Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қанды тексеру
Blood test
Плазманың осмолялиті организмдегі электролит-су тепе-теңдігін өлшейді. Бұл көрсеткішті өлшеу немесе есептеу арқылы алудың бірнеше әдісі бар. Осмолялитілік және осмолярлық – техникалық тұрғыдан әртүрлі, бірақ қалыпты жағдайда функционалдық жағынан бірдей өлшемдер. Осмолялитілік ("l" әрпімен) ерітіндінің бір килограмына (осмоль/кг немесе Осм/кг) шаққандағы осмольдер (Осм) саны ретінде, ал осмолярлық ("r" әрпімен) ерітіндінің бір литріне (Л) шаққандағы осмольдер (осмоль/Л немесе Осм/Л) саны ретінде анықталады. Осылайша, көрсеткіштің жоғарылауы плазмадағы еріген заттардың концентрациясының артуын көрсетеді.
Plasma osmolality measures the body's electrolyte–water balance. There are several methods for arriving at this quantity through measurement or calculation. Osmolality and osmolarity are measures that are technically different, but functionally the same for normal use. Whereas osmolality (with an "l") is defined as the number of osmoles (Osm) of solute per kilogram of solvent (osmol/kg or Osm/kg), osmolarity (with an "r") is defined as the number of osmoles of solute per liter (L) of solution (osmol/L or Osm/L). As such, larger numbers indicate a greater concentration of solutes in the plasma.
Өлшенген осмолятивтілік (MO)
Осмолятивтілік осмометр деп аталатын аналитикалық құралда өлшенеді. Ол қату температурасының төмендеу принципі бойынша жұмыс істейді.
Osmolality can be measured on an analytical instrument called an osmometer. It works on the method of depression of freezing point.
Адам
Адам плазмасының қалыпты осмолятивтілік диапазоны шамамен 275-299 миллиосмоль/кг құрайды.
Normal human reference range of osmolality in plasma is about 275 299 milli osmoles per kilogram.
Адам емес
Кейбір бауырымен жорғалаушылардың, әсіресе тұщы сулы ортада тіршілік ететіндердің плазма осмолярлығы сүтқоректілердікінен төмен болуы мүмкін (мысалы, қолайлы жағдайларда 260 мОсм/л-ден кем). Сондықтан сүтқоректілер үшін осмостық теңгерімделген ерітінділер (мысалы, 0,9% физиологиялық тұзды ерітінді) мұндай жануарлар үшін сәл гипертоникалық болуы мүмкін. Көптеген шөлді жануарлар мен қыстайтын азотты-несепті шығаратын түрлер плазма осмолярлығының күрт өсуіне мүмкіндік береді (мысалы, > 400 мОсм/л), бұл кейбір сүтқоректілер үшін қауіпті болуы мүмкін. Теңіздің терең тұсындағы балықтар тереңдіктегі экстремалды гидростатикалық қысымға бірнеше факторлар арқылы бейімделген, оның ішінде осмолярлықтың артуы. Әлемдегі ең тереңдемелі балықтардың бірі – гадальді шаянбалық (Notoliparis kermadecensis) 991 ± 22 мОсмоль/кг бұлшық ет осмолярлығына ие, бұл сүтқоректілердікінен шамамен төрт есе, ал жағалаудағы балық түрлерінікінен үш есе жоғары (әдетте 350 мОсмоль/кг).
Plasma osmolarity of some reptiles, especial those from a freshwater aquatic environment, may be lower than that of mammals (e. g. < 260 mOsm/L) during favourable conditions. Consequently, solutions osmotically balanced for mammals (e. g., 0.9% normal saline) are likely to be mildly hypertonic for such animals. Many arid species of reptiles and hibernating uricotelic species allow major elevations of plasma osmolarity (e. g. > 400 mOsm/L) that could be fatal to some mammals. Deep sea fish have adapted to the extreme hydrostatic pressures of depth through a number of factors, including increasing osmolality, with one of the deepest known fish in the world, the hadal snailfish (Notoliparis kermadecensis) having a recorded muscle osmolality of 991 ± 22 mOsmol/kg, almost four times the osmolality of mammals and three times that of shallow water fish species (typically 350 mOsmol/kg).
Клиникалық маңызы
Ұяшық мембраналары суға еркін өткізгіш болғандықтан, жасуша сыртындағы сұйықтықтың (ECF) осмолиясы жасуша ішіндегі сұйықтықтың (ICF) осмолиясына шамамен тең болады. Сондықтан плазма осмолиясы жасуша ішіндегі осмолияны бағалауға мүмкіндік береді. Бұл маңызды, себебі ЭКҚ осмолиясының өзгеруі ЖІС осмолиясына күшті әсер етеді – мұндай өзгерістер жасушалардың қалыпты жұмыс істеуіне және көлеміне кедергі келтіруі мүмкін. Егер ЭКҚ тым гипотониялық болса, су жасушаларды жылдам толтырып, олардың көлемін арттырады және оларды жарып жіберуі мүмкін (цитолиз). Көптеген улар, дәрі-дәрмектер және аурулар ЖІС мен ЭКҚ арасындағы тепе-теңдікті бұзады, бұл жеке жасушаларға және гомеостазға әсер етеді. Қан осмолиясы сусыздану кезінде артады, ал судың артық болуынан төмендейді. Денсаулығы жақсы адамдарда қандағы осмолияның артуы антидиуреттік гормонның (АДГ) секрециясын ынталандырады. Бұл судың қайта сіңірілуін арттырады, зәрдің концентрациясын жоғарылатады және қан плазмасының концентрациясын төмендетеді. Сарысу осмолиясының төмендеуі АДГ секрециясын басады, нәтижесінде судың қайта сіңірілуі азаяды және плазмада концентрация жоғарылайды. АДГ секрециясының бұзылу синдромы антидиуреттік гормонның шамадан тыс бөлінуінен туындайды, бұл қан плазмасына қатысты зәр осмолиясының (>100 мОсмоль/л) қалыптан тыс жоғарылауына және гипонатриемияға әкеледі. Мұндай АДГ секрециясы артқы гипофиз безінен немесе өкпедегі ұсақ клеткалы карцинома сияқты эктопиялық көздерден шамадан тыс мөлшерде болуы мүмкін. Осмолияның жоғарылауы инсульттен кейінгі өлім-жітіммен байланысты болуы мүмкін.
As cell membranes in general are freely permeable to water, the osmolality of the extracellular fluid (ECF) is approximately equal to that of the intracellular fluid (ICF). Therefore, plasma osmolality is a guide to intracellular osmolality. This is important, as it shows that changes in ECF osmolality have a great effect on ICF osmolality — changes that can cause problems with normal cell functioning and volume. If the ECF were to become too hypotonic, water would readily fill surrounding cells, increasing their volume and potentially lysing them (cytolysis). Many poisons, medications and diseases affect the balance between the ICF and ECF, affecting individual cells and homeostasis as a whole. Osmolality of blood increases with dehydration and decreases with overhydration. In normal people, increased osmolality in the blood will stimulate secretion of antidiuretic hormone (ADH). This will result in increased water reabsorption, more concentrated urine, and less concentrated blood plasma. A low serum osmolality will suppress the release of ADH, resulting in decreased water reabsorption and more concentrated plasma. Syndrome of inappropriate ADH secretion occurs when excessive release of antidiuretic hormone results in inappropriately elevated urine osmolality (>100 mOsmol/L) relative to the blood plasma, leading to hyponatraemia. This ADH secretion may occur in excessive amounts from the posterior pituitary gland, or from ectopic sources such as small cell carcinoma of the lung. Elevation may be associated with stroke mortality.