Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Национал-социалистік Жұмысшылар партиясы (NSAP) – бастапқыда нацизмді қолдаған, кейін жергілікті фашизм түрін қабылдаған швед саяси партиясы. Бұл партия «Швед социалистік жиналысы» (SSS, яғни «Швед социалистік жиналысы») деген атаумен де кеңінен танымал болды, ал халық арасында көшбасшысының атымен «Линдхольмдықтар» деп аталды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін партияның жақсы ұйымдастырылған жоспарлары болғаны анықталды, онда жергілікті еврейлерді ұстап алып, депортациялау және нацистік Германия Швецияға басып кірген жағдайда екі швед концлагерін салу жоспарланған. Линдхольмнің өзі мұндай жағдай туғанда «швед Квислингі» рөлін атқаруды жоспарлаған. Швеция королі Густав V соғыс жылдарында SSS/NSAP-пен достық байланыста болды.
Nationalsocialistiska Arbetarepartiet (, NSAP) was a Swedish political party that initially espoused Nazism before adopting a more indigenous form of fascism. It was also widely infamous under the name Svensk socialistisk samling (SSS, i. e "Swedish Socialist Gathering"), which was generally among the public called "Lindholmarna" ("the Lindholm'ers", after the leader's name). The party was revealed after WWII to have had well organized plans, containing death lists of local Jews to be rounded up and deported and also plans for the construction of two Swedish concentration camps, in case of a Nazi German invasion of Sweden. Lindholm himself had planned to take the role as a "Swedish Quisling" if such an invasion had happened. The Swedish king Gustav V had friendly ties to the SSS/NSAP during the war.
Тарих
Партия 1933 жылы Свен Олов Линдгольмның Швеция Ұлттық Социалистік партиясынан кеткеннен кейін, саясат және жеке тұлғалық мәселелер бойынша бірқатар қақтығыстардан соң құрылды. NSAP бастапқыда Ұлттық Социалистік неміс жұмысшы партиясының қарапайым көшірмесі ретінде әрекет етті, партия газеті Den Svenske Nationalsocialisten нацистік Германияда айтылғандарды қайталап, ал Nordisk ungdom (Солтүстік жастары) тобы Гитлер жастарының үлгісі бойынша құрылды (бірақ кішкендеу ауқымда). Бастапқыда партияның символы ретінде свастика да қолданылды. Партия мүшелері швед туларын алып, НСДАП басшылығымен кездесіп, ерте неміс НСДАПтың Нюрнберг митингтеріне қатысты. Олар Швециядағы саяси қарсыластарын қастықтап, басқа партиялар ұйымдастырған заңды жиналыстар мен демонстрацияларды бұзып, нацистік және фашистік жарнама парақтары мен плакаттарды таратып, сондай-ақ ұқсас әрекеттер жасады. Линдгольм партияның Гитлерлік үлгіден алшақтап, нацистік Германиямен байланысын үзіп, шведтік нацистік үлгіге көшуін мәлімдеді. Тарихшылар бұл мәлімдемені Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін партия тарихын бұрмалауға жасалған әрекет деп санайды. 1938 жылы партия свастика қолдануын тоқтатып, оны фасцес символымен алмастырды. Жыл соңына қарай партия Svensk Socialistisk Samling (Швед Социалистік Жиналысы) деп атала бастады және неміс нацистеріне жасалған сілтемелерді азайтып, тек ресми мәлімдемелерде ғана қалдырды. Дегенмен, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде партия күрт құлдырады және 1950 жылы, соғыс аяқталғаннан кейін 5 жыл өткен соң, ресми түрде таратылды. NSAP/SSS мүшелерінің бір бөлігі соғыс кезінде Waffen SS қатарына, шамамен жүздей шведтік SS еріктілерінің құрамында қосылды, сондай-ақ Финляндиядағы Қысқы соғысқа қатысты. Соғыстан оралғандардың көпшілігі тергеуден немесе соғыс қылмыстарымен айыпталудан қорқып, соғыс туралы көпшілік алдында айтудан қашқан. 1943 жылы партияның Упсалада өткен ұлттық құрылтайы Пасхалық көтеріліске себеп болды. Партия 1945 жылғы мамыр айында Den Svenske Folksocialisten журналында Холокост болмағанын алғашқылардың бірі болып мәлімдеді.
The party was formed in 1933 by Sven Olov Lindholm after he left the Swedish National Socialist Party, following a series of clashes over policy and personality. The NSAP initially acted as a simple mirror of the National Socialist German Workers Party, with the party newspaper Den Svenske Nationalsocialisten repeating what was being said in Nazi Germany and the Nordisk ungdom (Nordic Youth) group serving as a replica of the Hitler Youth (albeit on a smaller scale). The swastika was also initially used as the party emblem. The party members visited the early German NSDAP Nuremberg rallies, carrying Swedish flags and meeting with the NSDAP leadership. They used to provoke political opponents in Sweden, sabotaging legal speeches and demonstrations held by other parties, and spread Nazi and Fascist flyers and posters and similar activities. Lindholm has claimed it was moving away from the Hitler model, abandoning its ties to Nazi Germany in favour of a more Swedish Nazi model. This has been questioned by historians as a post WWII attempt to distort their own Party history. In 1938, it's said to have ceased to use the swastika and replaced it with the fasces symbol. By the end of the year the party had changed its name to Svensk Socialistisk Samling (Swedish Socialist Gathering) and had largely dropped all but passing reference to the German Nazis. Nonetheless, the party declined dramatically during the Second World War and was formally dissolved in 1950, 5 years after WWII. Several members of NSAP/SSS joined the Waffen SS during the war as part of the few hundred Swedish SS volunteers, and also the Winter War in Finland. Those who returned home afterwards rarely mentioned the war in public out of fear of being investigated or accused of war crimes. In 1943, the party's national congress in Uppsala caused the Easter Riots to break out. The party was one of the earliest to claim that no Holocaust happened, in May 1945 in Den Svenske Folksocialisten.
Шведтердің Холокост жоспарлары
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірнеше жыл өткен соң, SSS/NSAP-дан мыңға жуық еврейдің есімдері тіркелген толық емес тізімдер табылды. Осы тізімдер партияның нацистік Германияның Швецияны басып алуын күткенін және оған мұқият дайындалғанын көрсетті. Жергілікті партия ұялары жүздеген еврейлердің бизнесі, есімдері, отбасылары, балаларының оқу орындары, жұмыс орындары сияқты толыққанды ақпаратты жинап, партияның орталық ұясына жеткізді. Бүгінде тарихшылар мен сарапшылар осы тізімдерді "өлім тізімі" деп атайды, себебі бұл қозғалыс еврейлерге деген фанатикалық жек көруімен белгілі болды. Егер басып алу орын алса, партия алдымен Линдхольмды басшы етіп, "шведтік Квислинг қуыршақ режимін" құруға тырысатын еді (бұл идея Норвегиядағы Nasjonal Samling үкіметімен салыстырылады). Олардың жоспарларында кем дегенде екі шведтік концлагерь (Сёбо және Стора Карлсёде) салу көзделген; олардың орналасқан жерлерінің карталары дайын болды. Содан кейін Швециядағы мыңдаған еврейлерді, сондай-ақ саяси қарсыластарын ұстап, лагерьлерге және/немесе нацистік Германияның өлім лагерьлеріне депортациялау жоспарланған еді.
It was discovered some years after WWII, when incomplete lists from the SSS/NSAP containing the names of nearly one thousand Jews was found, that the party had hoped for, and planned well for, a Nazi German invasion of Sweden. Local party branches had helped gather well documented information about hundreds of local Jews' businesses, names, families, their children's schools, workplaces, etc, and collected these documents to the party's main branch. These lists are today often referred to as death lists by historians and experts, since the movement was known for their fanatic hatred of Jews. The party would, in case of such an invasion, first have strived to set up a "Swedish Quisling puppet regime" (an idea that has been compared to i. e the Norwegian one under Nasjonal Samling) with Lindholm as leader. It has been revealed their plans involved the construction of at least two Swedish concentration camps (to be located in Sjöbo and Stora Karlsö) for Jews; they had the locations and maps for these ready, and then would have rounded up the thousands of Jews in Sweden along with political opponents and so on, for deportations to the camps and/or to Nazi German death camps.
Парламенттік парламент
Сайлау жылы# жалпы дауыс саны% жалпы дауыс үлесі# жеңілген орын саны+/ Ескертпелер193617,4830.6 (#8) 19444,2040.1 (#7)
Election year# of overall votes% of overall vote# of overall seats won+/ Notes193617,4830.6 (#8) 19444,2040.1 (#7)