындайды: Маккейдің әкесі жарысқа араласпағандықтан, БАҚ оның үнсіздігін Джармонды қолдау ретінде түсіндіреді. Маккей өзінің әкесімен сұхбаттасып, мәселені айтады, ал ескі Маккей БАҚ-қа ол ұлының жарысқа араласпау тілегін құрметтейтінін мәлімдейді. Маккейдің сауалнамада 9 пайызға қалып қойғанда, Джармон пікірталас ұсынады. Маккей Лукастың дайындаған жауаптарын беруге келіседі, бірақ пікірталас аяқталғанда, Маккейдің санасы оянып, кедейлік және нәсілдік қатынастар сияқты маңызды мәселелер талқыланбағанын айтады. Лукас ашуға булығады, өйткені бұл науқанға зиян келтіреді. БАҚ Маккейді сахна артында сұрақтарға тартып бақпақ болады, бірақ оның әкесі оны пікірталас үшін құттықтағанда келді. Маккейдің ашулануы туралы хабарламаудың орнына, оқиға бұрынғы губернатордың ұлына көмектесу үшін қайтадан сахнаға оралуы туралы болады. Оң пікірлер мен Маккейдің әкесінің көмегі сауалнамадағы айырмашылықты азайтады. Сайлауға бірнеше күн қалғанда, Лукас пен Маккейдің әкесі тағы бір мүмкін қолдау үшін кәсіподақ өкілімен кездесу ұйымдастырады. Кездесуде кәсіподақ өкілі Маккейге бірлесіп жұмыс істесе, бір-біріне көп пайда әкеле алатындарын айтады. Маккей оған өзімен байланысқа түсуге қызығушылық танытпағанын мәлімдейді, бірақ жағдай ыңғайсыз күлкімен аяқталады. Кәсіподақ өкілінің жария түрде қолдауынан және Калифорния жұмысшыларының артында тұрғаннан кейін, Маккей дерлік теңдікке жетеді. Маккей сайлауда жеңіске жетеді. Соңғы сахнада ол жеңіс тойынан қашып, Лукасты бөлмеге тартады, ал сыртта журналистердің көпшілігі шу көтереді. Маккей Лукастан: «Енді не істейміз?» деп сұрайды. БАҚ оларды шығарып салуға асығады, ал Маккей жауап ала алмайды.

Өндіріс

Роберт Редфорд фильмнің "махаббатпен жасалған еңбек" ретінде түсірілгенін және арзан да жылдам түсірілгенін айтты. Редфорд пен Ричи Джереми Ларнерге жұмыс ұсынғанға дейін шамамен он сценарийшімен ақылдасты. Ларнер фильмді 1972 жылғы президенттік сайлау науқаны басталар кезде шығару үшін қысыммен жұмыс істеуге мәжбүр болды; ол сценарийді жазуға "бір айдай" уақыты болды және "әр күні түскі уақыттан таңғы 3-ке дейін" жазды. Бұрын журналист және сөз жазушы болып жұмыс істеген Ларнер өзінің "разные саясаткерлермен болған тәжірибесі оқиғаға енгенін, мен науқандардан тікелей алынған материалдарды пайдаландым" деді. МакКей кейіпкері АҚШ сенаторы Джон В. Тунниге негізделген (бірақ ол Джерри Браунмен де ұқсастықтары бар). Режиссер Майкл Ричи 1970 жылғы Сенат сайлауында Туннидің сәтті науқанында жұмыс істеді; науқан жетекшісі Нельсон Райзинг фильмнің атқарушы продюсері болды. Райзинг, кейін заңгерлік, жылжымайтын мүлік дамыту және қоғамдық лидер ретінде табысты мансапқа ие болды, сондай-ақ Калифорния саясатындағы жұмысын жалғастырды. Ларнердің айтуынша, ол "Бей-Эриасында саяси локацияларды табуда және көптеген науқандық эпизодтарға саяси волонтерлерді тартуда маңызды рөл атқарды". Екеуі 1965 жылы "Дейзи Кловердің ішінде" және 1966 жылы "Бұл мүлік айыпталуға тиіс" фильмдерінде бірге ойнаған.

Қабылдау

The New York Times сыншысы Винсент Канби фильмді «американдық саяси комедиялардың санатындағы ең жақсы, шынымен күлкілі туындылардың бірі» деп атап, «Кандидат – мазмұны терең, бірақ оның әуені суық, иронияға толы, көріп тұрғандарының бәріне үмітін жоғалтқан адамдар жасағандай» деген пікір білдірді. Variety журналы оны «тақырыпқа сай, өте жақсы драма» деп сипаттап, «шеберлікпен режиссерланған және қарқыны дұрыс сақталған» деді. Сонымен қатар, «бүкіл фильм көбінесе деректі фильмнің ең жақсы үлгісі сияқты көрінеді» деп қосты. Chicago Tribune газетінен Джин Сискел фильмге 4 жұлдыздың 3,5-ін беріп, Редфордтың «тартымды ойынына» жоғары баға берді. Los Angeles Times газетінің Чарльз Шамплині «Редфорд пен Ричи тағы да бірігіп, саясат туралы жасалған ең керемет фильмді ұсынды деп ойлаймын. Бұл фильм өте өзекті, күшті және қызықты» деп жазды. Роджер Эберт кейін Ричидің «фильмге өткір байқаушылық пен деректі фильмге тән реализмді әкелгенін» айтты. Наразылық білдірген сыншылардың арасында The Washington Post газетінің Гари Арнольд фильмді «американдық саяси жүйені сатиралауға жасалған тым әлсіз, екі жүзді әрекет» деп бағалады. Оның пікірінше, «фильм жасаушылардың көңілі күйрегенін шын жүректен сезінбеуі және оны драмалық тұрғыдан көрсетпеуі – кемшілік. Керісінше, бұл тек кәсіби бейне, жалған маска, ол әлсіздікті және моральдық жоғарылықты жасырады». The New Yorker журналының Пенилоп Гиллиат оны «қатыгез сценарийі бар, қорқынышты фильм» деп атады, ал Редфордтың Кеннеди әулетінің өкіліне ұқсастығын «көрермендерге аяусыздықпен қарау және фильм жасаушылардың мүмкіндікті пайдалануы, мен есімде сақтайтын ең нашар актерлік таңдаудың бірі» деп бағалады. Film Quarterly журналында Роберт Чаппетта «Редфорд фильмдегі маңызды драмалық элементті – қарсы кандидат болудан жеңіске жетуге деген құштарлыққа дейінгі өзгерісті нашар бейнелегенін» жазды. Оның ойынша, «Редфорд жеңіске деген шын ниетті көрсете алмайды». The Monthly Film Bulletin журналының Ричард Комбс «Маккейге (фильмнің механизмдерінде түсініксіз болып қала беретін) түсінік пен жанашырлық көрсетілмейді, сондай-ақ жүйенің жұмысына қызығушылық танытпайды, ол тек таныс есімдер мен бет-әлпеттердің жиынтығынан ғибарат» деп жазды. filmcritic.com сайтынан Кристофер Нулл фильмге 5 баллтан 4,5-ін беріп, «америкалық институтты сатиралайтын бұл фильм маңыздылығын жоғалтпай, керісінше арттырып келеді» деді. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 35 сыншы пікір негізінде 89% «жаңа» рейтинг берілді. Сыншылардың пікірінше, «Кандидат қазіргі заманғы науқандардың барлық ерекшеліктерін дұрыс көрсетпесе де, саяси абсурдты керемет бейнелейді және Роберт Редфордтың тамаша ойынымен қуантады».

Марапаттар

Фильм Ларнер үшін «Оскар» сыйлығын үздік түпнұсқа сценарийі үшін жеңіп алды, сондай-ақ Ричард Портман мен Джин Кантамесса есімділер ең жақсы дыбыс номинациясына ие болды.