Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Вудларк және Киривина аралдарына одақтас әскерлердің десанттары

"Хроника" операциясы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы Вудларк және Киривина аралдарына одақтас әскерлердің басып кіруі. Бұл операция Рабаулға қарайғы кеңейтілген "Картул" операциясының бір бөлігі болды. Операцияның алғашқы жоспарлау атауы – "Коронет" операциясы. 1943 жылдың 23-24 маусымында екі аралға кішкентай барлау тобы жіберілді, осымен алдын ала шаралар басталды. Негізгі операция 1943 жылдың 30 маусымында қарсылықсыз жүзеге асырылды. Жалпы 16 800 адам қатысты, олар екі күшке бөлінді. Құрлық әскерлерінің көп бөлігін АҚШ армиясы құрады, оларға АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің қорғаныс батальоны, сондай-ақ АҚШ және Австралия әуе күштері мен теңіз кемелері көмек көрсетті. Кейіннен екі аралды АҚШ әскери-теңіз құрылыс батальондары мен инженерлері дамытып, әуежайлар мен катер базаларын салды. АҚШ Әскери-әуе күштерінің ұшақтары шілде айының ортасында Вудларкқа келді, ал Австралия Корольдік әуе күштерінің ұшақтары тамыз айында Киривинадан операцияларын бастады. Дегенмен, одақтастардың Рабаулға қарсы шабуылында аралдардың ролі шектеулі болды, өйткені одақтас әскерлер батысқа қарай жылжуын жалғастырды.

Жоспарлау және дайындық

1943 жылдың ортасына қарай Жаңа Гвинеядағы шайқастар қатал шайқастардан кейін одақтастардың пайдасына бұрыла бастады. 1942 жылдың ортасы мен 1943 жылдың басындағы Порт-Морсбиге жасалған жапон шабуылы Коралл теңізі шайқасы мен Кокода жолы науқанында жеңіліске ұшырады, ал Буна-Гонадағы жапон плацдармы да екі тараптың да ауыр шығындарына қарамастан, жойылды. Содан кейін жапондықтар Гуадалканалдағы әрекеттерін тоқтатуға мәжбүр болды, ал одақтастар Саламауа аймағын бақылауға алып, Рабаул маңындағы негізгі жапон базасына қарай ілгерілеуді жоспарлай бастады. Киривина және Вудларк аралдары Папуа жағалауының солтүстік-шығысында орналасқан Соломон теңізіндегі аралдар тобында жатыр. Киривина Жаңа Британиядан шамамен 201 км (125 миль), ал Вудларк Буганвиллден 322 км (200 миль) қашықтықта орналасқан. Осы аралдардың орналасқан жері одақтас жоспарлаушыларының назарын аударды, олар Соломон аралдарында және Рабаул маңындағы жапон нысаналарына жақын базаларды іздеді, одақтас бомбалаушыларының тиеу мүмкіндігін арттыру және осы ұшақтарға жауынгерлік эскорт ұсыну мақсатында. Жоспарлау кезеңінде операция бастапқыда "Coronet" деп аталды, бірақ ақырында "Chronicle" кодовое атауы қабылданды. Вудларк пен Киривинаны басып алудың алғашқы жоспарлау жұмыстары 1943 жылдың мамыр айында Австралияның Брисбен қаласында генерал Уолтер Крюгердің Алтыншы армиясының штабында жүргізілді. Генерал Дуглас Макартур Крюгерге десанттық операцияны басқару құқығын берді, сондай-ақ құрлық, әуе және теңіз жоспарларын үйлестіру жауапкершілігін тапсырды. Вудларк пен Киривина Жаңа Гвинея, Жаңа Британия және Соломон аралдарындағы операцияларды қолдау үшін болашақ әуежайлар ретінде қажет болды, бұл кеңейтілген "Картвилл" операциясының бір бөлігі ретінде, оның барысында одақтастар Рабаул маңындағы негізгі жапон базасына қарай жылжуды жоспарлады. Бұл одақтастардың Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағында жүргізген алғашқы екі жағалаулық десанты болып табылды, мұқият және жан-жақты жоспарланған, ол болашақ десанттар үшін стандартты операциялық процедураға айналды.

Тағайындалған күштер

Жаңа Гвинея аймағындағы жапондық күштер 18-ші армиядан алынды. Бұл құраманы генерал Хатадзо Адачи басқарды, штаб-пәтері Маданг қаласында орналасқан еді. Бұл күш негізінен материкте орналасып, Вэвак, Маданг, Финшхафен, Саламауа және Лэ арасындағы кең аумақты қорғауға тырысты, сонымен қатар Вау және оның төңірегінде, Маркхэм мен Сепик аңғарларында шабуылдық операциялар жүргізуге дайындалды. Операция кезінде Вудларк және Киривинада жапондық әскерлер болған жоқ. Операцияға барлығы 16 800 одақтас әскери қызметкер тағайындалды, олардың көп бөлігі Крюгердің 6-шы армиясынан келді, бұл күш Аламо күштері деп аталды. Теңіз қолдауын контр-адмирал Виктор Кратчлидің 74-ші жедел тобы қамтамасыз етті, ол жабу күші ретінде жұмыс істеді, ал контр-адмирал Дэниел Барбидің 76-шы жедел тобы десанттық күш ретінде жұмыс істеді. Тағайындалған кемелердің көп бөлігі АҚШ Әскери-теңіз күштерімен қамтамасыз етілгенімен, Кратчли Ұлыбритания Корольдік Әскери-теңіз күштерінің офицері болды және оның құрамында төрт Австралия Корольдік Әскери-теңіз күштерінің кемелері болды. Операцияға әуе қолдауын АҚШ Армиясының V бомбалаушы командасы және Австралия Корольдік Әуе Күштерінің (RAAF) 1-ші тактикалық әуе күштері мен No. 9 жедел тобы бірлесіп жүзеге асырды. V бомбалаушы командасы 25-30 маусым аралығындағы әр түнде Рабаулдағы жапондық әуежайларын бомбалауға және қажет болған жағдайда шабуылдық флотты қолдауға, сондай-ақ жаяу әскерге жақын қолдау көрсетуге міндеттелді. RAAF сұраған жағдайда истребительдермен қамтамасыз етуге тиіс болды.

Кіріспе

Май айында барлау тобы Вудларк және Киривинаға түсіріліп, аралдарда жапон әскерінің жоқ екенін хабарлады. Операцияға тағайындалған бөлімшелерді жинаудағы кешігуге байланысты, олар Австралияның солтүстігі мен Жаңа Гвинеяда шашырап кеткендіктен, D күні 1943 жылдың 30 маусымына белгіленді. Осы уақыт аралығында мамыр айында Киривинада RAAF радарлық бөлімі құрылды, ал қонулар Жаңа Гвинеядағы Нассау шығанағында және Жаңа Джорджиядағы Рендовадағы ұқсас операциялармен бірге жоспарланды. Алтыншы армия жапон әскерінің қонуға қарсылық көрсетуін күтпесе де, бұл операциялар жауынгерлік мінезде жүргізілді. Крюгер мен Барби осы тәсілді десанттық тактиканы сынау және қонуларға қарсылық туған жағдайда сақтық шарасы ретінде таңдады. Шабуылға тағайындалған одақтас әскерлері жапон әскерімен кездесетініне сендірілді. Жапондықтардың Жаңа Гвинеядағы басқыншы күштерге және логистикалық базаларға әуе шабуылы жасауы күтілді, сондықтан No. 73-ші қанат RAAF үш истребитель эскадрильясымен бірге Гудено аралына ауыстырылды, аймақтың әуе қорғанысын қамтамасыз ету үшін. RAAF ұшақтарына суасты қайықтарына қарсы патрульдік миссиялар да жүктеліп берілді. Майор Д.М. МакМэнстің басқаруымен 112-ші атты әскер полкінің алдын ала тобы 1943 жылдың 22 маусымында сағат 16:00-де Мильн шығанағынан Вудларкке бағыт алған «Брукс» және «Хамфрис» эсминец-транспортерлерімен аттанды. 23 маусымда сағат 00:32-де Гуасопаға жеткен АҚШ әскерлері алты «Landing Craft, Personnel (Ramped)» (LCP(R)) десанттық кемесімен түсірілді. Эсминец-транспортерлер сағат 04:00-де Мильн шығанағына қайтып кетті. Десант туралы хабарланбаған австралиялық жағалау күзетшісі, жергілікті тұрғындардан құралған партизандық отрядымен десант күшіне шабуыл жасауға асықты, бірақ әскерлердің айқын акцентін естіген соң тоқтады. Алдын ала топ барлау жүргізіп, десант күші үшін қорғаныс және жабдықтарды орнатты, қону жағалауларын белгіледі және негізгі қонуға дайындық үшін кедергілерді жойды.

Ағаш құйрығы

25 маусымда полковник Джулиан В. Каннингемнің басшылығымен 2 600 әскериден тұратын Вудларк күштері, 112-ші атқыштар полкі, 134-ші далалық артиллерия батальоны, 12-ші теңіз қорғаныс батальоны (лейтенант-полковник Уильям Х. Харрисон) және жабдықтау, порт, қару-жарақ, медициналық және инженерлік бөлімшелер, әскери-теңіз базасы мен құрылыс батальоны алты LST кемесімен, бір SC 749 суасты қайығын ұстаушы және екі эсминец – Багли мен Хенли сүйемелдеуімен Таунсвилл, Австралиядан шықты. Тарихшы Сэмюэл Элиот Морисонның сөзіне қарағанда, бұл операция Жаңа Гвинея және Жаңа Джорджиядағы басқа операциялармен уақытты келістіру қажеттілігінен туындады. 2 тамызда екі жапондық ұшақтың жасаған әуе шабуылы салдарынан 112-ші атқыштар полкінің төрт әскери қызметкері жараланды; бұл полктің алғашқы жауынгерлік қазасы болды. Жапондық әуе шабуылдарының аздығына байланысты Гудено аралындағы үш австралиялық истребитель эскадрильясының күші қажет болмады, бұл олардың ұшқыштарын таң қалдырды.

Негізгі дамуы

Вудларк әуеайлағының құрылысы 2 шілдеде 20-шы және 60-шы АҚШ Әскери-теңіз құрылыс батальондарымен басталды. 14 шілдеде әуеайлақ Дуглас C-47 Skytrains ұшақтарын қабылдай алатын бір ғана ұшу-қону жолағынан тұрды. 21 шілдеде ұшу-қону жолағы 1585 метрге дейін кеңейтілді, ал 23 шілдеде 67-ші истребитель эскадрильясы келді. Әуеайлақ соңында 110 тұрақпен параллель ұшу-қону жолағымен ұзартылды. Аэропорт аялдама және отын құю пункті ретінде пайдаланылды. Вудларк айналасында 12-ші қорғаныс батальонының зениттік және жағалау артиллериясы орнатылды, сондай-ақ пулеметтік және 37 мм жағажайлық бекіністері құрылды. Гуасопа шығанағында PT катерлері мен десанттық кемелерді жөндеу базасы да салынды, ал арал жабдықтау базасы ретінде де қолданылды. 112-ші кавалерия полкі 1943 жылдың қараша айының соңына дейін Вудларкта болды; осы кезеңде қосымша десанттық жаттығулар өтті. Дегенмен, басқа жаттығулар өте аз болды, ал полктің көптеген сарбаздары аралда болғанда винтовкаларын атпады. Киривинада ауыр инженерлік жабдықтарды түсіру қиын болғандықтан, Киривина әуеайлағының құрылысы кешікті. Крюгер құрылыс жұмысының баяу жүргеніне наразы болып, жаңбыр салдарынан Герндонды полковник Джон Т. Мюрреймен алмастырып, Киривина күштеріне басшылық етті. 20 шілдеде бір ұшу-қону жолағы тазартылып, дөңгеленді. Шілде айының соңында ұшу-қону жолағы 1524 метрге дейін жетті және кораллмен жабуға дайын болды. 18 тамызда RAAF-тың 79-шы эскадрильясы операцияларын бастады. Американдық тарихшы Джеймс Скотт Пауэлл «Хроника» операциясының 112-ші кавалерия полкіне әсері әртүрлі болғанын атап өтті: операция десанттық операцияларды жүргізу және джунглиде жұмыс істеу қабілетін арттырса да, Вудларкқа қону және гарнизон құру талаптары полк сарбаздарының жауынгерлік қимылдарға қатысу алдында басқа жаттығуларға қатысу мүмкіндігін шектеді.