Джозеф Льюис: Атеист-активист және еркіндік ойшылдың өмірі мен қызметі

Кіріспе

Американдық белсенді, баспагер және сотқа шағымданушы

Джозеф Льюис (11 маусым 1889 – 4 қараша 1968) – американдық еркін ойшыл және атеист белсенді, баспагер және сотқа шағымданушы. ХХ ғасырдың ортасында ол Американың ең танымал атеистерінің бірі болды, екіншісі – Эммануэль Холдеман Джулиус. Ол Алабама штатының Монтгомери қаласында еврей отбасында дүниеге келген. Кедейлікке байланысты тоғыз жасында мектепті тастап, жұмыс іздеуге мәжбүр болды. Ол жаратылысынан оқырманы болып өсті, өзіне білім берді. Льюис Роберт Г. Ингерсоллдың еңбектерін оқып, оның идеяларын дамытты, оның жарияланған шығармалары оны Томас Пэйн туралы хабардар етті. Ингерсоллдің өзінің құдайы Пэйнге арналған үлкен көлемді лекцияларын оқығаннан кейін ол алғаш рет атеизмге қызығушылық танытты, оны ағасы үйлеріне әкелді. 1928 жылы Льюис "The Freethinkers Society" қоғамын құрып, оны "Американың еркін ойлаушылары" деп атады және оның президенті болды (ол өмірінің соңына дейін осы лауазымды сақтап қалды). Кейін ол өзінің және басқалардың еркін ой туралы әдебиеттерін жариялаған "Freethought Press Association" баспа компаниясын құрды. Льюисдің 1926 жылы жарық көрген "Библияның сыры ашылды" атты кітабының 15000 данасы сатылды. 1928 жылы Льюис "Американың еркін ойлаушылары" бюллетенін шығара бастады. 1940 жылдары ол "Freethinker" деп аталды, ал 1950 жылдары – соңғы атауы "Reason Age" (Томас Пэйннің "The Age of Reason" кітабының атымен аталған). Бұл бюллетеньге Уильям Дж. Филдинг, Корлис Ламонт және Франклин Штайнер үлес қосты. Льюис жылдар бойы шіркеу мен мемлекеттің бөлінуіне қатысты деп санайтын бұзушылықтарға қарсы бірнеше, көбінесе сәтсіз сотқа шағымданулар жасады. Ол бұл талаптарды "Американың еркін ойлаушылары" бюллетендерінің беттерінде жариялады. Ол сондай-ақ сенім арқылы емдеушілерді де сынады. Оның басқа да бастамалары сәтті аяқталды. Ол Нью-Джерси штатының Мористоун қаласында Томас Пэйннің ескерткіштерін орнату үшін қаражат жинады; Пэйннің туған жері – Англияның Тетфорд қаласында; және Францияның Париж қаласында. Ол Нью-Йорк университетінің Даңқ залына Пэйннің бюстін орналастырды, бірақ Ингерсоллдың бюстін орналастыра алмады. Оның агитациясы 1968 жылы Пэйнге арналған АҚШ пошта маркасының шығарылуына тікелей себеп болды. (Филадельфияда өткен салтанатты рәсімде дұға оқылғаннан кейін ол залдан шығып кетті.) 1954 жылы ол 19 ғасырдағы агностик оратор Роберт Грин Ингерсоллдың туған жерін екінші рет қалпына келтірді; одан кейін бірнеше жыл бойы Дрездендегі Нью-Йорк қаласында еркін ой музейі жұмыс істеді. Льюис Томас Пэйннің Тәуелсіздік декларациясының нағыз авторы екеніне сенді және 1947 жылы жарық көрген "Томас Пэйн, Тәуелсіздік декларациясының авторы" атты кітабында осы теорияны дәлелдеді. Оның басқа да маңызды басылымдары атеизмді ұзақ негіздеген "Он қазына" (1946) және Суық соғыстың қақпасында жарық көрген, атеизм американдық емес деген кең таралған идеяларды жоққа шығарған "Атеист манифесті" (1954) болды. Ол Пэйннің АҚШ құру және Ұлыбританиядан тәуелсіздік алу туралы идеяларының маңыздылығын терең түсінді. Ол 1935 жылы Нью-Йорктың Даңқ залына Пэйннің атын енгізу үшін комитет құруға тырысты, бірақ осы жобаны Екінші дүниежүзілік соғыс тоқтатты. Ол Пэйннің "қарапайым адам" және АҚШ-тағы құлдардың бостандығы туралы идеяларын жоғары бағалады, сондай-ақ Льюис Пэйннің Джефферсонға саяси ықпал еткеніне сенді. Ұйым құлдырап қалды. "Ол Льюис өзінің кеңейтілген бөлігіне айналып кетті", - деп жазды Роберт Моррелл. Оның танымалдылығына АҚШ Жоғарғы Сотының шіркеу-мемлекеттік ісі бойынша күтпеген жеңісі себеп болды, бұл Льюис көп рет әлсіз нәтижелерге жеткен сот процесіне ұқсас болды. Льюис 1960 жылдары атеизмнің қайта жандануы мен еркін ойлаудың алтын ғасыры арасындағы байланыс ретінде маңызды рөл атқарды.

Joseph Lewis (June 11, 1889 – November 4, 1968) was an American freethinker and atheist activist, publisher, and litigator. During the mid twentieth century, he was one of America's most conspicuous public atheists, the other being Emanuel Haldeman Julius. Born in Montgomery, Alabama to a Jewish family, he was forced by poverty to leave school at the age of nine to find employment. He read avidly, becoming self educated. Lewis developed his ideas from reading, among others, Robert G. Ingersoll, whose published works made him aware of Thomas Paine. He was first impressed by atheism after having read a large volume of lectures of Ingersoll devoted to his idol Paine, which was brought to their house by his older brother. In 1928 Lewis incorporated The Freethinkers Society and renamed it "The Freethinkers of America" and became its president (a title he would keep for the rest of his life). He later started his own publishing company, the Freethought Press Association, through which he published literature about freethought written by himself and others. Lewis' book The Bible Unmasked was published in 1926 and 15000 copies of it were sold. A bulletin, The Freethinkers of America, was started by Lewis in 1928. In the 1940s it was renamed Freethinker and in the 1950s to its final name Age of Reason (named after Thomas Paine's book The Age of Reason). Contributors to the bulletin were, among others, William J. Fielding, Corliss Lamont and Franklin Steiner. Over the years, Lewis brought a series of lawsuits, generally unsuccessful, to challenge what he saw as violations of the separation of church and state. He publicized these suits in the pages of the Freethinkers of America's successive bulletins. He also challenged notable faith healers. Some of his other initiatives proved successful. He raised funds to erect statues of Thomas Paine in Morristown, New Jersey; Paine's birthplace at Thetford, England; and Paris, France. He placed a bust of Paine in New York University's Hall of Fame, though he was unable to place a bust of Ingersoll there. His agitation was at least partly responsible for the issuing (in 1968) of a U. S. postage stamp honoring Paine. (He walked out of its unveiling ceremony in Philadelphia after a prayer was said.) In 1954, he orchestrated the second restoration of the birthplace of nineteenth century agnostic orator Robert Green Ingersoll; a freethought museum operated at the Dresden, New York, site for several years thereafter. Lewis believed that Thomas Paine was the true author of the Declaration of Independence, and made his case for this theory in his 1947 book Thomas Paine, Author of the Declaration of Independence. His other noteworthy publications included The Ten Commandments (1946), a lengthy justification for atheism, and An Atheist Manifesto (1954), published at the height of the Cold War to dispute popular ideas that atheism was un American. He deeply recognized the meaning of Paine's ideas for establishing of the US and acquiring its independence from Great Britain. His first attempt to create a committee in order to include Paine's name in the Hall of Fame of New York was made in 1935 but was interrupted by the World War II. He appreciated Paine a lot for his ideas of "common man" and the freedom of slaves in the US,
and Lewis believed that Paine had inspired Jefferson politically. the organization foundered. "It had become too much an extension of Lewis himself," wrote Robert Morrell. her rise to prominence was occasioned by her unexpected victory in a U. S. Supreme Court church state case, one much like the lawsuits Lewis had repeatedly brought to far more modest success. Lewis played an important role as a bridging figure between the Golden Age of Freethought and the reappearance of atheism on the public stage in the 1960s.

Жеке өмір

Льюис Сэмюэл Льюис пен Рейчел ("Рэй") Левидің сегіз (немесе бір дереккөзге сәйкес он бір) баласының алтыншысы болды. 1914 жылы Фэй Джейкобсқа үйленді, олардың екі баласы болды: 1920 жылы қайтыс болған ұл және Клэр деген қыз. "New Encyclopedia of Unbelief" энциклопедиясы неке Фэйдің өлімімен аяқталғанын көрсетсе де, 1952 жылы Льюис Рут Столлер Грубманға үйленді. Олар 1968 жылы Льюис қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді. Оның әйелі де, қызы да бірдей ойлы адамдар еді және көптеген маңызды мәселелерде ортақ пікірде болды. Пейне идеяларына және атеизмге деген адалдығынан басқа, ол астрономия мен физиканы зерттеуді ұнататын. Льюис театрға баруды жақсы көретін және Ибсеннің жанкүйері болды. Ол 79 жасында кеңсесінде жүрек талмасынан қайтыс болды.