Кіріспе
Филантропика (филантропия, филантропик) – 2002 жылы румын режиссері Нае Каранфилдің түсіргенімен және Мирча Диаконоудың басты рөлде ойнаған қара комедиялық фильмі. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, румын киносының жаңа толқынының маңызды туындысы саналады. Режиссер Каранфилдің өзі де фильмде камео рөлде қатысып, Фрэнк Синатраның "My Way" әнін орындайды.
Сюжет
Овидиу Гореа - 40 жастағы, қажыған орта мектеп мұғалімі және жаңадан жазушы, ол әлі күнге дейін ата-анасымен бірге тұрады. Ол "Біреу тегін өлмейді" атты әңгімелер жинағын шығарды, бірақ кітап дүкендері оны сатып алмайтындар үшін қабылдамады. Мектеп директоры оған қиындыққа тап болған Роберт деген оқушымен жұмыс істеуге тапсырады. Овидиу Робертке ата-анасының біреуін сөйлесу үшін шақырады, бірақ бала оның орнына әпкесі Диананы жібереді. Овидиу қатты ұнады. Ол Диананы өзімен кездесуге көндіреді, бірақ ол кофе ішумен тыныш кеш болады деп ойлаған нәрсе, оны жапырақта қалдыратын баларға шомылуға айналады. Бір күні түнде ол арақ үшін өлең айтуды ұсынған мас қайыршымен кездеседі. Екі адам сөйлесе бастайды, Овидиу жігіттің осыдан айына өзінен екі-үш есе көп ақша табатынын біледі. Ол түсіндірмені сұрайды және қайыршы оны Филантропика қорына жібереді. Филантропика қоры бос жертөледе орналасқан, бұл іс жүзінде Бухарест қайыршыларының басшысы Павел Пуиуттың ордасы. Бұрын сотталған ол, жалбарынғанның "жалынып жалбарынған адамның артында әсерлі оқиға болмаса" ешбір нәтиже бермейтінін түсінген, сондықтан ол жалбарынғандардың ұйымдасқан желісін құрды, әрқайсысы ойлап тапқан, көз жасын шайқаған, миллиондаған ақша әкелетін астарында жатқан оқиғасы бар. Пуиут Овидиудің әңгімесін тыңдап, оны өзінің жаңа "жобасына" өте қолайлы деп санайды. Ол Овидиуді өзінің хатшысы Мирунамен жұптастырып, оларды жоғары деңгейдегі мейрамханаларға жібереді, онда олар официантпен келісімге келіп, үйлену тойын атап жатқан кедей мұғалімдер жұбы ретінде кейіп танытады. Олар кешкі ас соңында шотты жабуға жеткілікті ақшалары жоқ екенін біледі. Овидиу бай адамдардың біріне жанашырлық танытып, шотты алатын сызықты соғатын көрініс жасауға жауапты; кейін, артқы жақта Овидиу, Мируна және официант ақшаны бөліседі. Бірнеше рет осындай қойылымнан кейін Овидиу материалистік Диананы таң қалдыруға жеткілікті ақша табады. Ол роудстерді жалдап, оны көл жағалауындағы клубтарға алып барады және оның достарына әсер етеді, оның жалғыз мақсаты онымен бірге ұйықтау. Пюиц тіпті оған қордың "шоу-хаусына" (үшінші тұлғаларды таң қалдыру үшін күніне жалға берілетін үй) кіруге рұқсат береді, бірақ уақытында емес клиенттің қоңырауы Овидиудің жасырындығын ашады және ашулы Диана оны тастап кетеді. Осы арада Мируна өзінің қылмыстағы серіктесіне ғашық болады және ол "нағыз әйелге" барудың орнына "бұл "биббо" туралы "жамандап" отырады. Ол оны өз төсегіне түсіреді және Овидиу өзінің бұрынғы жезөкше екенін білгенде таң қалады. Келесі күні ғашық болған Мируна Овидиуді өз пайдалары үшін алаяқ ойнауға және шынымен де кешкі асқа шығуға көндіреді. Бұл айла-шарғы олардың караоке барасына барған кезде өте дұрыс емес, онда қатты музыканың әсері жоқ және қызметшісі Овидиуді артқы жаққа алып барып, ұрады. Содан кейін Пуиут өзінің "жобасының" басты мақсатын ашады: ол ешнәрседен бейхабар Овидиуді Мирунамен "қасиетті кейіпкер ретінде" ро (танымал теледидар кешкі шоуы) бағдарламасында пайда болып, караоке барасындағы ұрып-соғу оқиғасын айтып береді; ол содан кейін қоңырау шалып, наразылық білдіріп, өзінің қоры "кедей мұғалімдерге" ақша ұсынғысы келетін адамдар үшін есептік жазба ашқанын хабарлайды. Осы арада мектепте Овидиуге екі қарақшы келіп, "бір адамға" 3000 доллар берешегі бар және оны өтеу үшін екі күн ғана бар Роберт туралы сұрайды. Овидиу қордың шотынан ақша алады, Дианаға телефон шалып, ағасына ақша береді. Ол таңғалғандай болып, Овидиуді сол түні өзімен кездесуге шақырады. Ол оны тағы да алдап, қаладан түстен кейін кетіп қалады. Овидиу Робертті паркте жалқау болып тапқанда, ол "Диана" оның қарындасы емес, тек "бір қыз" екенін айтады. Енді 3000 доллар кем, Овидиу үйіне барып, бұқаралық ақпарат құралдарын және Пуиуцты лотереядағы үлкен жүлдені жеңіп алдым деп мәлімдейді. Бұл тағы да Пуиуттың алаяқтықтарының бірі, ол Овидиуге 3000 долларға "оның бар екенін" еске салады. Овидиу өз тағдырын және Мирунаны әйелі ретінде қабылдайды. Фильмнің аяғы жаман, Пуиут Робертті көшеде тауып, оны операцияға қосылуға көндіреді, содан кейін төртінші қабырғаны бұзады: "Сен осы қоқыс бөлшегіне жаны аши ма? Ха! Ха! Ақшаңыз бар! " деп жазылған.
Қабылдау
Филантропия, «Мырза Лазарескудің өлімі» (2005) сияқты фильмдермен бірге, румындық жаңа толқынның маңызды туындысы ретінде танылды. Ол «Еуропалық қаржы алған алғашқы румындық көркем фильмі» деп сипатталды. Фильм сыншылардың жоғары бағасын алды, олар әсіресе сценарийдің қараңғы юморы мен өткірлігін атап өтті. Ол Монстағы Халықаралық махаббат фильмдері фестивалінде «Жас еуропалық қазылар алқасы» сыйлығын, Париж кинофестивалінде «Көрермендер сыйлығын», 2002 жылы Висбадендегі goEast фестивалінде «Арнайы қазылар алқасы» сыйлығын және 2003 жылы Вюрцбург халықаралық кинокөрілісінде «Көрермендер таңдауы» сыйлығын жеңіп алды. «Қазіргі румындық кино: Күтпеген кереметтің тарихы» кітабының авторы Доминик Наста бұл фильмді «эмоционалдық манипуляция арқылы гүлдеген Бухарест қаңғыбас тобы туралы ашық, шамадан тыс қара комедия» деп сипаттайды.