Кіріспе

Миной керамикасы мылқау Миной өркениетінің мерзімін анықтау үшін құрал ретінде пайдаланылды. Оның үздіксіз дамитын ерекше стильдері Минойлықтардың жаңалықтарға құштарлығын көрсетеді, сонымен қатар археологтарға олардың қазбаларының қабаттарын мерзімдеуге көмектеседі. 18 ғасырдағы Криттен шығарылған майлар мен жақпалар сақталған құмыралар Эгей теңізіндегі аралдар мен Грекияның құрлық бөлігінде, Кипрде, Сирия және Египеттің жағалауларында табылды, бұл Минойлықтардың кең сауда байланыстарын көрсетеді. Керамика әртүрлі пішіндегі ыдыстардан тұрады, оларды басқа да ежелгі грек керамикасы сияқты «вазалар» деп атайды, сондай-ақ «терракоталар» – кішкентай керамикалық мүсіндер, ғимараттардың үлгілері және басқа да бұйымдар. Кейбір туындылар, әсіресе ритон пішіндес кеселер, екі санатқа да жатады, олар сұйықтарға арналған ыдыстар, бірақ негізінен мүсіндік нысандар. Стеатит сияқты жұмсақ тастардан да бірнеше қыш ыдыс пішіндері, әсіресе ритон кеселері жасалған, бірақ металл ыдыстармен араласқан жағдайлар дерлік болған жоқ. Күлді сақтау үшін қыш саркофагтар да жасалған, мысалы, қазіргі Ханноверде сақталған нұсқасындай. Ең жақсы жетістіктер Кейінгі Миной кезеңінде болды, Камарес ыдысы деп аталатын сарай керамикасы және Кейінгі Минойдың «Теңіз стилі» мен «Гүл стиліндегі» әсем өрнектерімен жасалған ыдыстар. Бұл бұйымдар Эгей цивилизациясының аймақтарында және кейде одан да алыс жерлерге кеңінен экспортталды, және Миной керамикасының ең биік деңгейі болып табылады. Ең толық және кең жинақ Криттегі Ираклион археологиялық мұражайында (АМХ) сақталады (суретте көрсетілген көптеген туындылар осы мұражайда).

Өндіріс және техника

Ыдыс-аяқтардың қалай жасалғаны туралы көп мәлімет жоқ, бірақ олар, әдетте, жақсы саз қоры бар елді мекендерге жақын орналасқан шағын шеберханаларда жасалған болуы мүмкін. Көптеген адамдар үшін ыдыс жасау маусымдық жұмыс болған, ол шаруашылықпен үйлесімде болған, бірақ кейінгі өнімдердің көлемі мен күрделілігі толық уақытты мамандардың және екі түрлі шеберхананың болғанын көрсетеді – біреуі сарайларға қызмет көрсеткен. Әйелдердің де ыдыс жасаумен айналысқандығына қатысты белгілі бір дәлелдер бар. Өндіріс жағдайларын түсінуге тырысқан археологтар қазіргі заманғы крит аймақтық шеберлерінің, сондай-ақ Мысыр мен Месопотамияның қола дәуіріндегі өнеркәсіптерінің кейбір аспектілерімен салыстырулар жасады. Linear B мәтінінде "құмырашы" сөзі "ke ra me u" деп жазылған. Техникалық тұрғыдан алғанда, түрлі әсерлерді жақсы түсінген сырлар кеңінен қолданылған. Сазгер дөңгелегі MM1B кезеңінен бастап қолданысқа енген сияқты, бірақ дене пішінін жасаудың басқа "қолмен" жасалған әдістері де қолданыста болды және мүсіндік нысандар жасау үшін қажет болды. Керамикалық глазурь қолданылмаған, ал өнімдердің ешқайсысы жоғары температурада қыздырылмаған, олар қыштан немесе терракоттан жасалған. Бұл сипаттамалардың барлығы грек ыдыс-аяқтарының дамуының барлық кезеңінде сақталған. Ең жақсы өнімдердің қабырғалары өте жұқа болып келеді. Фаист порты Коммоста табылған тасталған LM пешінің қазба жұмыстары, оның "брактарымен" (бұзылған ыдыстармен) бірге, өндіріс процесінің егжей-тегжейін түсінуге көмектеседі. Ыдыс-аяқтардың стильдері Крит аймақтарындағы көптеген кезеңдерде айқын айырмашылықтарды көрсетеді.

Ертедегі минойлық

Бұл ерте минойлық керамика тақырыбына ғана қысқаша кіріспе, ол ең танымал стильдерге назар аударады; оны толық деп санамау керек. Әртүрлі формалар белгілі. Бұл кезең көбінесе шығыс Эгей теңізінің әртүрлі аймақтарынан, тіпті одан да алыс жерлерден келген, аралас этникалық құрамы бар халықты көрсететін, көптеген жергілікті өнімдермен және жиі кездесетін Кикладтық үлгілермен немесе импортпен сипатталады. Әрине, бұл мәліметтерге әртүрліше қарауға болады, бірақ ешқайсысы нақты дәлел ретінде қарастырылмайды.

FN, EM I

Ертедегі минойлық қыш ыдыстары белгілі бір дәрежеде жергілікті соңғы неолиттен (FN) үзіліссіз жалғасты, және мүмкін, одан дамыған. Көптеген зерттеушілер минойлық өркениеттің өз жерінде пайдалып, Шығыстан әкелінген жоқ деп санайды. Оның тағы бір маңызды ерекшелігі – әрбір орналасқан жерге қарай түрленуі, бұл ертедегі минойлық қоғамдық дәстүрлердің жергілікті сипатын көрсетеді. EM I және FN арасындағы қатынастар негізінен Шығыс Критте зерттелді. Онда соңғы неолит Кикладтармен байланысты, ал FN және EM I елді мекендері бір уақытта болған, EM I біртіндеп FN-ді ығыстырып шығарған. Иммиграция болмауы, жергілікті тұрғындардың иммигранттармен толық ауыстырылуы, иммигранттардың жергілікті тұрғындармен бірге қоныстануы – осы үш мүмкіндіктің ішінде Хатчинсон аралық позицияны ұстанады: "Криттегі неолит дәуірі апатқа ұшырамады; оның мәдениеті оңтүстік және шығыстан келген, мыс пен қола бұрыннан қолданылып келген, салыстырмалы түрде аз топтағы иммигранттардың әсерінен қола дәуірінің мәдениетіне айналды."

Пиргос керамикасы

EM I түрлеріне "жабылған керамика" деп те аталатын Pyrgos Ware кіреді. Оның басты түрі – "күңгір" немесе Аркалохори күңгірі, ол құтырған тұғырлы тостағаннан тұрады, оны қатты бетке құймай қоюға болады. Пиргос учаскесі сүйек сақтау орны ретінде пайдаланылған жартас үңгірі болғандықтан, кейбіреулер оның салтанатты мақсатта қолданылғанын жоққа шығармайды. Бұл керамика қара, сұр немесе қоңыр түсті, жылтыратылған және әлдебір кесілген сызықты өрнекпен әшекейленген. Ол ағаштан жасалғандай көрінуі мүмкін.

Үшқабатты ыдыстар

Миной өркениетіндегі EM II дәуірінде Кносс сияқты жерлерде үш аяқты қазан пайда бола бастады, сонымен қатар ыдыс жасау кезінде мүйізді тіреулердің қысқа мерзімді қолданылуы байқалды, олар негізінен EM II кезеңінде қолданылды. Бұл ерекшеліктер Кносс пен оның төңірегіндегі аймақтардан басқа жерде табылған жоқ. Жеке пайдалануға арналған кеселердің көлемі кішірейді. Миной үш аяқты қазандарының көпшілігі терең ойыс денелі, әдетте үш аяқпен, көлденең немесе тік тұтқаларымен, жоғарғы жағында кішкентай тесігімен бекітілген. Олар тамақ пісірудің ең көп таралған тәсілі болып көрінеді. Бұл қазан қызыл күйдірілген саз бен тас сынықтарынан жасалған, осы ыдыстарға дөңгелек пішін берген. Үш аяқты қазаннан жануарлар өнімдерінің және өсімдік қалдықтарының қолданылғанын анықтауға болады. Екеуінің қосындысы да кездеседі, бірақ кейбір жағдайларда жануарлар өнімдеріне қарағанда өсімдіктерден алынған өнімдер көбірек кездеседі. Сонымен қатар, үш аяқты қазаннан ара шайының қалдықтары табылған. Осы жаңалықтың көп бөлігі Сиссиде табылды. Бұл ара шайының мақсаты әлі белгісіз. Бұл осы қазандардың түрлеріне әкелуі мүмкін. Бұл ыдыстардың Hagia Photia-да EMI кезінде пайда бола бастағанына дәлелдер бар; оның екінші EMII кезеңінде Hagia Photia-да пайда болуы күмәнді. Осы жаңалықтың көп бөлігі аралдың солтүстік және солтүстік-шығыс бөліктерінде орналасқан.

Кесенесі бар бұйымдар

EM I типті тағы бір керамика – кесік өрнекті ыдыстар, сонымен қатар ұпайланған ыдыстар деп те аталады. Олар қолмен жасалған, дөңгелек түбі бар, қара жылтыратылған құмыралар (мысалға) және дөңгелек пішіндес кеселер мен құмыралар ("пикс") болған. Ең көп таралған өрнек – кесілген сызықтар, тік, көлденең немесе қабыршақ сияқты. Бұл ыдыстар Крит аралының солтүстік және солтүстік-шығыс бөліктерінен табылған және Пелос үңгірінің Кампос кезеңінің ерте Киклад I мәдениетінен үлгі алынған сияқты көрінеді. Кейбір зерттеушілер олардың импортталғанын немесе осы айманда қоныстанғандар жасағанын айтады. Агия Фотияға да қараңыз.

Агиос Оноуфриос, Лебена

Аиос Онуфриос I ыдысының суреттелген параллель сызық әшекейі, таза пеште тотығу ортасында қызыл түске айналатын темір қызыл саз қоспасымен салынған. Бірақ, түтінді оттың тотықсыздану жағдайында түсі қарайып, қызылдан қоңырға дейін өзгеретін түске толық бақылау болмайтын. Содан кейін, ақ түспен қара үлгі салынды. Осыдан бастап минойлық қыш құмырашылары дизайнның сызықтық формаларына ден қойып, ыдыстың пішініне ең сәйкес келетін үйлесімді дизайн мен бос кеңістіктерді жетілдірді. Ыдыстардың түрлері: құмыралар, екі тұтқалы кеселер және тостағандар. Бұл ыдыстар Солтүстік және Оңтүстік Орталық Криттен, сондай-ақ Лебена ыдыстары сияқты бірдей типтерден табылды, бірақ олар қатты қызыл фонға ақ үлгілермен боялған (Мысал). Соңғылары ЭМ I кезеңінің қабірлерінен алынған.

Коумаса және сұр түсті бұйымдар

EM IIA кезеңінде Коумаса ыдыстарының геометриялық суреттері Агиос Оноуфриос ыдыстарынан пайда болған секілді. Суреттер ақшыл фонда қызыл немесе қара түспен салынған. Ыдыстардың пішіндері – кеселер, тостағандар, құмыралар және шайдан құюға арналған ыдыстар (мысалы: "Миртос қадірлісі"). EM IIA кезеңіне Fine Gray Ware немесе қарапайым Gray Ware деп аталатын цилиндр және шар тәрізді пиксидтер де жатады, олар жылтыратылған беттеріне кесілген диагональдар, нүктелер, шеңберлер және жартылай шеңберлер салынған.

Василик керамикасы

EM IIA және IIB Василики ыдыстары, шығыс Криттегі Миной қонысының атымен аталып, ала-құла глазурь эффектілерін, түсті бақылау бойынша алғашқы тәжірибелерді көрсетеді, бірақ ыдыс қабырғасынан созылған, жартылай дөңгелек түтікшелермен аяқталатын ұзыншақ түтікшелер Минойлық әсемдік дәстүрінің бастамасын білдіреді (Мысал 1, Мысал 2). Ала-құла эффекті ыдыс бетіне жағылған қабаттың теңсіз пісірілуінен туындаған, ең қызған жерлері қараңғы түске енген. Осы ала-құла өрнектерді бақылауға қол жеткізілгенін ескеретінде, ыстық көмірмен тигізу арқылы жасалған болуы мүмкін. Осыған ұқсас эффекті әртүрлі түсті таспен жасалған тостақандарда да кездеседі.

EM III қыш бұйымдары

Соңғы қысқа мерзімдік ауысу кезеңінде (EM III), шығыс Криттегі керамикалық өнімдер қара сырмен жабылып, сызықтар мен спиральдармен жарық сырмен суреттеле бастайды; алғашқы клеткалы өрнектер пайда болады; алғашқы гүлшоры тәрізді иректер мен жапырақты жолақтар Гурнияда (Walberg 1986) кездеседі. Розеткалар пайда болады және спиральдар кейде жолақтарға біріктіріледі. Бұл өрнектер мөрлердегі өрнектерге ұқсас. Кносстың пайда болатын солтүстік-орталық Критте ұқсастық аз: қара сырдың үстінен жарық сызықты жолақтар басым; аяқты кеселер пайда болады (мысал).

Питоидтер

Кез келген халық қоныстанған орталықта адамның қажеттіліктерін қамтамасыз ететін жабдықтар болуы керек, және бұл сарайларға да қатысты. Кносс сарайында кең ауқымды санитарлық-гигиеналық, сумен жабдықтау және дренаж жүйелері болған, бұл оның салтанатты лабиринт немесе үлкен қабір емес екенін көрсетеді. Сұйық және ұсақ бөлшекті заттар қоймаларда, сақтау бөлмелерінде және басқа да жерлерде питхойларда сақталған. Питоилер ММИ кезеңі басталар алдында пайда болып, Соңғы Миной дәуіріне дейін қолданылған, ал LMIII кезеңіне қарай сирек кездеседі (Мысал 1, Мысал 2). Кносс сарайынан шамамен 400 питой табылды. Орташа питой шамамен 1100 фунт сұйықтық сыйымдылығына ие болған. Оның ауыр салмағына байланысты, питойлар жоғарғы қабаттарда сақталмаған.

Жаңа стильдер

Бұл кезде жаңа стильдер пайда болады: кесу стилі, тактильді барботин ыдыстар, жолақтарда, толқындарда және тізбектерде жабыстырылған саздың түймешелері мен конустарымен әшекейленген, кейде құм долларының қабықтары мен балдыршаның өсуін еске түсіреді (мысал), сондай-ақ Камарес ыдыстарының ең алғашқы кезеңдері. EM III кезеңінен бастап (Вальберг) спиральдар мен айналмалар Миной керамикасының ең танымал мотивтері болып табылады. Жаңа форма – тік қабырғалы цилиндр тәрізді кесе. MMIA ыдыстары және оларды үлгі алған жергілікті қыш ыдыстар шығыс Пелопоннестегі жағалау участаларында табылды, бірақ MMIB-ге дейін Эгей теңізінде кеңінен таралмады; олардың жақын орналасқан Киклад аралдарындағы жергілікті қыш ыдыстарға тигізген әсерін Ангелия Г. Папагианнопулу зерттеді (1991). Мысыр және Угариттен MMIIA ыдыстарының сынықтары табылған.

Камарес керамикасы

Камарес ыдыстары 1890 жылы Ида тауындағы Камарес үңгір қасиетінде табылған заттардың құрметіне аталған. Бұл Миной өркениетінің шебер полихромдық ыдыстарының алғашқысы, бірақ прото-Камарес өрнектерінің алғашқы көріністері сазгерлік дөңгелегінің пайда болуына дейін жатады. Дөңгелекте жасалған жұқа саз, дәлірек пішіндеуге мүмкіндік берді, олар қара күйдірулік жабынмен жабылып, ақ, қызыл және қоңыр түсті жабындармен ағынды гүлдік өрнектермен, розеткалармен немесе біріктірілген оралымды және оралымсыз спиральдармен әсем безендірілді. Өрнектер қайталанатын немесе кейде еркін, бірақ әрқашан симметриялық композицияда болады. Табиғаттан алынған мотивтер осы жерде сегізқұбыршақтар, моллюскалар, лилиялар, крокустар және пальмалармен басталады, барлығы да өте стильдес. Қазанның бүкіл беті тығыз жабылады, бірақ кейде кеңістік жолақтармен бөлінеді. Оның бір түрі өте жұқа қабырғалы және "Жұқа қабықты ыдыс" (Мысал 1, Мысал 2) деп аталады. Гизела Вальберг (1976) Камарес ыдыстарының төрт кезеңін анықтады, ал "Классикалық Камарес" сарай стилі MMII кезеңінде, әсіресе Фаист сарайы кешенінде орналасқан. Жаңа пішіндер енгізілді, олар айналмалы және сәулелі мотивтермен безендірілді. (Мысалдар 1, Мысалдар 2, Мысалдар 3, Мысалдар 4, Мысалдар 5, Мысалдар 6, Мысалдар 7, Мысалдар 8, Мысалдар 9, Мысалдар 10)

Гүлдеу кезеңі

MMIIB-де табиғаттан алынған мотивтердің көбейіп қолданылуы Камарес стилінің төмендеуі мен аяқталуын хабарлады. Камарес стилінде барлық элементтері байланысқан (Матц бойынша) бүкіл алаңды гүлдік суреттер кездеседі. MMIII кезеңінде үлгілі вегетативтік суреттер, яғни Үлгілі стиль пайда бола бастады. Бұл кезең жеке вегетативтік сахналармен ауыстырылды, бұл Гүлдік стильдің басталуын білдіреді. Мац бұл кезде LM IA кезеңінде өркендеген "Гүлдену дәуіріне" сілтеме жасайды. (Кейбір зерттеушілер Камарес ыдыстарын да Гүлдік стильге жатқызады.) Гүлдік стиль пальмалар мен папирус, түрлі қызғалдақтар мен күрделі жапырақтарды бейнелейді. Ол керамикада да, фрескаларда да кездеседі. Өнер сыншыларының бір ағымы бұл стильді "табиғи стиль" немесе "натурализм" деп атайды, ал екіншілері стильдік формалар мен түстердің табиғатқа ұқсамайтынын көрсетеді. Өсімдіктердің табиғи түсі – жасыл түс, сирек қолданылады. Теруіңдік (көлемін) көрсету үшін негізгі сахнаның айналасындағы орналасу пайдаланылады.

Соңғы минойлық

LMI Миной мәдениетінің Оңтүстік Эгей теңізі аймағындағы (Пелопоннес, Кикладтар, Додеканес, Оңтүстік-Батыс Анатолия) ең жоғары ықпалының белгісі болып табылады. Кейінгі Миной қыш ыдыстары кеңінен экспортталды және Кипр, Кикладтар, Египет және Микенада сияқты жерлерде табылған.

Гүлдік стиль

Гүл және жапырақ пішіндерінен алынған, ақ фонға қызыл және қара түстермен боялған еркін қимылды суреттер Орта миной дәуірінен бері дами келе басым болып тұр. LMIB кезеңінде жапырақты толық безендіруге тән, алғашқы шеберхана суретшілері олардың ерекше мотивтері арқылы анықтала бастайды; барлық миной өнері сияқты, есімдер кездеспейді.

Теңіз стилі

LMIB кезеңінде теңіз стилі де пайда болады; бұл стильде, фрескалардан шабыт алған болуы мүмкін, қыш ыдыстың бүкіл беті теңіз жануарларымен – асьтарлармен, балықтармен және дельфиндермен, ал фонда тастар, теңіз өсімдіктері мен губкалар бейнеленген (Мысал 1, Мысал 2, Мысал 3, Мысал 4). Теңіз стилі ешқандай бөлінген аймақтары жоқ, еркін ағып жатқан сипатта болады, себебі ол теңіз жануарларын мұхитта жүзгендей көрсетеді. Теңіз стилі – таза миной стилінің соңғысы; LMIB кезеңінің соңында Кносс сарайын қоспағанда, барлық сарайлар, көптеген виллалар мен қалалар күшпен қиратылды.

Рыта

LM IA дәуіріне және одан кейінгі кезеңдерге жатқызылатын стеатиттен жасалған конустық риталар, яғни сусын құюға арналған тостағандар бар, сондай-ақ олар керамикада да көшірілген. (Мысал) Кейбір риталар әшекейленген құрбандық ыдыстары, мысалы Кноссоста табылған әйгілі "Бұқа басы Ритоны". Дегенмен, бұқа басы ритоны – көптеген мысалдары табылған нақты бір түрге жатады. Бұқа басы керамикадан да кездеседі. LM IA және II дәуірлерінің танымал тас вазаларының ішінде Агия Триададан табылған "Егін жинаушы вазасы" (1-көрініс, 3-көрініс, 4-көрініс) – егін жинау шеруін бейнелейді, "Басшы кубогы" – ересек болу рәсімін көрсетеді, "Боксшы Ритоны" (Агия Триада) – бокс көріністерін бейнелейді, "Қасиетті Ритон" – "жануарлардың иесіне" арналған тау шаңырағын, құстар мен секіріп тұрған ешкілерді бейнелейді, және тағы басқалары бар.

Минойлық-микендік

Шамамен 1450 ж.б.д., ЛМ II дәуірінің басында микендік гректер Кносс сарайына қоныс аударған болуы керек. Егер Linear B тақташалары осы мерзімге сәйкес келсе, 1400 жылға қарай олар жақсы бекінген еді. Соның нәтижесінде пайда болған LM II мәдениеті миной өтетінімен үзіліс емес. Миной дәстүрлері жаңа басқару билігі астында жалғасты. Дегенмен, ваза пішіндері мен өрнектері әртүрлі әшекейлермен бірге микендік сипатқа ие болды. Стильдердің атаулары көбейді және авторға байланысты. Төмендегі атаулар – ең көп таралғандарының бірнешеуі ғана. Кейбір авторлар жай ғана «микендік койне» деген атауды қолданады; яғни, Криттегі соңғы миной керамикасы белгілі бір дәрежеде кең таралған микендік формалардың бір түрі болды. Бұл суреттер мөрлер мен төбелерде, фрескаларда және басқа да заттарда кездеседі. Көбінесе соңғы миной керамикасын кіші кезеңдерге жіктеу қиын. Бұған қоса, Жерорта теңізінің көршілес жағалауларынан әкелінген заттар да бар. Керамика ғана қолданылған материал емес: брекчия, кальцит, хлорит, тақтатас, доломит және басқа да түрлі түсті және өрнекті тастар керамика пішіндеріне қашалған. Қоладан жасалған заттар керамикалық бұйымдарды үлгі етіп жасалған сияқты көрінеді.

Сарай стилі

LMII кезінде микендік ықпал айқын болды. Кносстағы ыңғайлы формалар материктегілерге ұқсас. Олар көрсеткен сарай стилі бұрынғы стильдердің элементтерін бейімдеп қана қоймай, декоративтік элементтерді резервтер мен жолақтарға шектеу, құмыраның негізі мен иығын баса көрсету және абстракцияға қарай ұмтылу сияқты жаңа ерекшеліктерді де қосады (Мысал 1, Мысал 2, Мысал 3). Бұл стиль LM II кезеңінде басталып, LM III кезеңіне дейін жалғасты. Сарай стилі көбінесе Кноссоспен байланысты. Сарай стилінің кейінгі кезеңдерінде ертедегі ағыл-тегіл және жайнанкы мотивтер қатаңдап, геометриялық және абстрактілірек болды. Мысырлық папирус және лотос мотивтері ерекше көзге түседі.

Қарапайым және тығыз стильдер

LM IIIA, B кезеңінде дамыған қарапайым және тығыз стильдер сарай стилінен туындады. Тығыз стильде теңіз және гүлдік стильдердің тақырыптары жалғасады, бірақ суретші кеңістік қорқынышын немесе "бос орыннан сескенуді" көрсетеді. Декорацияның барлық алаңы тығыз түрде толтырылған. (Мысалдар). Атап айтқанда, тұтқалы құмыралар (Stirrup Jar) жиі кездеседі.

Субминоан

Соңында, Субминой дәуірінде дорийліктердің геометриялық өрнектері көбірек көзге түсе бастайды. (Мысал)

Ашылу және танылу

Минойлық керамика бұрыннан-ақ Грекия материгіндегі және Мысыр сияқты экспорттық нарықтардағы қазбалардан белгілі болған, бірақ олардың Критіден келгені кейін ғана анықталды. 19 ғасыр әдебиетінің көп бөлігінде олар "микендік" деп сипатталған, ал стильдер мен кезеңдерді тану және талдау осы тұжырымға сүйене отырып жүргізілген. 1890 жылдарға дейін Критідегі Камарес үңгірінен жасалған алғашқы қазбалар танылып, жарияланған жоқ. Бұларды жергілікті археолог тапқан, ал жас Джон Майреске оларды жариялауға рұқсат берген; Майрес олардың Мысырда Флиндерс Петри жариялаған керамикамен бірдей екенін анықтаған. Бірнеше онжылдық бойы минойлық керамиканы талдау негізінен стилистикалық және типологиялық болды, бірақ соңғы онжылдықтарда техникалық және әлеуметтік-экономикалық талдауға көшті.