Кіріспе

"Раундап" операциясы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтас күштер дайындаған 1943 жылғы көктемде Солтүстік Францияға басып кіру жоспарының кодовое атауы.

Тарих

Бригад генерал Дуайт Д. Эйзенхауэрдің қадағалауымен жоспар 1942 жылдың басында жасалды және Еуропаға ерте кіруге бағытталған американдық құлшынысын көрсетті. Сауда кемелерінің, десанттық кемелердің және басқа да ресурстардың жетіспеуі «Раундъп» жоспарын іске асыруға қабілетсіз деп санауға әкелді. Онда 48 одақтас дивизиясы мен 5800 ұшақтан тұратын күштер француз порттары Булонь мен Ле-Авр арасындағы кең жағалауға түсуі көзделген. Жоғары британдық қолбасшылар мен саясаткерлер бұл басып алу жоспарына толығымен келісуге құлшынбады, Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Сомма шайқасы (онда шайқастың бірінші күні британ армиясы шамамен 60 000 қаза тапты) және Пасшендейл шайқасындағы ауыр шығындарды еске алды. Ұлыбританияның премьер-министрі Уинстон Черчилль неміс әскерлеріне, Вермахтқа, Жерорта теңізінде шабуыл жасау стратегиясын ұсынды (ол оны «жұмсақ бақыр» деп атады). Черчилль 1942 жылы Солтүстік Африкадағы француз жеріне түсуді талап еткеннен кейін, АҚШ армиясының штаб бастығы генерал Джордж Маршалл АҚШ президенті Франклин Рузвельтке Германияға бірінші болып шабуыл жасау стратегиясынан бас тартып, Тынық мұхитындағы соғысқа түсуді ұсынды. Рузвельт бұл ұсынысты «мақұлдамады», себебі ол Кеңес Одағына көмектеспейді деді. Оның орнына, Рузвельттің қолдауымен және Маршалл британдықтарды өз ойларын өзгертуге көндіре алмағандықтан, 1942 жылдың шілдесінің соңында өткен Екінші Кларидж конференциясында «Торч» операциясын жүргізу туралы шешім қабылданды – одақтастардың Француз Солтүстік Африкасына басып кіруі. Бұл АҚШ-қа нацистік Германияға қарсы күреске шектеулі көлемде қатысуға және Солтүстік Африкада жеңіске жету мақсатын көздеуге мүмкіндік берген келісім болды. «Раундъп» үшін жиналған әскерлер мен жабдықтардың көп бөлігі «Торч» операциясын іске асыруға жұмсалды, ал «Раундъпқа» дайындықтар одақтастардың стратегиясының белгісіздігіне байланысты төмендетілді. 1942 жылдың қарашасында Эйзенхауэр, енді генерал-лейтенант, Черчилльге континентте 1944 жылға дейін ірі операция жүргізілмейтінін айтты. Жоспарға қатысты брифтингтер Эйзенхауэрдің ұйымдастырушылық және дипломатиялық қабілеттерін АҚШ және Еуропаның жоғары азаматтық және әскери басшыларының назарына жеткізіп, оның Еуропадағы одақтас әскерлерінің бас қолбасшысы болып тез өркендеуіне ықпал етті. «Раундъп» операциясы «Следжхаммер» және кейінірек «Раундхаммер» операцияларын қамтыды. Британдық генерал-лейтенант Фредерик Э. Морган жоспардың кейбір аспектілерін «Оверлорд» операциясы болып дамыған жоспардың алғашқы нұсқасына енгізді.