Доминик Биэн: Ирландиялық жазушы, әнші және ән авторы
Dominic Behan
Доминик Биэн (1928-1989) – ирланд жазушы, әнші, өлеңші. Дублиннен шыққан, Ирландия республикасының және социалистік идеялардың жақтаушысы. Ирланд және ағылшын тілдерінде шығармалар жазды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландия жазушысы (1928–1989)
Irish writer (1928–1989)
Доминик Бехан ( /b//iː//ə//n / BEEən; Doiminic Ó Beacháin; 22 қазан 1928 – 3 тамыз 1989) – Дублин қаласынан шыққан ирланд жазушысы, ән жазушы және әнші. Ол ирланд және ағылшын тілдерінде шығармалар жазды. Сонымен қатар ол социалист және ирланд республикашысы болды. Әдебиетпен айналысқан Бехан отбасында дүниеге келген ол 20 ғасырдың ең ықпалды ирланд ән жазушыларының бірі саналады.
Dominic Behan ('/b//iː//ə//n
/ BEEən; Doiminic Ó Beacháin; 22 October 1928 – 3 August 1989) was an Irish writer, songwriter and singer from Dublin who wrote in Irish and English. He was also a socialist and an Irish republican. Born into the literary Behan family, he was one of the most influential Irish songwriters of the 20th century.
Ерте өмір
Бехан Дублиннің орталық бөлігінде, білімді жұмысшы отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Стивен Бехан, Ирландияның тәуелсіздік соғысында Ирландия Республикалық Армиясы (ИРА) үшін күресті. Доминик – Брендан Беханның інісі болған. Оның анасы Кэтлин, әндер мен әңгімелерді жинаушы, ұлдарымен бірге қала бойынша әдеби саяхаттар жасады. Беханның анасының інісі Пидар Керни, Ирландияның ұлттық әнұраны негізделген "Әскер әнін" жазған. Тағы бір інісі, Брайан да драматург және жазушы болды. Доминик он үш жасында мектепті тастап, әкесінің қадамын басып, үй бояу ісіне кірісті. Бехан тұрған отбасылық үй Доминик әжесі Кристин Инглиштің меншігінде болды, оған қалада бірнеше жылжымайтын мүліктер тиесілі еді. Оның әкесі Стивен ИРА мүшесі және Майкл Коллинстің "Он екі апостолының" бірі болды, олар Ирландияның тәуелсіздік соғысы кезінде британ армиясының бірнеше офицерлерінің өліміне жауапты болды. Ол тәуелсіздік соғысы кезінде британ коронасына адал болуға ант беруден бас тартқаны үшін кәсіби мансабынан айырылды.
Behan was born in inner city Dublin into an educated working class family. His father, Stephen Behan, fought for the Irish Republican Army (IRA) in the Irish War of Independence. Dominic was the brother of Brendan Behan. His mother, Kathleen, a collector of songs and stories, took the boys on literary tours of the city. Behan's maternal uncle, Peadar Kearney, wrote "A Soldier's Song", the song the Irish National Anthem was based on. Another brother, Brian was also a playwright and writer. At the age of thirteen, Dominic left school to follow in his father's footsteps in the housepainting business. The family house in which Behan lived was the property of Christine English, Dominic's grandmother, who owned several properties in the city. His father Stephen was a member of the IRA and had been one of Michael Collins' "Twelve Apostles", who were responsible for the deaths of several officers from the British Army during the Irish War of Independence. He was banned from a professional future career for refusing to swear allegiance to the British Crown during the war of independence .
Республикалық және саяси қызмет
1937 жылы отбасы Крамлиндегі жаңа жергілікті кеңес тұрғын үйіне көшіп барды. Онда Бехан ИРА-ның жастар ұйымы – Fianna Éireann мүшесі болды және ұйымның «Fianna: Жас Ирландияның дауысы» журналында өзінің алғашқы өлеңдері мен прозалық шығармаларын жариялады. 1952 жылы Бехан жұмыссыздық және басқа да маңызды экономикалық мәселелерді шешудегі үкіметтің сәтсіздігіне наразылық білдіре отырып, Дублинде азаматтық мойынсұнбау науқанын басқарғаны үшін тұтқындалды. Содан кейін Бехан Ирландиядағы жұмысшы табына қатысты үкімет саясатына қарсы наразылық акцияларына қатысқандығы үшін түрмеге қамалды.
In 1937, the family moved to a new local council housing scheme in Crumlin. Here, Behan became a member of Fianna Éireann, the youth organisation of the IRA and published his first poems and prose in the organisation's magazine Fianna: the Voice of Young Ireland. In 1952, Behan was arrested in Dublin for leading a civil disobedience campaign in protest against the ruling government's failure to tackle unemployment and other critical economic issues. Behan was subsequently jailed for his part in other campaigns protesting the government's treatment of the working class in Ireland.
Жазушы Бехан
Түрмеден босатылғаннан кейін Бехан бір кезде Шотландияға көшіп, Глазгоның оңтүстік жағында шотланд ақыны Хью МакДиармидпен бірге тұрды; Бехан әрқашан МакДиармидті жазушы ретінде өзінің ерте дамуына үлкен үлес қосқаны үшін алғыс айтты, сол кезде өлеңді өз ойларын жеткізудің ең икемді құралы деп санады – бірақ алғашқы пьесасын жазуға бірнеше жыл өткен соң ғана қол жеткізді. МакДиармидпен бірге тұрғанда Бехан қазір "Шотландиялық республикалық армиясы" деп белгілі ұйымға қатысты, тарихи байланыстары бар ИРА-дан SRA-ға қару-жарақ жеткізіп берді. Осы кезеңде Бехан болашақ әйелі Жозефина Куиннмен танысты, ол Глазгода шкаф жасаушы және жартылай штатты журналист Джон Куинннің қызы, сондай-ақ әртүрлі революциялық ұйымдар үшін жасырын үйін басқарған Бриджит Куинн еді. Бехан алғаш рет Жозефинамен Бриджит Куинннің үйінде кездесті, ол 1955 жылы Беханға үйленді. Бехан Лондонға көшіп, BBC-де жұмыс істеді, негізінен үшінші бағдарлама үшін радио сценарийлерін жазды. Оның 1959 жылы Дублиндегі Гайти театрында қойылған "Постериті би дамнд" пьесасы 1922-23 жылдардағы Азамат соғысынан кейінгі республикалық қызметке арналған. Оның 1961 жылы жарық көрген "Тимс оф Таймс" автобиографиялық романы сыншылар тарапынан жоғары бағаланды (әсіресе Observer газетінің театр сыншысы Кеннет Тинаннан, оның мақтауы әдеттен тыс жылы болды); кейіннен 1977 жылы RTÉ телеарнасы үшін бейімделді. Оның "Даблинге айт, мен оны сағындым" атты автобиографиясы да 1961 жылы жарық көрді және АҚШ-та жақсы сатылды. 1965 жылы оның ағасы туралы "Менің ағам Брендан" атты өмірбаяны жарық көрді, бірақ заңдық мәселелерге байланысты Бехан осы кітаптан түскен табыстың көбісін алмады. 1960 және 1970 жылдары Бехан британдық теледидар үшін "Play for Today" және "Armchair Theatre" сияқты бағдарламаларда 20-ға жуық телеспектакль жазды. Осы пьесалардың бірі, "Халық әншісі" (1972) – Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстың сектанттық тамырларына арналған оқиға, театр үшін қайта жазылды және қиындықтардың ең қызып тұрған кезінде Белфасттың Лирикалық театрында жас шотланд актері Кен Стоттың қатысуымен қойылды. Сонымен қатар, 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында көптеген теледрамалар, өлеңдер мен әндер жазумен қатар, Бехан Ресми ИРА жетекшілерімен бірлесіп, қаражат жинау үшін жұмыс істеді (көбінесе АҚШ-тағы ұзақ лекциялық турлар кезінде жиналған) – Мөрнингтон (County Meath) ауданында тұрақты жазғы мектеп ашу мақсатында. Мектеп 1970 жылдардың көп бөлігінде жыл сайын курстар өткізді және Беханның Солтүстік Ирландиядағы қиындықтар тек диалог пен өзара құрмет арқылы шешіледі деген сенімін көрсетті. Бехан өзін-өзі оқыған, білімі мол адам еді, оның зиялылық деңгейі оның достары арасында Хью МакДиармид сияқты құрметті ойшылдарды санаған, үш жыл бірге тұрған шотланд ақыны, бір кезде BBC шетелдік бағдарламасы үшін бірлесіп жұмыс істеген Луис МакНейс және "Ватерлоо" фильмінің сценарийін жазған сценарист Х. А. Л. Крейгті қамтыды. Бехан сонымен қатар білім беру саласында жұмыс істеуге уақыт тапты, Стратклайд аймағының білім беру бөлімі оны аймақтың орта мектептерінің "Тұрғылықты жазушысы" деп таныды. Бехан осы рөлді бес жылдан астам уақыт бойы атқарды, жастарға инвестиция салудың маңыздылығын үнемі айтты және Стратклайд аймағымен жұмыс істеу оған талантты жастарды анықтауға және оларға қолдау көрсетуге мүмкіндік берді. Музыка индустриясындағы әртүрлі адамдармен, соның ішінде Фил Соломонмен (Радио Каролинаның иелерінің бірі) байланыс арқылы Бехан өнершілерге (мысалы, The Dubliners, Дэвид МакУильямс, Кристи Мур және басқалар) өнерлерін жетілдіруге, сахналық өнерді бағалауға және (әсіресе The Dubliners жағдайында) материал жазуға көмектесетін. Осылайша Бехан музыкалық жанрларды қамтитын ұзақ мерзімді достық қарым-қатынас орнатты, оның ішінде Эрик Бердон, Джимми Хендрикс, Час Чандлер және басқа да көптеген суретшілермен достық байланыс жасады.
On release from jail, Behan moved to Scotland for a time, living with the Scottish poet Hugh MacDiarmid in the South side of Glasgow; Behan always credited MacDiarmid with much of his early development as a writer, coming to view verse as a more agile medium for his thoughts at that time – it would only be some years later that Behan would write his first play. Whilst living with MacDiarmid, Behan became involved in what is now known as the "Scottish Republican Army", channelling arms from the IRA with whom he had historical links, to the SRA. It was during this time that Behan met his future wife, Josephine Quinn, the daughter of John Quinn, a cabinet maker and part time journalist from Glasgow, and Bridget Quinn who ran a safe house for various revolutionary organisations. It was in Bridget Quinn's house that Behan was first introduced to Josephine, who married Behan in 1955. Behan migrated to London, where he found work with the BBC, writing radio scripts, mainly for the Third Programme. His play Posterity Be Damned, produced in the Gaiety Theatre, Dublin, in 1959, dealt with republican activity after the Civil War of 1922–23. An autobiographical novel Teems of Times (1961) was received to critical acclaim, (particularly from the Observer theatre critic Kenneth Tynan, who was uncharacteristically effusive in his praise); the book was subsequently dramatised for television in 1977 by RTÉ. His autobiography, Tell Dublin I Miss Her, was also published in 1961 and sold well in the USA. A biography of his brother entitled My Brother Brendan appeared in 1965, but due to a legal wrangle Behan received virtually none of the proceeds of this book. During the 1960s and 1970s Behan wrote almost 20 television plays for British television in showcases such as Play for Today and Armchair Theatre. One of these plays, The Folk Singer (1972) – a story that focused on the sectarian roots of the Northern Ireland conflict, was restructured for the theatre and presented during the height of the Troubles at Belfast's Lyric Theatre starring a young Scottish actor Ken Stott. Also during the late sixties and into the early 1970s, along with writing many TV plays, poems and songs, Behan worked with the leadership of the Official IRA to raise funds (mostly raised during extended lecture tours in the United States) to establish a permanent summer school in Mornington (County Meath) the aim of which was to bring Protestant and Catholic working class youths together in an adventure setting intended to break down sectarian barriers by fostering team work. The school ran courses every year through most of the 1970s and was a tribute to Behan's belief that the troubles in Northern Ireland would be resolved only by dialogue and respect. Behan was a self educated man whose intellect was such that he numbered many respected thinkers among his friends including the likes of Hugh MacDiarmid the Scots poet with whom he lived for three years, Louis MacNeice who became for a time a writing partner – mostly for the BBC overseas program and H. A. L. Craig the screenwriter who produced the script for the film Waterloo. Behan also found time to work in education, having been identified by the Strathclyde Region education dept as the "Writer in residence" for the Region's secondary schools. Behan enjoyed this role for more than five years, Behan always expressed a conviction that the youth were worth investing in and the role with Strathclyde Region allowed him to reach out and help aspiring talent get recognition and encouragement. Through relationships with various people in the music industry including Phil Solomon (one of the owners of Radio Caroline), Behan found himself to be often involved in helping performing artists (e. g. The Dubliners, David McWilliams, Christy Moore and many others) to develop their acts, establish an appreciation of stage craft and (especially so in the case of The Dubliners) write material. In this way, Behan made some long lasting friendships that spanned musical genres and included friendships with Eric Burdon, Jimi Hendrix, Chas Chandler and many other artists.
Ән жазу
Бехан өте көп шығармалар жазған композитор болды және өмірінде 450-ден астам әні жарияланды. Оның көптеген әндері Ирландияда және Ұлыбританияда және басқа елдерде тұратын ирландтардың арасында кең танымал болды, әсіресе "Патриоттық ойын", "МакАльпиннің фузилерлері" (алғашқыда Мартин Генри жазған, бірақ Бехан өңдеген), "Авондейл" және "Ливерпуль Лу". 1958 жылы ол "The Singing Streets: Childhood Memories of Ireland and Scotland" альбомын Folkways Records лейблінде, бірнеше жыл бірге жұмыс істеген фольклоршы Эван Макколлмен бірге шығарды. Бехан авторлық құқығын қорғауда келісімсіз болды және Боб Диланды "Патриоттық ойынды" ұрлап, өз "With God on Our Side" әнін жазды деп айыптады. 2009 жылы "The Patriot Game from Easter Week and After: Songs of the IRA" әні, алғаш рет 1960 жылы Topic баспасынан шыққан, олардың 70 жылдығына арналған "Three Score and Ten" жинағына үшінші дискіде жиырма екінші трек ретінде қосылды.
Behan was a prolific composer and had more than 450 songs published during his lifetime. Many of his songs were very popular in Ireland and among the Irish living in Britain and elsewhere, especially "The Patriot Game", "McAlpine's Fusiliers" (originally written by Martin Henry but adapted by Behan), "Avondale", and "Liverpool Lou". In 1958, he released The Singing Streets: Childhood Memories of Ireland and Scotland on Folkways Records along with fellow folksinger Ewan MacColl with whom he collaborated for a number of years. Behan, who was unequivocal in the defence of his copyright, publicly accused Bob Dylan of plagiarising "The Patriot Game" in writing his own "With God on Our Side". In 2009 The Patriot Game from Easter Week and After: Songs of the IRA originally issued by Topic in 1960 was included in their 70 year anniversary boxed set Three Score and Ten as track twenty two on the third CD.
Поп-мәдениет сілтемелері
Стробс тобының жетекшісі Дейв Кузинс Джозефин мен Доминик Беханның құрметіне «Джозефин, жақсырақ па, жаманрақ па» әнін жазды. Бұл ән бірнеше рет жазылған, ең танымал нұсқасы 1970 жылы Стробс тобының «Dragonfly» альбомында жарық көрді. Боб Диланның 1963 жылғы «With God on our Side» әнінде Беханның «Патриоттық ойын» әнінің мелодиясы мен повестволық құрылымы қолданылды, сонымен қатар оның тақырыбына да әсер етті. Мелодия, Беханның Майкл Гросвенор Майермен «The Guardian» газетіндегі хат алмасуында мойындағандай, «The Nightingale», «The Grenadier and the Lady», «The Month of May» сияқты дәстүрлі әннің нұсқасынан алынып, бейімделген. Алайда, «Патриоттық ойын» әнінің мазмұнына сәйкес ету үшін темп пен көңіл-күйі айтарлықтай өзгертілді. Ливерпульдік фолк/поэзия тобы The Scaffold 1974 жылы Беханның «Liverpool Lou» әнінің нұсқасын шығарды, ол Ұлыбританияда топ-10 хитке айналып, Еуропаның әртүрлі тілдерінде кавер-нұсқалар тудырды. Алғашқы Scaffold басылымдарында авторлық құқықтар дұрыс емес, Пауль Маккартниге тиесілі деп көрсетілген, ол өзінің ағасы Майк Макгир атынан жазбаны шығарған болатын. Бехан тиісті органдарға хабарласып, әнге авторлық құқығын қалпына келтірді және Маккартниден кешірім алды. Маккартни анасы осы әнді айтқанын және оны дәстүрлі туынды деп ойлағанын түсіндірді. Кейінірек басылған әндерде авторлық құқық Беханға дұрыс берілді, ал Маккартни атынан басылған алғашқы нұсқалар қазір сирек кездеседі және коллекционерлер үшін қымбат. Джон Леннон бір сұхбатында өз еліндегі 1960-шы жылдардағы фолк-сахнаны «пиво ішіп, ән салайтын колледж студенттері» деп сынайды, бірақ сонымен бірге көрші Ирландиядан келген Беханды жоғары бағалады. 2007 жылы «Desert Island Discs» бағдарламасында Йоко Оно Беханның «Liverpool Lou» әнін таңдады, өйткені күйеуі осы әнді ұлына ойнап берген. Боб Диланның «Don't Look Back» деректі фильмінде Бехан туралы қысқаша айтылады, бірақ олардың арасындағы жаман қарым-қатынас байқалады. Бехан көптеген әртістерді сынайды, әсіресе олар саяси себептермен оның шығармаларының мәтінін өзгерткенде. Мысалы, Бехан Лиам Клэнсимен ашық түрде дауласты, өйткені Клэнсидің «The Patriot Game» әнінің нұсқасынан Бехан Солтүстік Ирландияның алты графтығындағы ұзақ мерзімді тәртіпсіздіктер үшін Эмон де Валеряны кінәлаған шумақ алынып тасталған. Бехан өзінің барлық туындыларының әлеуметтік, тарихи немесе саяси мәлімдеме жасау үшін жазылғанын және оларды толық немесе мүлдем пайдаланбау керек деп есептеді. Бехан мен Клэнси арасындағы қарым-қатынас ешқашан жақсартпады.
Dave Cousins of the band Strawbs wrote his song "Josephine, for Better or for Worse" in honour of Josephine and Dominic Behan. This song has been recorded several times; the best known version is on the album Dragonfly by Strawbs in 1970. Bob Dylan's 1963 song "With God on our Side" uses the melody and narrative framework of Behan's "The Patriot Game", as well as being influenced by its theme. The melody, as Behan admitted during a correspondence in The Guardian with Michael Grosvenor Myer, was actually derived and adapted from a version of the traditional song known as "The Nightingale", "The Grenadier and the Lady", "The Month of May", though had been significantly changed in both tempo and mood to serve the narrative of the song the Patriot Game. The Liverpool folk/poetry band The Scaffold produced a version of Behan's song "Liverpool Lou" in 1974 which became a top 10 hit in the UK and spawned covers in various languages across Europe. On the original Scaffold pressing, the writing credits were incorrectly attributed to Paul McCartney who had produced the record on behalf of his brother Mike McGear; Behan advised the relevant authorities and had his rights to the song reinstated quickly receiving an apology from McCartney; Behan accepted McCartney's explanation that his mother had sung the song and he thought it was a traditional work. Later pressings of the song were then correctly credited to Behan; the early McCartney labeled pressings are particularly rare and collectible. In a well publicised interview, John Lennon dismissed the 1960s folk scene in his own country, describing it as "College students with pints of beer going hay nonny nonny" but in the same breath, he praised Behan, from neighbouring Ireland, whom he said he liked. On Desert Island Discs in 2007, Yoko Ono selected Behan's "Liverpool Lou" as her husband had sung it to their son as a lullaby. Behan is discussed briefly in Bob Dylan's documentary film Dont Look Back but it is clear that the enmity between them was palpable. Behan held a number of artists in contempt, particularly when they changed the lyrics of his works to mitigate political embarrassment; for example Behan had a well publicised spat with Liam Clancy whose recording of "The Patriot Game" omitted the verse in which Behan blamed Éamon de Valera for the long term unrest in the six counties of Northern Ireland. Behan took the view that almost all of his work was written to make some form of social, historical or political statement and should either be used as an entire piece of work or not at all. The relationship between Behan and Clancy was never repaired.
Беханның өлімі
Доминик Бехан 1989 жылғы 3 тамызда Глазгодағы үйінде 60 жасында, панкреатикалық қатерлі ісіктен туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды. Бұл оқиға оның сыншылардың жоғары бағасын алған "The Public World of Parable Jones" романы жарық көргеннен кейін көп ұзамай орын алды. Оның артында әйелі Жозефина және екі ұлы, Финтан мен Стивен қалды. Ол Глазгода кремацияланды, ал оның күлі туған жеріне жақын Дублин корольдік каналына, Жұмысшы партиясының Дублин батыс депутаты Томас МакДжиолланың әйелі Май МакДжиолла шашырады. Оның сөзін өмір бойы досы, Бехан көп жылдар бойы адал қолдаушысы болған Жұмысшы партиясының бас хатшысы Сеан Гарланд айтты.
Dominic Behan died at home in Glasgow, aged 60, on 3 August 1989 of complications arising from pancreatic cancer, shortly after the publication of his critically acclaimed novel The Public World of Parable Jones. He was survived by his widow Josephine and two sons, Fintan and Stephen. He was cremated in Glasgow and his ashes were scattered at the Royal Canal Dublin, near his birthplace, by May MacGiolla the wife of the Workers' Party Dublin West TD Tomás MacGiolla. His oration was given by his lifelong friend Seán Garland, general secretary of the Workers' Party of which Behan had been a staunch supporter for many years.