Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Вирджиниядағы Грав-Крик үйіндісінен табылған жазулы тас.
Inscribed stone found at the Grave Creek Mound in West Virginia
Грав-Крик тасы – 1838 жылы Батыс Вирджиниядағы Моундсвиллдегі Грав-Крик үйіндісінде табылған деген болжам бар, бір жағына жиырма бес шамасында таңбалар жазылған кішкентай құмтас дискісі. Егер бұл тас нағыз болса, Колумбтан бұрынғы жазудың куәлігі болуы мүмкін, бірақ таңбалардың 1752 жылғы кітапта кездесуі оның жалған екенін көрсетеді. Көшірмелері жасалғанмен, түпнұсқасы қазір жоғалып кеткен. Нағыз тастың жалғыз белгілі суреті – Э.Х. Дэвис коллекциясындағы заттардың 1878 жылғы суреті (коллекцияның көп бөлігі Блэкмор мұражайына – қазір Британ мұражайының бөлігіне – сатылғанға дейін).
The Grave Creek Stone is a small sandstone disk inscribed on one side with some twenty five characters, purportedly discovered in 1838 at Grave Creek Mound in Moundsville, West Virginia. If genuine, it could provide evidence of Pre Columbian writing, but the discovery that the characters can be found in a 1752 book suggests that it is probably a fraud. While replicas have been made, the original stone has been lost. The only known image of the actual stone is a photograph of items in the E. H. Davis collection (circa 1878) before the majority of the collection was sold to the Blackmore Museum (now part of the British Museum).
Ашылу
1838 жылы Джесси мен Абелард Томлинсон басқаратын Грейв-Крик үйіндісін қазба жұмыстары кезінде бірін бірің қабаттасқан екі үлкен мазардың қираған қалдықтары табылды. Мазарларда бірнеше адам қаңқалары, көптеген әшекей бұйымдар және басқа да заттар болды. 1843 жылы осы жерге келген белгілі геолог Генри Роу Скулкрафттың айтуынша, жоғарғы мазардан «Грейв-Крик» тасы, онымен бірге мың жеті жүз моншақ, бес жүз теңіз қабығы, бес мыс білезік және жүз елу мика тақташасы табылған. Бұл «белгісіз таңбалармен жазылған, жұмыр келген кішкентай тас» еді. Скулкрафт тасты алғаш рет сын тұрғысынан зерттеді. Оны табылғанына бес жыл өткен соң, «тас бұйымдардың сынықтарының, көне керамиканың және басқа да ұқсас заттардың арасында қорғалмаған күйде» табады. Тастың нақты қалай табылғаны туралы мәліметтер даулы. Осы табылған туралы алғашқы жарияланған хабарлама, жазудың ағаш кескінімен бірге, 1839 жылғы 2 ақпандағы «Цинциннати хроникасының» бірінші бетінде Томас Таунсендтің мақаласы ретінде жарияланды. 1843 жылғы мамыр айында «Американ пионері» журналында тастың «мүліктік сипаттарымен ерекшеленетін» тағы бір суреті жарық көрді, оған Абелард Томлинсонның тастың табылуы туралы куәгерлік баяндамасы қоса берілді. Осы көзқарас М. К. Ридтің 1878 жылғы «Американ антиквариан» журналында жарияланған есебінде де айтылды. Рид сонымен қатар Томлинсонның мәлімдемесіндегі көптеген фактілік қателерге назар салып, «Томлинсон мырзаның қателескені және ол жазулы тасты таппағаны анық» деген қорытындыға келді.
In 1838, an archaeological excavation of Grave Creek Mound, led by Jesse and Abelard Tomlinson, uncovered the ruins of two large vaults, one situated directly below the other. The vaults contained several human skeletons and a considerable amount of jewelry and other artifacts. According to Henry Rowe Schoolcraft, a renowned geologist who visited the site in 1843, the Grave Creek Stone was discovered in the upper vault, along with seventeen hundred beads, five hundred sea shells, five copper bracelets, and one hundred and fifty plates of mica. It was "a small flat stone, of an ovate shape, containing an inscription in unknown characters". Schoolcraft was the first to subject the stone to a critical examination. Five years after its discovery, he found it "lying unprotected among broken implements of stone, pieces of antique pottery, and other like articles", suggesting that those who found it had not recognised the potential significance of the artifact. The precise details of the stone's discovery are disputed. The first published account of the find, along with a woodcut of the inscription, occupied the front page of the Cincinnati Chronicle of February 2, 1839, in an article written by Thomas Townsend. Another drawing of the stone, "differing essentially in its characters", was published in The American Pioneer in May 1843, accompanied by Abelard Tomlinson's eyewitness account of the stone's discovery. The same view was expressed by M. C. Reid, in his 1878 report, published in The American Antiquarian. Reid also pointed out numerous factual errors in Tomlinson's statement, concluding that "it is very certain that Mr. Tomlinson is mistaken and that he did not find the inscribed stone".
Жазуы
Грейв-Крик тасындағы жазу көптеген пікірталас тудырды. Генри Роу Скулкрафт бұл тастың осы жағын алғаш зерттеді. Ол символдардың әліпбилік екенін анықтау үшін осы мәселедегі сарапшылармен кеңесті. "Танымал антикварлармен" хат алмасу оны жазуда "Ежелгі грек тілінде төрт символ, этруск тілінде төрт символ, рун тілінде бес символ, көне галлик тілінде алты символ, ежелгі ерзе тілінде жеті символ, финикия тілінде он символ, көне британ тілінде он төрт символ, келтибер тілінде он алты символ, сондай-ақ еврей тіліне ұқсас символдар" бар деген қорытындыға әкелді. Дегенмен, ол "жазудың барлығын келтиберлік деп санады". "Тастағы барлық нәрсе", оның ішінде "бірдей қателермен кездесетін символдардың мүмкін емес тізбегі" тікелей кітаптан көшірілген.
The inscription on the Grave Creek Stone has been the object of much controversy. Henry Rowe Schoolcraft was the first to study this aspect of the stone. He strove to determine whether or not the symbols were alphabetical by consulting experts on the subject. His correspondence with "noted antiquarians" led him to the conclusion that inscription contains "four characters corresponding to the Ancient Greek; four Etruscan; five Runic; six ancient Gallic; seven old Erse; ten Phoenician; fourteen old British; sixteen Celtiberic, with some resemblance to the Hebrew". However, he was "inclined to regard the whole inscription as Celtiberic". "Everything on the stone", including "impossible sequences of characters with the same mistakes", was copied directly from the volume.