Кіріспе

Торлық имплант – торлық дегенерация салдарынан соқыр болған науқастардың көру қабілетін қалпына келтіруге арналған көру протезі. Бұл жүйе фоторецепторларын жоғалтқан адамдарға, мысалы, пигменттік ретинит (ПР) немесе жасқа байланысты макулярлық дегенерация (ЖБМД) сияқты тор көзі ауруларынан көру қабілетін ішінара қалпына келтіруге бағытталған. Торлық импланттарды бірнеше жеке компаниялар мен ғылыми-зерттеу институттары әзірлеп жатыр, ал клиникалық сынақтарда үш түрі бар: эпиретиналық (тордың үстінде), субретиналық (тордың астында) және супрахориоидалық (хориоид пен склераның арасында). Импланттар электрлік түрде сақталған торлық нейрондарды стимуляциялап, көру ақпаратын торлық қабықшаға жеткізеді. Қазірге дейін алынған сезімдердің ажыратымдылығы төмен, бірақ олар жарықты қабылдау және қарапайым нысандарды тану үшін қолданылуы мүмкін.

Тарих

Фёрстер алғаш рет көздің арқалық қабығын электрмен ынталандыру арқылы визуалды сезімдер, яғни фосфендер тудыруға болатынын ашты. Бұл құрылғы пішін мен қозғалысты қабылдау қабілетін жоғалтқан пигменттік ретинопатиямен (РП) ауырған ересектерге еркін қозғалуға және күнделікті іс-әрекеттерін орындауға көмектеседі. Эпиретиналық құрылғы «Retina Implant» деп аталады және бастапқыда Германияда «Retina Implant AG» компаниясымен әзірленген. Ол Еуропа бойынша көп орталықты клиникалық сынақтан өтті және 2013 жылы CE белгісімен марапатталды, осылайша ол алғашқы сымсыз эпиретиналық электрондық құрылғы болып танылды.

Кандидаттар

Ретиналдық имплантаттарға ең қолайлы кандидаттар – пигменттік ретинит немесе жасқа байланысты макулярлық дегенерация сияқты ретина ауруларынан зардап шегетін адамдар. Бұл аурулар ретинаның сыртқы қабатындағы фоторецепторлық жасушалардың бұзылуына байланысты соқырлыққа алып келеді, ал ретинаның ішкі және ортаңғы қабаттары зақымдалмайды. Argus II 2013 жылдың 14 сәуірінде АҚШ FDA-сынан мақұлдау алды. IIP technologies GmbH компаниясы тағы бір эпиретиналық құрылғы – Оқуға арналған ретиналық имплантты әзірледі және оны клиникалық сынақтарда бағалау жұмыстары басталды.

Қазіргі жағдай және болашақ даму

Клиниктік есептерге сүйенсек, нәтижелер әртүрлі болды. Барлық пациенттер электродтардан жарық сезімін сезгенін хабарлады, ал кішкентай бөлігі жарық және қараңғы аймақтарды ажырата алатын, толыққандырақ көру функциясына қол жеткізді. Клиникалық есептер көрсеткендей, тіпті төмен сапада да, торлы қабықша имплантаттары көру сезімі жоқ адамдарға қарапайым көруді қамтамасыз етуге пайдалы болуы мүмкін. Бұл нәтижелер өте әсерлі, себебі пациенттер қалған көру қабілетін және жасанды көруді үйлестіре алады. Бұл миллиондаған макулярлық дегенерация (AMD) ауруымен күресіп жатқан науқастарға торлы қабықша имплантаттарын қолдануға жаңа мүмкіндіктер ашады.