Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эстониялық скрипкашы (1878–1940)
Estonian violinist (1878–1940)
Эдуард Сёрмус (9 шілде 1878 – 16 тамыз 1940) – 20 ғасырдың басындағы эстон скрипкашысы. Ол кейде «Қызыл скрипкашы» (der rote Geiger) деп аталған.
Eduard Sõrmus (9 July 1878 – 16 August 1940) was an early 20th century Estonian violinist. He was sometimes known as the Red Violinist (der rote Geiger).
Балалық шақ
Эдуард Сёрмус Ресей империясының Ливония губерниясында (қазіргі Эстония) Тарту уезінің Луюнья приходындағы Коиву ауылында дүниеге келді. Оның анасы Леенаның әдемі ән даусы болған және күнделікті жұмыстарын істегенде ән айтатын, содан ол музыкаға деген қызығушылығының бір бөлігін одан алды. Сёрмус алты жасқа толғанда, әкесі оған алғашқы скрипкасын сыйлады. Сёрмустың алғашқы музыка мұғалімі – жергілікті тігінші Густав Пукс болды. Сёрмус 1888 жылдан бастап Тартудағы Уго Треффнер гимназиясына оқуға түсті. Гимназияда ол Тарту университетінің медицина студенті Иоганн Келдермен скрипкада ойнауын жалғастырды.
Eduard Sõrmus was born in the village of Kõivu, Luunja Parish, Tartu County, in the Governorate of Livonia, the Russian Empire (present day Estonia). He inherited part of his interest for music from his mother Leena, who had a lovely singing voice and who used to sing during her daily tasks. When Sõrmus was 6 years old, his father gave him his first violin. Sõrmus's first music teacher was a local tailor named Gustav Puks. Sõrmus went to Hugo Treffner Gymnasium in Tartu from 1888. In gymnasium, he continued playing violin with Johann Kelder, who was a medical student in the University of Tartu.
Ерте мансап
Сырмус алғашқы концерттерін өзінің шаруашылығында және көрші үйінде берді. 1899 жылы Сырмус университетке түсіп, заң факультетінде оқуды бастады. Бір жыл заң оқығаннан кейін, ол тарих және тілдерге ауысты. 1902 жылы Сырмус Санкт-Петербург консерваториясында скрипка шебері Леопольд Ауэрдің басшылығымен скрипканы оқуын жалғастырды. Сырмус орыс революциялық қозғалысына белсенді қатысып, 1905 жылғы Ресей революциясына қатысты. Көптеген музыка сыншылары Эдуардың скрипкадағы шеберлігін атап өтті: Сырмус 1910 жылы Берлинде Анри Мартомен, ал 1913 жылы Парижде Люсьен Капемен оқыды.
Sõrmus then gave his first concerts in his farmstead and in a neighbouring house. In 1899, Sõrmus went to university and started studying law at the university. After a year in the faculty of law, he changed his studies over to history and languages. In 1902, Sõrmus continued his violin studies at the Saint Petersburg Conservatory under the hand of violin master Leopold Auer. Sõrmus became active in the Russian Revolutionary movement and eventually took part in the 1905 Russian Revolution. Many music critics have noted Edouard's violin virtuosity: Sermus studied with Henri Marteau in Berlin in 1910 and with Lucien Capet in Paris in 1913.
Қызыл скрипкашы (der rote Geiger)
1904 жылы ол гастрольдік сапарларға шығып, скрипка концерттерімен қатар пролетариаттың қасіреттері мен ауыр жағдайлары туралы құмарлықпен сөз сөйледі. Бұл полицияның іздеп отырғандар тізіміне ілігуі үшін жеткілікті болды. 1906 жылы революциялық қызметіне байланысты ол Ресейден қашуға мәжбүр болды, содан кейін Еуропаны аралап концерттер берді. Сёрмус Бірінші дүниежүзілік соғысты Париж бен Лондонда өткізді, содан кейін бірнеше жыл Ресейге оралды, одан кейін тағы да континентті аралады. Еуропа бойынша көптеген концерттерінде оның әйелі Вирджиния фортепианода сүйемелдеді. Сёрмус еңбек қозғалысының белсендісі болды. Ол кедейлерге және балаларға көмектесу үшін жиналған ақшаға арналған бірнеше қайырымдылық концерттерін ұйымдастырды. Дрезден қаласының жанында Сёрмустың концерттерінен жиналған қаржыға салынған балалар үйі бар. 1920 жылдары ол негізінен Германияда белсенділік танытты. Оның құрметіне бірнеше көше аталды: Шуманның туған жері Цвиккау қаласындағы Зёрмус көшесі және Радебуль қаласындағы Эдуард Зёрмус көшесі. 1912 жылы Марк Шагалдың "Скрипаш" картинасына Сёрмус шабыттандырды.
In 1904, he began touring, giving violin recitals and giving ardent speeches of proletarian sufferings and miseries. That was enough to be listed in the police's list of most wanted. In 1906, because of his revolutionary activity, he was forced to flee Russia, so he toured Europe giving recitals. Sõrmus spent World War I in Paris and London, after which he returned to Russia for a couple of years and then toured the continent again. During many concerts across Europe his wife, Virginia, played the pianoforte. Sõrmus was a labour activist. He gave a number of charity concerts, the proceeds of which went to help the poor, and concerts to children. Near Dresden, there is a children's orphanage which was built with donation money collected during Sõrmus's concerts. In the 1920s, he was mainly active in Germany. There are several streets named after him: Soermus Straße in the city of Zwickau, Schumann's birthplace, and Eduard Soermus Straße in the city of Radebeul. The 1912 Marc Chagall painting Der Geiger was inspired by Sõrmus.
Карьераның соңына таман және денсаулығының нашарлауы
Сермустың өнернамалары құлшыныспен қабылданумен қатар, буржуазиялық топтардың қарсылығына да тап болды. 1923 жылғы 1 мамырда концерттен кейін Магдебург полициясы Сермустың скрипкасын бұзды (осы оқиға сол кездегі халық мәдениетінде бейнеленді – әйгілі виртуоздың бұзылған скрипкасымен суреті түсірілген почта карточкасы шықты). Осыдан кейін оған 1633 жылғы Джованни Паоло Маггини жасаған скрипка сыйға тартылды. Сермустың өнері, Лейпцигтегі Сент-Томас шіркеуі сияқты мәртебелі концерт залдарындағы көрермендердің ықыласымен күшті қарсы алынды. Оның соңғы концерттері 1937 жылдың басында Ұлыбританияда өтті. Одан кейін денсаулығы нашарлағандықтан Сермус Кеңес Ресейіне – Ленинградқа, сосын Мәскеуге қайтып келді. Ол 1940 жылы 62 жасында Мәскеудегі Боткин ауруханасында қайтыс болды, ал әйелі Вирджиния Британиядағы туыстарына барып келген кезде.
Sõrmus' performances met not only an enthusiastic reception, but also confrontation from bourgeois circles – on 1 May 1923, after the concert, the Magdeburg police broke Sermus' violin (this episode was reflected in the popular culture of that time – a photograph of the famous virtuoso with a broken violin was placed on a postcard). After that, in gratitude, he was presented with a violin by Giovanni Paolo Maggini of 1633. Sermus' performance was greeted with enthusiastic reception from the audience, including at such prestigious concert venues as Leipzig's St. Thomas Church. His last concerts were in the UK in early 1937. After that due to the health decline Sõrmus returned back to Soviet Russia – Leningrad, and later – to Moscow. He died at the Botkin Hospital in Moscow in August 1940 aged 62, whilst his wife, Virginia, was visiting her family in Britain.