Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трансильвания князі (1544–1608)
Prince of Transylvania (1544–1608)
Сигизмунд Ракоци (Rákóczi Zsigmond; 1544 – 5 желтоқсан 1608) – 1607 жылдан 1608 жылға дейін Трансильвания князі. Ол Жоғарғы Венгрияда иеліктері болған Янош Ракоцидің ұлы, кіші дворян. Сигизмунд әскери мансабын Габор Переньидің сарбазы ретінде, Сароспатактағы оның семсерін алып жүріп бастады. 1567 жылы Переньи қайтыс болғаннан кейін, Сигизмунд Эгер және Сендроның патшалық бекіністерінде қызмет етті. Патшалық касса оған төленбеген жалақысын өтеу үшін бірнеше иелікті кепілге берді. 1580 жылы ол Серенчті алды, бұл оған Токайдың табысты шарап саудасына қатысуға мүмкіндік берді. 1587 жылы Андраш Магочидің кіші ұлдарының қамқоршысы ретінде және олардың анасы Джудит Алагидің екінші күйеуі ретінде олардың үлкен иеліктеріне ие болды. 1588 жылдың 29 маусымында Сигизмунд Эгердің маңызды бекінісінің капитаны тағайындалды. Венгрия королі Рудольф I оған 28 тамызда барон титулын берді. Сигизмунд 8 қазанда Сзиксо маңында үш османдық бейдің (капитанның) біріккен күштерін жеңгеннен кейін даңққа ие болды. Ол сондай-ақ кальвинист пастор Гаспар Каролиге Киелі кітаптың венгр тіліндегі аудармасын (Визоли Киелі кітабы деп аталатын) басып шығаруға көмектесті. 1590 немесе 1591 жылы ол капитандықтан бас тартты, себебі патшалық касса бекіністі басқаруды қаржыландыруға жеткілікті қаражат ұсынбады. 1593 жылы басталған Ұзақ түрік соғысының алғашқы онжылдығында Сигизмунд патша әскерінің сәтті қолбасшысы болды. Ол патшалық кассаға несие беруді жалғастырды, бұл оған жаңа иеліктерді алуға мүмкіндік берді, бірақ олар көбінесе 1599 жылдан кейін татар шабуылдарына немесе жалақысы төленбеген жалдамалы әскерлерге түсті. 1602 жылдан кейін патшалық касса оның иеліктерін тартып алуға тырысты. Аурудың (подагра) күйреуінен зардап шеккен Сигизмунд Польша-Венгрия шекарасындағы өзінің иеліктеріне қайтты. 1604 жылдың қазан айында Стефан Бочкай Рудольф I-ге қарсы көтерілгеннен кейін, Сигизмунд келісімге келуге тырысты, бірақ алты айдан кейін ол Бочкайға қосылды, ол оны 1606 жылдың 14 тамызында Трансильванияның губернаторы етіп тағайындады. Бочкай өзінің өсиетімен Сигизмундтың бұрынғы күйеу баласы Балинт Другетті мұрагері етіп көрсеткенімен, Трансильвания диетасы 1607 жылдың 12 ақпанында Сигизмундты князь сайлады. Другет Трансильванияға деген талабынан бас тартты, бірақ Габриэль Батори (бұрынғы князьдармен туысқан) Сигизмундқа қарсы Хайдустардың (жалдамалы әскерлердің) қолдауын алды. Жаңа азаматтық соғыстан аулақ болу үшін Сигизмунд 1608 жылдың 5 наурызында Баторидің пайдасына тақтан бас тарды. Сигизмунд Жоғарғы Венгрияға оралып, аймақтағы патша әскерінің басшылығын алуға тырысты, бірақ қайтыс болды. Оның кең иеліктерін сатып алуы оның ұрпақтарын Корольдік Венгрияның ең бай магнаттарына айналдырды.
Sigismund Rákóczi (Rákóczi Zsigmond; 1544 – 5 December 1608) was Prince of Transylvania from 1607 to 1608. He was the son of János Rákóczi, a lesser nobleman with estates in Upper Hungary. Sigismund began a military career as the sword bearer of the wealthy Gábor Perényi in Sárospatak. After Perényi died in 1567, Sigismund served in the royal fortresses of Eger and Szendrő. The royal chamber mortgaged him several estates to compensate him for unpaid salaries. He received Szerencs in 1580, which enabled him to engage in the lucrative Tokaji wine trade. He took possession of the large estates of András Mágóchy's minor sons as their guardian, and the second husband of their mother Judit Alaghy, in 1587. Sigismund was made the captain of the important stronghold of Eger on 29 June 1588. Rudolph I, King of Hungary, granted him the title of baron on 28 August. Sigismund rose to fame after he routed the united forces of three Ottoman beys (captains) near Szikszó on 8 October. He also helped the Calvinist pastor, Gáspár Károli, publish the Hungarian translation of the Bible (the so called Vizsoly Bible). He renounced the captaincy in 1590 or 1591 because the royal treasury had not provided enough funds to finance the management of the fortress. Sigismund was a successful commander of the royal army during the first decade of the Long Turkish War, which broke out in 1593. He continued to provide loans to the royal treasury which enabled him to seize new estates, but these were frequently pillaged both by Tatar marauders or unpaid mercenaries, especially after 1599. The royal chamber made attempts to seize his estates after 1602. Sigismund, who was suffering from an attack of gout, withdrew to his domains along the Polish Hungarian border. After Stephen Bocskai rose up against Rudolph I in October 1604. Sigismund tried to mediate a reconciliation, but six months later he joined Bocskai who made him governor of Transylvania with limited authority on 14 August 1606. Although Bocskai named Bálint Drugeth (Sigismund's former son in law) his successor in his last will, the Diet of Transylvania elected Sigismund prince on 12 February 1607. Drugeth abandoned his claim to Transylvania, but Gabriel Báthory (who was related to former princes) secured the support of the Hajdús (irregular soldiers) against Sigismund for himself. To avoid a new civil war, Sigismund abdicated in favor of Báthory on 5 March 1608. Sigismund returned to Upper Hungary and tried to seize command of the royal army in the region, but he died. His acquisition of large estates made his descendants the wealthiest magnates of Royal Hungary.
Балалық шақ
Сигизмунд 1544 жылы Фелсөвадаста Янош Ракоцци мен Сара Неметидің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Абауж және Земплен округтерінде шағын жерлерге ие болды. Янош Ракоцци 1551 жылы Земплен округінің вице-испан (немесе округ басшысының орынбасары) қызметін атқарды. Сигизмунд алғаш рет 1550 жылғы 22 желтоқсанда әкесінің құжатында есімдері тіркелді. Сол құжатта Янош Ракоцци, Ракоццилердің Сельев атты ауылын басып алған Сароспатак иесі Габор Переньиге шағымданды. Сигизмунд әкесінің талабы бойынша мектепке барып білім алды. Тарихшы Андраш Сабо Сигизмундті Сайосентпетер және Сароспатактағы протестант мектептерінде оқыған деп есептейді. Ол латын тілінде оқи және жаза білді. Өмірінің соңына дейін Киелі кітапты және римдік тарихшылардың еңбектерін жиі оқып отырды. 1561 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Сигизмунд әскери жолға түсуге шешім қабылдады.
Sigismund was born to János Rákóczi and Sára Némethy in Felsővadász in 1544. His father held small estates in Abaúj and Zemplén Counties. János Rákóczi was vice ispán (or deputy head) of Zemplén County in 1551. Sigismund was first mentioned in his father's charter on 22 December 1550. In the charter, János Rákóczi made a complaint against Gábor Perényi, the lord of Sárospatak, who had captured one of the Rákóczis' villages, Selyeb. Sigismund attended school at his father's insistence, according to the address that István Miskolczi Csulyak gave at his funeral. Historian András Szabó believes Sigismund was most probably educated in the Protestant schools at Sajószentpéter and Sárospatak. He could write and read Latin. He often read the Bible and the works of Roman historians until the end of his life. After his father died in 1561, Sigismund decided on a military career.
Басталуы
Сигизмунд Сароспатак қаласында бай Габор Переньидің қылыш ұстаушысы болды. Ол 1565 жылы Токайды қоршау кезінде Жоғарғы Венгрияның бас қолбасшысы Лазар фон Швенди әскерінде шайқасты. 1567 жылы Переньи қайтыс болғаннан кейін, Сигизмунд Эгер бекінісінде қызметке түсті. XVII ғасырлық отбасылық жылнамада айтылғандай, Сигизмунд Гаспар Бекеспен Трансильванияға бірге жол тартып, 1575 жылы Керлешентпаль шайқасында оның жанында күресті. Сол жылы Сигизмундты жесір қалған Джулия Зсолдос асырап алды және оған Цсеньете, Ирота және Сзакачси иелігін қалдырды. 1573 және 1577 жылдар аралығында белгісіз күні Сигизмунд Сзендро бекінісіне ауыстырылды. Венгрия әскерлерінің командирі ретінде ол жақын жердегі бекіністерде орналасқан Осман әскерлеріне қарсы көптеген шайқастарға қатысты. Мысалы, Фюлек бегі (капитан) Сзикшо жәрмеңкесін тонағаннан кейін, Сигизмунд пен Кассаның (қазіргі Словакиядағы Кошице) капитан орынбасары Балинт Препоствари күш біріктіріп, 1577 жылдың 11 қарашасында Ваднада шегініп келе жатқан Осман әскерлерін жеңді. Сигизмунд хаттарында өзі мен әскерлерінің жалақы алмағанын жиі айтқан. Төленбеген соманы өтеу үшін патшалық казна оған бірнеше иеліктерді кепілге берді. Ол 1570-ші жылдардың соңында алғаш рет Фелшоленке және Сайосенткирали (қазіргі Словакиядағы Ленке және Краль) иеліктерін алды. 1580 жылы Серенч 4000 флоринге кепілге берілді. Серенч Токай шарап аймағына жақын орналасқандықтан, Сигизмундқа шарап саудасымен айналысуға мүмкіндік туды. Бұл пайдалы бизнес оны 1580-ші жылдардың соңына қарай бай адамға айналдырды. Ол Серенчте жаңа қамал салды, ол оның иеліктерінің орталығына айналды. Оның беделі де артты. Кіші дворяндар оны сенімді қорғаушы деп санады. Рудольф I, Венгрия королі, 1582 жылы Гёмер округындағы әр шаруа үйінен алынатын екі флориндік қосымша салықты жинауды оған тапсырды, ал 1584 жылы Боршод округында. 1585 жылы ол Сзендро капитаны болды. Ол кезде Сигизмунд, Жоғарғы Венгриядағы көптеген әріптестері сияқты, лютерандықтан кальвинизмге көшті. Өлім төсегінде жатқан Гаспар Магохи 1587 жылы Сигизмундты Андраш Магохи ұлдарының қамқоршысы етті. Андраш (бай Гаспардың туысы) 1586 жылдың жазында қайтыс болды. Оның жетім қалған ұлдарына Берег, Шепеш және Торна округтерінде үлкен иеліктер тиді. 25 мамырда Сигизмунд Мункачта Құдайды мадақтап, одан қорғау тілеп, венгр тілінде өлең жазды. Өлеңінде ол жетім-жесірлерді қорғау міндетіне де тоқталды. Келесі айдың соңына дейін ол Андраш Магохидің жесіріне (оның қамқорлығындағы ұлдарының анасына) Джудит Алагиге үйленді. Ол 1588 жылы Венгрия диетасының талабы бойынша құрылған комитетте, титулы жоқ дворяндардың өкілі болды, ол Жоғарғы Венгриядағы патшалық кірістерді тексеруге арналған. Комитет мүшелері аймақтың барлық маңызды орталықтарын аралады, бірақ олардың есебі патша сарайында назарсыз қалды.
Sigismund became the sword bearer of the wealthy Gábor Perényi in Sárospatak. He fought in the army of Lazarus von Schwendi, the supreme commander of Upper Hungary, during the siege of Tokaj in 1565. After Perényi died in 1567, Sigismund went to serve in the stronghold of Eger. According to a 17th century family chronicle, Sigismund accompanied Gáspár Bekes to Transylvania and fought by his side in the Battle of Kerelőszentpál in 1575. In the same year Sigismund was adopted by the widowed Júlia Zsoldos who willed him Csenyéte, Irota and Szakácsi. At an unspecified date between 1573 and 1577, Sigismund was transferred to the fortress of Szendrő. As commander of the Hungarian forces, he participated in many skirmishes against Ottoman soldiers garrisoned in nearby fortresses. For instance, after the bey (captain) of Fülek plundered the fair at Szikszó, Sigismund and the deputy captain of Kassa (now Košice in Slovakia), Bálint Prépostváry, joined forces and defeated the retreating Ottomans at Vadna on 11 November 1577. Sigismund often mentioned in his letters that he and his soldiers had not received their salaries. To compensate him for the unpaid amounts, the royal chamber mortgaged several estates to him. He first received Felsőlenke and Sajószentkirály (now Lenke and Kráľ in Slovakia) in the late 1570s. Szerencs was mortgaged to him for 4,000 florins in 1580. Szerencs was located near the Tokaj wine region, enabling Sigismund to trade in wine. This lucrative business made him a wealthy man by the late 1580s. He erected a new castle in Szerencs, which became the center of his domains. His prestige also increased. Lesser noblemen began regarding him as an able protector. Rudolph I, King of Hungary, tasked him with the collection of the two florin extraordinary tax payable by each peasant households in Gömör County in 1582, and in Borsod County in 1584. He was made the captain of Szendrő in 1585. By that time Sigismund, like most of his peers in Upper Hungary, had converted from Lutheranism to Calvinism. The dying Gáspár Mágóchy made Sigismund the guardian of András Mágóchy's sons in 1587. András (who was the wealthy Gáspár's nephew) had died in the summer of 1586. His orphaned sons inherited large estates in Bereg, Szepes and Torna Counties. Sigismund wrote a poem in Hungarian in Munkács on 25 May, praising God and seeking his protection. In the poem, he also referred to his obligation to protect the orphans and widows. Before the end of the following month, he married András Mágóchy's widow (the mother of his wards), Judit Alaghy. He was the representative of the untitled noblemen on the committee, set up at the demand of the Diet of Hungary in 1588, to review the administration of royal revenues in Upper Hungary. The committee members visited all the important centers of the region, but their report was ignored by the royal court.
Магнаты
Кіші Магочидің қамқоршысы және олардың анасының күйеуі болғандықтан, Сигизмунд олардың мүлігін, соның ішінде Мункач иелігін иеленді. Ол жаңа иеліктерінде жаңа ауылдар құру үшін отаршылдарды жинаған князьдерді (knezes) жұмысқа алды. Ол табысын қайта инвестициялады, патша қазынасына ақша қарызға берді немесе жаңа жер сатып алды. 1588 жылы патшаның інісі Эрнесттің бастамасымен Сигизмунд Эгер бекінісінің капитаны болды. 1580 жылдан бері Diet Эгерге қолбасшылық етуге венгр дворянын тағайындауды талап етіп келді, ал оның патшаға адалдығы күмәнсіз болды. Жоғарғы Венгрияның бас қолбасшысы граф Ногарола 29 маусымда Сигизмундты қызметке тағайындады. Сол кезде бекіністің бұрынғы ауылдары Османдықтар тарапынан басылып алынған немесе Сигизмундтың алдыңғысы Крсто Унгдадқа берілген кепілде болған. Сигизмунд бекіністің әкімшілік шығындарын Эгер епископтығының кірістерінен және патша қазынасынан берілетін жәрдемақыдан қаржыландыра алды. Тағайындалған кезде ол 500-ден астам атты және 450 жаяу әскерден тұратын гарнизонның басшысы болды. Эгердің капитаны ретінде ол Хевеш және Боршод округтерінің исапын (басшысы) болды. Рудольф I оған 1588 жылдың 28 тамызында барондық шен берді, осылайша оны шенсіз дворяндар қатарынан көтерді. Көп ұзамай ол Шикзоға жасалған Османдық шабуылға қарсы тұруға мәжбүр болды. 2 қазанда ол Сольнок бейінің әскерін жеңді. Оның ұлы Георг кейін былай деді: «Сигизмунд кенеттен шабуылдарды болдырмау үшін әрдайым тыңшылыққа сенеді». Касса, Сзендро және Токайдан келген күштер қосылғаннан кейін, Сигизмунд Шикзоға асығып, 8 қазанда үш бейдің біріккен әскерін талқандады. Оның жеңісі патшалықтың барлық аймақтарында, сондай-ақ Вена мен Прагада тойланды. Ақын Жорж Тарди осы оқиғаға арнап өлең жазды. Кальвинист пастор Гаспар Кароли аяқтаған, «Визсоли Бібліясы» деп белгілі Библияның мажар тіліндегі аудармасы Сигизмундтың қолдауымен 1589 жылдың ақпаны мен 1590 жылдың шілдесі аралығында басылды. Ол сондай-ақ Гайдельберг және Виттенберг университеттерінде жас жігіттердің білім алуына қаржылай көмек көрсетті. Олар бітіргеннен кейін, ол оларды өзінің иеліктерінде кальвинист дін қызметкерлері ретінде жұмысқа алды. Оның кейбір католик шенеуніктерімен жақсы қарым-қатынасы болды. Мысалы, 1589 жылы Эгер шіркеуінің провосты одан 150 флорин қарыз алды. Ол сондай-ақ русиндерінің крепостнойлары үшін православие дінінің қызметкерлерін жұмысқа алды. Алайда ол патша сарайындағы себептерін білмей, оған шағым түсірген Мункачтың православие епископын түрмеге қамады. Сигизмунд 1569 жылы басталған Эгер бекінісін қайта жаңартуды жалғастырды. Ол өзінен бұрынғылары берген кепілдегі бекіністің маңындағы патшалық иеліктеріндегі кем дегенде төрт ауылды сатып алды. Алайда патша қазынасы барлық шығындарды төлегісі келмегендіктен, ол бұл қызметін ауыр деп есептеді. 1590 жылдың 12 наурызында ол бекіністің капитаны лауазымынан бас тартқысы келетінін жариялады, бірақ оның ізбасары Балинт Препоствари 1591 жылдың 15 шілдесінде ғана тағайындалды. Ол Мункачқа көшіп, қаланы қайта жаңартуға кірісті. 1591 жылдың шілдесінде әйелі қайтыс болғаннан кейін, ол өгей ұлдарының қамқорлығын сақтап қалды. Қамқорлықты иеленуге тырысқан өгей ұлдарының туысы Магдолна Катай Сигизмундқа қарсы сотқа жүгінді, бірақ ол істі ұтылды. Сигизмунд 1592 жылдың 15 шілдесінен бұрын екінші әйелі Анна Герендиге үйленді.
Being the guardian of the minor Mágóchys, and the husband of their mother, Sigismund took possession of their properties, including the domain of Munkács. He employed knezes who gathered colonists to establish new villages on his new estates. He reinvested his income, either lending money to the royal treasury, or buying new landed property. Sigismund was made the captain of the fortress of Eger in 1588 at the initiative of the king's brother, Ernest. The Diet had demanded the appointment of a Hungarian nobleman to command Eger since 1580, and his loyalty to the king was unquestionable. Count Nogarola, the supreme commander of Upper Hungary, installed Sigismund on 29 June. By that time, the former villages of the fortress had either been captured by the Ottomans, or mortgaged by Sigismund's predecessor, Krsto Ungnad. Sigismund could finance the administration of the fortress from the revenues of the Bishopric of Eger, and from subsidies from the royal treasury. At his appointment, he was commander of a garrison of over 500 horsemen and 450 foot soldiers; by the end of 1590, he was the head of 440 horsemen and 830 foot soldiers. As captain of Eger, he also became the ispán (head) of Heves and Borsod Counties. Rudolph I granted him the rank of baron on 28 August 1588, raising him from the masses of untitled noblemen. Before long, he had to face an Ottoman attack against Szikszó. He first routed the troops of the bey of Szolnok on 2 October. His son, George, would later say, Sigismund always relied on espionage to prevent sudden attacks. After reinforcements from Kassa, Szendrő and Tokaj joined his troops, Sigismund hurried to Szikszó and routed the united army of three beys on 8 October. His victory was celebrated by the whole kingdom, and in Vienna and Prague. The minstrel György Tardi composed a poem to commemorate it. The Hungarian translation of the Bible, known as the Vizsoly Bible, completed by the Calvinist pastor Gáspár Károli, was printed under the auspices of Sigismund between February 1589 and July 1590. He also financed the education of young men at the universities of Heidelberg and Wittenberg. After finishing their studies, he employed them as Calvinist priests on his estates. He had a good relationship with some Catholic prelates. For instance, the provost (head) of the Eger Chapter borrowed 150 florins from him in 1589. He also employed Orthodox priests for his Rusyn serfs. However, he imprisoned the Orthodox bishop of Munkács who had filed a complaint against him at the royal court for unknown reasons. Sigismund continued the restoration the fortress of Eger which had begun in 1569. He redeemed at least four villages in the royal estates centered around the fortress which had been mortgaged by his predecessors. However, he found his position onerous because the royal treasury was unwilling to pay all the expenses. He announced that he wanted to renounce his captaincy of the fortress on 12 March 1590, but his successor, Bálint Prépostváry, was only appointed on 15 July 1591. He moved to Munkács and restored the castle. He retained the guardianship of his stepsons after his wife died in July 1591. In an attempt to seize the guardianship, his stepsons' cousin, Magdolna Káthay, filed a lawsuit against Sigismund stating that he had been negligent, but she lost the case. Sigismund married his second wife, Anna Gerendi, before 15 July 1592.
Ұзақ түрік соғысы
Венгрияның диетасы 1593 жылдың басында Осман империясына қарсы Славония мен Хорватияны қорғау үшін ерекше салық белгіледі. Диета Жоғарғы Венгрияда салықты жинау үшін Зигизмундты тағайындады. Османлы Ұлы визир Кожа Синан-паша Трансдунайға шабуыл жасағаннан кейін, Зигизмундты Жоғарғы Венгрияны вассалдық мемлекетке айналдыру жоспары туралы әңгімелер тарады. Зигизмунд ықпалды Николай Палффиге Рудольф I-ді Осман империясына қарсы шабуылды кешіктірмей бастауға көндіруді өтінді. Ол сондай-ақ Трансильвания, Молдавия және Валахияны Осман империясына қарсы коалицияға қосуды ұсынды. Қазан айында патша әскері Осман территориясына енгенде, Зигизмунд оның қолбасшыларының бірі болды. 14 қарашада Романьиде Осман әскерін жеңгеннен кейін, патша әскері маңызды Осман бекінісі Фюлекке қоршау салды. Зигизмунд сенімділігімен танылғандықтан, қорғаушылар оған капитуляция шарттарын талқылау үшін жүгінді. 27 қарашада оларға және олардың отбасыларына бекіністен кетуге рұқсат берілді. Патша әскері 1593 жылдың соңына дейін жақын маңдағы Осман бекіністерін де басып алды. Фюлекке басып кіру Зигизмундтың беделін арттырды. Ол 1594 жылдың басында Осман империясының маңызды бекінісі Хатванда қарсы патша әскерінің жасағын басқарған Симон Форгачқа қосылды. Олар 1 мамырда Буда пашасын (губернаторын) Турада жеңді, бірақ Хатваны басып ала алмады. Қырым татарлары Осман әскерлеріне көмек көрсету үшін Жоғарғы Венгрияға шабуыл жасап, Мункач маңындағы ауылдарды тонады. Зигизмунд шамамен 1595 жылы патша кеңесінің мүшесі болды, осылайша патшалықтағы жоғары лауазымды қызмет атқармаған жалғыз кеңесші болды. Ол патша кеңесінің отырыстарына ешқашан қатыспады. Зигизмундтың екінші әйелі 1595 жылы қайтыс болды. Ол 1596 жылдың мамырында Борбала Телегдиге үйленді. Оның қызы Жужа Чапидің қамқоршысы ретінде ол Эсеньдегі (қазіргі Украинадағы Есень) және Парнодағы (қазіргі Словакиядағы Парховани) оның иеліктеріне ие болды. 1596 жылғы шаруалардың санағы бойынша Зигизмунд жеті округте иеліктерге ие болды. Сонымен қатар, санақ көрсеткендей, соғыста көптеген ауылдар қирады. Мысалы, 1588 мен 1596 жылдар аралығында Берег округінің шаруашылықтарының 45%-ы жоғалып кетті. Рудольф I-нің ағасы Максимилиан 1596 жылдың жазында Осман территориясына қарсы жорық бастады. Зигизмунд патша әскеріне қосылып, Вац пен Хатваны басып алуға қатысты. Ол сондай-ақ Максимилианға 3000 талер қарыз берді. 28 қазанда Трансильвания князі Максимилиан мен Зигизмунд Баторидің біріккен әскерлерінің апатты жеңісімен аяқталған Мезокерстес шайқасынан аз уақыт бұрын оны подагра шалдықты. Рудольф I Зигизмундқа әскери қызметі мен қаржылық қолдауы үшін сыйлық ретінде 1597 жылдың 27 мамырында жаңа герб берді. Жаңа эскутчеонда (қалқанда) бүркіт бейнеленген (Ракочидің бұрынғы қарғасының орнына), ал Ракочидің дәстүрлі дөңгелегін үш шыңы бар таумен толықтырды. Рудольф I 1598 жылдың басында Трансильванияны иеленуге комиссарларды тағайындады. Зигизмунд Трансильванияға комиссарларға көмек көрсету үшін күш жіберді. Ол Жоғарғы Венгриядағы венгр әскерлерінің қолбасшысы болды, бірақ оның жоғарғы қолбасшысы Джорджо Бастамен қарым-қатынасы шиеленісті болды. Зигизмунд Бастаға төленбеген жалдамалы әскерлер оның иеліктерін қиратқаны туралы шағымдап хаттар жіберді. Баста оны әскерлеріне жалақы төлемегендігі үшін, содан кейін монархқа қарсы сөз байласуы үшін айыптады. 1599 жылы жазда Қырым татарлары Жоғарғы Венгрияның көптеген ауылдарын тонады, бұл оның ақсүйектер арасындағы танымалдығының төмендеуіне әсер етті. Ол Диета қолдауысыз әскерлерді жинауға тағайындалды. Төленбеген жалдамалы әскерлер де оның иеліктерін тонады. 1598 мен 1601 жылдар аралығында Мункачтағы үйлердің 40%-ы қирады, ал Земплен округінің 20%-ы ауылдары сол кезеңде бос қалды. Зигизмунд әлі де патша қазынасына ақша қарызға бере алды және жаңа иеліктерді иеленді. Қазына Бастаның Трансильваниядағы жорығын тек Зигизмундтың қарыздарымен ғана қаржыландыра алды. 1599 жылы Токаджи шарап аймағындағы Таркал оған кепілге берілді. Русь князі Януш Острогский 1601 жылдың тамыз айында оған Сарос округінің Маковица (қазіргі Словакияның Зборов) жерін 80 000 флоринге сатты. Бұл жер Зигизмундтың жеке меншігі болды, оның көптеген басқа иеліктері патша қазынасына берген қарыздарының кепілі ретінде немесе оның қамқоршыларының қамқоршысы ретінде ұсталған. Зигизмунд Острогскийге православие және католик шаруаларын кальвинизмге көшіруге мәжбүрлемейтінін уәде берді. Маковица қамалы Венгрия мен Польша арасындағы маңызды бағытты бақылады. Оны иеленгеннен кейін Зигизмунд Рудольф I-нің хатына сәйкес кедендік баж төлемей Польшаға шарап жеткізіп тұрды.
The Diet of Hungary voted an extraordinary tax to finance the defense of Slavonia and Croatia against the Ottomans in early 1593. The Diet appointed Sigismund to collect the tax in Upper Hungary. After the Ottoman Grand Vizier, Koca Sinan Pasha, invaded Transdanubia, rumours about his plan to transform Upper Hungary into a voivodate (vassal state) were spreading. Sigismund urged the influential Nicholas Pálffy to persuade Rudolph I to launch a counter invasion against the Ottomans without delay. He also suggested that Transylvania, Moldavia and Wallachia should be included in an anti Ottoman coalition. When the royal army broke into Ottoman territory in October, Sigismund was one of its commanders. After routing an Ottoman army at Romhány on 14 November, the royal troops laid siege to the important Ottoman fortress of Fülek. Since Sigismund was famed for his reliability, the defenders approached him to discuss the terms of their surrender. They and their families were allowed to leave the fortress on 27 November. The royal army also captured the nearby Ottoman fortresses before the end of 1593. The capture of Fülek reinforced Sigismund's reputation. He joined Simon Forgách who led a contingent of the royal army against the important Ottoman fortress of Hatvan in early 1594. They defeated the Pasha (governor) of Buda at Tura on 1 May, but they could not capture Hatvan. Crimean Tatars broke into Upper Hungary to assist the Ottoman forces, plundering the villages near Munkács during their march. Sigismund was made a member of the royal council around 1595, thus becoming the only councillor who did not hold a high office of the realm. He never attended the meetings of the royal council. Sigismund's second wife died in 1595. He married Borbála Telegdy in May 1596 As guardian of her daughter, Zsuzsa Chapy, he took possession of her estates in Eszeny (now Eseny in Ukraine) and Parnó (now Parchovany in Slovakia). According to a census of the peasant households, Sigismund held estates in seven counties in 1596. The census also shows that many villages were destroyed during the war. For instance, about 45% of the households in Bereg County disappeared between 1588 and 1596. Rudolph I's brother, Maximilian, launched a campaign against Ottoman territories in the summer of 1596. Sigismund joined the royal army and participated in the capture of Vác and Hatvan. He also provided a loan of 3,000 thalers to Maximilian. An attack of gout paralysed him shortly before the Battle of Mezőkeresztes, which ended with the catastrophic defeat of the united armies of Maximilian and Sigismund Báthory, prince of Transylvania on 28 October. Rudolph I granted Sigismund a new coat of arms to reward him for his military service and financial support on 27 May 1597. The new escutcheon (shield) depicted an eagle (instead of the Rákóczis' former raven), and supplemented the Rákóczis' traditional wheel with a mountain with three peaks. Rudolph I appointed commissioners to take possession of Transylvania in early 1598. Sigismund sent reinforcements to Transylvania to assist the commissioners. He was made the commander of the Hungarian troops in Upper Hungary, but his relationship with the supreme commander, Giorgio Basta, became tense. Sigismund sent letters to Basta, complaining that unpaid mercenaries had destroyed his estates. Basta accused him first of having failed to pay his troops' salaries, then of conspiring against the monarch. Crimean Tatars pillaged many villages in Upper Hungary in the summer of 1599, which contributed to his loss of popularity with the noblemen. He was tasked with the mustering of troops without the support of the Diet. Unpaid mercenaries also often pillaged his estates. Almost 40% of the houses were destroyed in Munkács between 1598 and 1601, and 20% of his villages in Zemplén County became depopulated during the same period. Sigismund could still loan money to the royal treasury and seize new estates. The treasury could only finance Basta's campaign in Transylvania with Sigismund's loans. Tarcal in the Tokaji wine region was mortgaged to him in 1599. Ruthenian prince Janusz Ostrogski sold the domain of Makovica in Sáros County (at present day Zborov in Slovakia) to him for 80,000 florins in August 1601. The domain was Sigismund's own property, in contrast with most of his other estates that he held either as a security for the loans he had provided to the royal treasury or as his wards' guardian. Sigismund promised Ostrogski that he would not force the Orthodox and Catholic serfs to convert to Calvinism. The castle of Makovica controlled an important route between Hungary and Poland. After seizing it, Sigismund often delivered wine to Poland without paying custom duties, according to a letter of Rudolph I.
Зигизмундтың қамқорлығындағы Ференц Магочи 1602 жылы толыққанды жасқа келді. Магочидің туыстары оны Зигизмундтан есеп беруді талап етуге көндірді, ал патшалық палатасы оны қолдады. Острогский де Маковица жерін беру шарттарын орындамағаны үшін Зигизмундқа қарсы сотқа шағымданып, берді. Әрқашан қаржыға мұқтаж болғандықтан, патшалық палатасы да Зигизмундтың иеліктерін тәркілегісі келді. Патшалық шенеуніктері Зигизмундтың Венгриядағы жағдайға қатысты шағымдары мен Осман бектерімен болған хат алмасуы туралы үш хатын алды. Рудольф I-нің ағасы Маттиас Зигизмундты Диетаға шақыруды қалады, бірақ патшалық кеңесшілер Зигизмундтың жағын алды. Зигизмунд пен Магочи 1603 жылдың басында келісімге келді. Магочи Мункач жерін алды, ал Зигизмунд 30 000 флорин төлеуге және оған екі ауыл беруге уәде берді, бірақ ол уәдесін орындамады. Диета 1604 жылдың 3 ақпанында Прессбургте (қазіргі Словакияның Братиславасы) жиналды. Зигизмунд ауырғандықтан Диетаға қатыспады. Оның өтініші бойынша Эгер шіркеуінің делегаттары оны Маковицада барып, оның қатыса алмағанын растайтын куәлік берді. Диета таратылғаннан кейін Рудольф I діни мәселелерді талқылауға Диетаға тыйым салатын жарлықты өз еркімен жариялады. Жоғарғы Венгрияның лютеран және кальвинист ақсүйектері мен қала тұрғындары 1599 жылдың 8 қыркүйегінде Гальсечте (қазіргі Словакияның Сечовцесі) жиналып, жарлықты кері қайтаруды талап етті. Зигизмунд отырысқа қатысты, бірақ көп ұзамай Маковицаға оралды.
Sigismund's ward, Ferenc Mágóchy reached the age of majority in 1602. Mágóchy's relatives persuaded him to demand an account from Sigismund, and the royal chamber supported him. Ostrogski also filed a lawsuit against Sigismund, stating that he had failed to complete the terms of the transfer of the domain of Makovica. Always being in need of funds, the royal chamber also wanted to seize Sigismund's estates. Royal officials obtained three of Sigismund's letters in which he complained about the state of affairs in Hungary, and mentioned his correspondence with Ottoman beys about the redemption of prisoners of wars. Rudolph I's brother, Matthias, wanted to summon Sigismund to the Diet, but the royal councillors stood by Sigismund. Sigismund and Mágóchy reached a compromise in early 1603. Mágóchy received the domain of Munkács, and Sigismund promised to pay 30,000 florins and to give two villages to him, but he failed to keep his promise. The Diet assembled in Pressburg (now Bratislava in Slovakia) on 3 February 1604. Sigismund did not attend the Diet because he had fallen ill. At his request, the delegates of the Eger Chapter visited him in Makovica and issued a certificate proving that he was unable to move. After the Diet was dissolved, Rudolph I arbitrarily promulgated a decree that prohibited the Diet from discussing religious issues. The Lutheran and Calvinist noblemen and burghers of Upper Hungary assembled at Gálszécs (now Sečovce in Slovakia) on 8 September, demanding the withdrawal of the decree. Sigismund attended the meeting, but soon returned to Makovica.
Боцкайдың қолдаушысы
Стивен Боцкай 1604 жылдың қазан айында Партиумда Рудольф I-ге қарсы көтерілді. Боцкайды қолдаған хайдустардың екі капитаны – Балаз Липтай мен Балаз Немети қараша айының басында Сигизмундты оларға қосылуға шақырды. Сигизмунд Маковицада қалды, бірақ Боцкаймен хат алмасты. Ол үлкен ұлы Георгийді Боцкайдың қасындағы Кассаға (қазіргі Словакиядағы Кошице) жіберді. Сигизмунд Иштван Чакимен бірлесіп, Боцкай мен монарх арасында келісімге келуге тырысты, Осман империясы Венгриядағы азамат соғысынан пайдаланады деп қорқады. Джорджо Баста Сигизмундтың Боцкай үшін Трансильвания княздығы мен Жоғарғы Венгрияны бақылауға алуды көздеп отырғанына сенді. Боцкайдың жақтастары Ракоцидің Szerencs иелігінде жиналып, 1605 жылдың 20 сәуірінде оны Венгрияның ханзадасы деп жариялады. Бір аптадан кейін Сигизмунд және оның бұрынғы күйеу баласы Балинт Другет Нагьецед қаласындағы бай Стивен Баториге барып, оны Боцкайға қосылуға көндірді. Қазан ауруынан зардап шеккен Сигизмунд келесі айларда көбінесе Кассадағы Боцкайдың сарайында болды.
Stephen Bocskai rose up against Rudolph I in Partium in October 1604. Two captains of the Hajdús who supported Bocskai, Balázs Liptai and Balázs Németi, urged Sigismund to join them in a letter in early November. Sigismund remained in Makovica, but exchanged letters with Bocskai. He sent his eldest son, George, to Bocskai who was in Kassa (now Košice in Slovakia). Cooperating with István Csáky, Sigismund tried to mediate a compromise between Bocskai and the monarch, fearing that the Ottomans would take advantage of the civil war in Hungary. Giorgio Basta was convinced that Sigismund actually wanted to secure the Principality of Transylvania and the rule of Upper Hungary for Bocskai. Bocskai's supporters assembled at Rákóczi's estate, Szerencs, and acclaimed him prince of Hungary on 20 April 1605. A week later, Sigismund and his former son in law, Bálint Drugeth, went to see the wealthy Stephen Báthory at Nagyecsed and convinced him to join Bocskai. Suffering from attacks of gout, Sigismund stayed mostly at Bocskai's court in Kassa during the following months.
Әкім
1605 жылы тамызда Сигизмунд Боцкайды (бұрын Трансильванияның князі болып сайланған) Трансильванияға ертіп келді. Трансильванияның сеймінің келісімімен Боцкай оны 14 қыркүйекте княздықты басқаруға губернатор етіп тағайындады. Сигизмунд Боцкайдың билігіне төндіре алмады, өйткені оның Осман империясында да, Трансильванияда да одақтастары болған жоқ. Боцкайдың қайын інісі Габор Галлер патша қазынасын Сигизмундтан тәуелсіз басқарды, ал Секелилердің қолбасшысы Янош Петки де Боцкайдан тікелей нұсқаулар алды. Сигизмунд Гюлафехерварда (қазіргі Румыниядағы Альба-Юлия) орналасты. Қыркүйек айының соңында Қырым татарлары Трансильванияға Боцкайдың қарсыластарына қарсы күресу үшін келді, бірақ Сигизмунд оларды күрессіз кері шегінуге көндірді. Дева (қазіргі Румыниядағы Дева) – Трансильваниядағы Боцкайға қарсы соңғы бекініс, ол 11 қарашада берілді. Сигизмунд Ссакидің жесірінен Садвар және Сарос бекіністерін (қазіргі Словакиядағы Шариш қамалы) сатып алды, бірақ сатып алу құнын төлей алмады. 1606 жылдың 7 наурызында ол Удвархелишекте саббатиандардың жиналыс өткізуіне тыйым салды. Ол сейімнің қарапайым секелдерді құлдыққа салуға ақсүйектерге мүмкіндік беретін заңдарды қабылдауына кедергі келтірмеді. Әуесқой Гьёрги Рац Валахия князі Раду Шербанның қолдауымен Секелилерді Боцкайға қарсы қоздыруға тырысты, бірақ Сигизмунд 7 маусымда Рацты тұтқынға алды. 1606 жылдың 23 маусымында Вена шарты Осман империясының билігі астындағы Трансильвания княздығының автономиялық мәртебесін бекітті. Боцкай 29 желтоқсанда қайтыс болды және өсиетімен Балинт Дрогетті мұрагер деп атады, бірақ Вена шарты Трансильвания сеймінің Боцкайдың мұрагерін сайлау құқығын да растады. Трансильвания сеймі Боцкайдың өлімі Сигизмундтің тағайындалуын тоқтатқанын мәлімдеді, бірақ 1607 жылдың 22 қаңтарында губернатор лауазымын растады. Гьёрги Турзо Трансильванияның көптеген дворяндары да князь Сигизмундты сайлауға дайын екенін атап өтті, бірақ Сигизмунд жалғыз үміткер емес еді. Жас Габриэль Батори 1607 жылдың 2 қаңтарында Осман империясының бас визиріне хат жолдап, княздыққа талап еткен болатын. Басқа дворяндар Пал Ньяри, Болдизар Корнис, Болдизар Сильваси немесе Габриэль Бетленді қолдады. Дрогет пен Батори Сигизмундтың басты қарсыластары болды, бірақ олар өздерінің сайлауын қамтамасыз ету үшін Трансильванияға асықпады. Сондай-ақ, сейім княздықты еркін сайлау құқығын көрсетуге тырысты, княздың өз орнын басатын адамды тағайындау құқығын немесе Баторилердің мұрагерлік билікке деген талабын мойындамай.
Sigismund accompanied Bocskai (who had already been elected prince of Transylvania) to Transylvania in August 1605. With the consent of the Diet of Transylvania, Bocskai made him governor to administer the principality on 14 September. Sigismund could not threaten Bocskai's rule because he did not have allies either in the Ottoman Empire or in Transylvania. Bocskai's brother in law, Gábor Haller, administered the royal treasury independently of Sigismund, and János Petki, the commander of the Székelys, also received direct instructions from Bocskai. Sigismund took up his seat in Gyulafehérvár (now Alba Iulia in Romania). Crimean Tatars moved into Transylvania to fight against Bocskai's opponents in late September, but Sigismund convinced them to withdraw without a fight. Déva (now Deva in Romania), the last fortress to resist Bocskai in Transylvania proper, surrendered on 11 November. Sigismund bought the domains of Szádvár and Sáros' fortresses (now Šariš Castle in Slovakia) from István Csáky's widow, but he could not pay the purchase price. He prohibited the Sabbatarians from holding assemblies in Udvarhelyszék on 7 March 1606. He did not prevent the Diet from adopting laws which enabled the noblemen to put Székely commoners into servitude. The adventurer György Rácz tried to stir up the Székelys against Bocskai with the support of Radu Șerban, Prince of Wallachia, but Sigismund had Rácz captured on 7 June. On 23 June 1606, the Treaty of Vienna confirmed the autonomous status of the Principality of Transylvania under the suzerainty of the Ottoman Empire. Bocskai died on 29 December, naming Bálint Drugeth his heir in his last will, although the Treaty of Vienna also confirmed the right of the Diet of Transylvania to elect Bocskai's successor. The Diet of Transylvania stated that Bocskai's death had put an end to Sigismund's appointment, but confirmed his position as governor on 22 January 1607. György Thurzó noted that most Transylvanian noblemen were also willing to elect Sigismund prince, although Sigismund was not the only candidate. The young Gabriel Báthory had laid claim to the principality in a letter to the Ottoman grand vizier already on 2 January 1607; other noblemen supported Pál Nyáry, Boldizsár Korniss, Boldizsár Szilvási or Gabriel Bethlen. Drugeth and Báthory were Sigismund's chief rivals, but they failed to rush to Transylvania to secure their election. The Diet also wanted to demonstrate its right to freely elect the prince, without recognizing the right of a prince to designate his successor or the Báthorys' claim to hereditary rule.
Әмірші
1607 жылдың 8 ақпанында Колозсварда жаңа князь сайлау үшін тағы да диета жиналды. Боцкайдың өсиетіне сәйкес, Сигизмунд Балинт Другетті (бұрынғы күйеу баласы) ұсынды, бірақ Үш Мілеттің делегаттары 12 ақпанда Сигизмундты князь деп жариялады. Өзінің қарттығын және подаградан зардап шегетінін айтып, ол сайлауды қабылдағысы келмеді, бірақ делегаттар оны князьдік антына беруге көндірді. Сигизмундтың сайлануы – Трансильвания тарихында диета монархты еркін сайлай алған жалғыз жағдай болды. Габриэль Батори Сигизмундтың сайлануын қабылдады, бірақ 1595 жылы отбасынан тартып алынған иеліктерін қайтаруды талап етті. Другет шекарадағы Хуст пен Кёварды (қазіргі Украинадағы Хуст және Румыниядағы Реметея Киоарулуй) басып алды. Сигизмунд Рудольф I-нің інісі Матиасқа хат жазып, Другетті екі бекіністен шығаруға бұйрық беруін сұрады. Османлылардың ұлы визирі Куюку Мурад-паша 18 қаңтарда Другетті Боцкайдың мұрагері ретінде бекітті, бірақ оның елшісі Мустафа Сигизмундтың сайланғанын білгеннен кейін ахиднамені (диплома) өзгертті. 22 ақпанда Сигизмундтың сайлануын растайтын өзгертілген құжат ұсынылды. Мурад-пашаның қолдауын алу үшін Сигизмунд Трансильвания әскерлерін Липпа мен Йено (қазіргі Румыниядағы Липова мен Инеу) екі маңызды шекаралық бекінісінен шығаруға ұсынды, бірақ ұлы визир бұл ұсынысты қабылдамады. Рудольф I Сигизмундтың сайлануын мойындамады. Жоғарғы Венгрияның ақсүйектері Розгониде (қазіргі Словакиядағы Рожановце) жиналып, 19 сәуірде Другеттің пайдасына Сигизмундты тақтан бас тартуға шақырды. Другеттің шабуылынан қорқып, Сигизмунд Трансильванияның оңтүстігіндегі Фэгэраш (қазіргі Румыниядағы Фэгэраш) бекінісіне көшті. Алайда Трансильванияны Мажарстанның қасиетті тәжінің бір бөлігі деп санаған Рудольф I Другетті қолдамады. Керісінше, Рудольф Сигизмунд Баториді таққа қайтаруды жоспарлап отырған деген қауесет тарады. Сигизмунд Ракоци Другетті Трансильванияға шақырды. Кездесуден кейін Другет княздікке құқығын талап етуге тырыспады, бірақ Хуст пен Кёварды өз бақылауында ұстады. Трансильвания диетасы маусым айында Габриэль Баториге иеліктерін қайтарған жоқ. Сонымен қатар, ол иезуиттерді княздіктен қуу туралы шешім қабылдады, бұл католиктердің наразылығын тудырды. Габриэль Батори егер князь болып сайланса, католиктердің мүддесін қорғайтынына уәде берді. Боцкайдың қайтысынан кейін жалақы алмаған Хайдюстар 1607 жылдың қазан айында көтеріліске шықты. Олар Балинт Другетті таққа отырғызуды шешті. Буданың Османдық губернаторы Али-паша олардың қозғалысын қолдады. Сигизмунд Габриэль Баторимен келіссөздер жүргізіп, егер ол тақтан бас тартса, Садвар мен Сарос иеліктерінің құнын Сигизмундтың атынан төлеуге уәде берді. Другет Хайдюстармен одақтасудан бас тартты, бұл Габриэль Баториге 1608 жылдың 6 ақпанында олармен келісім жасауға мүмкіндік берді. Батори католик және унитариандық ақсүйектерді патшалық кеңесшілері етіп тағайындайтынына уәде берді. Жаңа азаматтық соғыстан аулақ болу үшін Сигизмунд 1608 жылдың 5 наурызында Колозсвардағы диетада тақтан бас тартты.
The Diet again assembled to elect the new prince at Kolozsvár on 8 February 1607. In accordance with Bocskai's last will, Sigismund proposed Bálint Drugeth (his former son in law), but the delegates of the Three Nations proclaimed Sigismund prince on 12 February. Stating that he was old and suffering from gout, Sigismund did not want to accept his election, but the delegates persuaded him to take the princely oath. Sigismund's election was the only occasion when the Diet of Transylvania could freely elect a monarch during the history of the principality. Gabriel Báthory accepted Sigismund's election, but he also demanded the restoration of the estates confiscated from his family in 1595. Drugeth seized Huszt and Kővár (now Khust in Ukraine and Remetea Chioarului in Romania, respectively) on the border. Sigismund wrote to Rudolph I's brother, Matthias, asking him to order Drugeth to withdraw from the two fortresses. The Ottoman grand vizier, Kuyucu Murad Pasha, had confirmed Drugeth as Bocskai's successor on 18 January, but his envoy, Mustafa, modified the ahidnâme (diploma) after he learned of Sigismund's election. The altered document, which confirmed Sigismund's election, was presented on 22 February. To secure Murad Pasha's support, Sigismund offered to withdraw the Transylvanian troops from two important border fortresses, Lippa and Jenő (now Lipova and Ineu in Romania), but the grand vizier did not accept the offer. Rudolph I did not acknowledge Sigismund's election. The noblemen of Upper Hungary assembled at Rozgony (now Rozhanovce in Slovakia) and urged Sigismund to abdicate in favor of Drugeth on 19 April. Fearing an attack by Drugeth, Sigismund moved to the fortress of Fogaras (now Făgăraș in Romania) in southern Transylvania. However, Rudolph I, who regarded Transylvania as a realm of the Holy Crown of Hungary, did not support Drugeth. Instead, according to contemporaneous rumours, Rudolph was planning to restore Transylvania to Sigismund Báthory. Sigismund Rákóczi invited Drugeth to come to Transylvania. After their meeting, Drugeth did not make any further attempts to assert his claim to the principality, but retained Huszt and Kővár. The Diet of Transylvania did not restore the estates to Gabriel Báthory in June. In addition it ordered the expulsion of the Jesuits from the principality, which outraged the Catholic noblemen. Gabriel Báthory promised to promote the interests of the Catholics if he were elected prince. The Hajdús, who had not received their salary after Bocskai's death, rose up in rebellion in October 1607. They decided to place Bálint Drugeth on the throne. Ali Pasha, the Ottoman governor of Buda, supported their movement. Sigismund entered into negotiations with Gabriel Báthory, who promised to pay the purchase price of the domains of Szádvár and Sáros on Sigismund's behalf if he abdicated. Drugeth refused to ally himself with the Hajdús, enabling Gabriel Báthory to make a treaty with them on 6 February 1608. Báthory promised that he would make Catholic and Unitarian noblemen royal councillors. To avoid a new civil war, Sigismund abdicated at the Diet in Kolozsvár on 5 March 1608.
Соңғы айлар
1608 жылы 7 наурызда Зигизмунд әйелімен бірге Коложвардан Жоғарғы Венгрияға аттанды. Сол күні Габриэль Батори Трансильвания князі болып сайланды. Зигизмунд Маковицаға қайтып бара жатқанда Садварда тоқтады. Ол бүлікшіл Хайдюстерге қарсы күреске қаржыландыра алмаған патша әскерінің қолбасшыларына жаңа несиелер берді. Хайдюстер Фелсөвадастағы Зигизмундтың үйін тонады. Зигизмунд Жоғарғы Венгрияның бас қолбасшылығын иеленуге тырысты, бірақ ең беделді патша кеңесшілері оны қолдамады. Ол Матиас II-ні Венгрия королі сайлау үшін шақырылған Пресбургтағы диетаға қатысуға жоспарлаған, бірақ ауыр сырқатқа шалдықты. 1608 жылы 5 желтоқсанда Фелсөвадаста қайтыс болды. Ол 21 қаңтар 1609 жылы Серенчте жерленді. Зигизмунд Венгриядағы замандастары арасында ең жарқын мансапқа ие болды. Тарихшы Каталина Петердің сөзіне қарағанда, ол "үлкен дарыны бар адам" болды. Оның ондаған мүлікті сатып алуы оны Корольдік Венгрияның ең бай жер иелерінің біріне айналдырды және 17 ғасырда оның ұрпақтарының билігіне негіз салды. Трансильванияны екі жылдан кем уақыт басқарғанмен, оның қысқа билігі оның ұлы Георг I-ге 1630 жылы Трансильванияны басып алуға мүмкіндік берді.
Sigismund and his wife left Kolozsvár for Upper Hungary on 7 March 1608. Gabriel Báthory was elected prince of Transylvania on the same day. Sigismund visited Szádvár on his way back to Makovica. He provided new loans to the commanders of the royal army who had been unable to finance their fights against the rebellious Hajdús. The Hajdús pillaged Sigismund's house at Felsővadász. Sigismund tried to seize the supreme commandership of Upper Hungary, but the most influential royal councillors did not support him. He planned to go to Pressburg to be present at the Diet which had been convoked to elect Matthias II as King of Hungary, but he fell seriously ill. He died in Felsővadász on 5 December 1608. He was buried in Szerencs on 21 January 1609. Sigismund had the most dazzling career among his contemporaries in Hungary. He was born as a lesser nobleman and died as a magnate, showing that he had been a "man of considerable talent," according to historian Katalin Péter. His acquisition of dozens of estates made him one of the wealthiest landowners of Royal Hungary, and established the basis of his descendants' power in the 17th century. Although he ruled Transylvania for less than two years, his short rule enabled his son, George I, to seize Transylvania in 1630.
Отбасы
Зигизмундтың алғашқы әйелі Юдит Алаги, Режек әкімі Янош Алагидің қызы болды. Ол әкесінің иелігіндегі жерлердің бір бөлігін, оның ішінде Талья мен Абауйсантóны мұраға алды. 1588 жылы ол Зигизмундтың тұңғыш қызы Эржебетті дүниеге әкелді. 1591 жылдың көктемінде Юдит ауыр сырқатқа шалдыққанда, Зигизмунд оны Польшадағы Сандомирж қаласындағы ауруханаға апарды, ол 12 шілдеде қайтыс болды. Эржебет Ракоци 1602 жылы Балинт Дюгетке үйленді. Ол екі жылдан кейін қайтыс болды. Зигизмундтың екінші әйелі Анна Геренди, саббатиандық Трансильвания ақсұлуы Янош Геренди мен Ката Эрдéлидің қызы болды. Зигизмунд әпкесі Магдалинаның келініне үйленді, себебі Геренди Магдалинаның екінші күйеуі болған. Анна үш ұл тудырды. 1593 жылы туған Георг, әкесі қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң Трансильвания князі болды. 1594 жылы дүниеге келіп, 1620 жылы қайтыс болған Зигизмунд өзінің мансабын жоғары деңгейге көтере алмады. Пауыл 1595 жылы туды. 1631 жылы ол Венгрияның патшалық судьясы болды. Анна үшінші ұлын туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Аннаның қазасынан кейін бірнеше ай өткен соң, Зигизмунд өзінің туған інісі Лайос Ракоциге жазған хатында "әйелдерді осылай жақсы көргенін, оларсыз өмір сүре алмайтынын" мойындады. Ол католик Борбала Телегдиге, қайтыс болған досы Кристоф Чапидің жесіріне өзі үйленуді ұсынды. Олар 1596 жылдың мамыр айында үйленді. Ол Зигизмундтан кейін өмір сүрді және оның үшінші ұлы Пауылды католицизмге өткізді.
Sigismund's first wife, Judit Alaghy, was the daughter of János Alaghy, the lord of Regéc. She inherited parts of her father's estates, including Tállya and Abaújszántó. She gave birth to Sigismund's first child, Erzsébet in 1588. When Judit fell seriously ill in the spring of 1591, Sigismund took her to the hospital in Sandomierz in Poland where she died on 12 July. Erzsébet Rákóczi was given in marriage to Bálint Drugeth in 1602. She died two years later. Sigismund's second wife, Anna Gerendi, was the daughter of the Sabbatarian Transylvanian nobleman, János Gerendi, and Kata Erdélyi. Sigismund married the stepdaughter of his sister, Magdolna, because Gerendi was Magdolna's second husband. Anna gave birth to three sons. George, who was born in 1593, became Prince of Transylvania years after his father's death. Sigismund, who was born in 1594 and died in 1620, did not make a career for himself. Paul was born in 1595. He was made judge royal of Hungary in 1631. Anna died soon after the birth of her third son. Sigismund admitted that he had "loved women so much, that he could not live without them" in a letter addressed to his nephew, Lajos Rákóczi, a few months after Anna's death. He proposed himself to the Catholic Borbála Telegdy, who was the widow of his late friend Kristóf Chapy. They married in May 1596. She survived Sigismund and converted his third son, Paul, to Catholicism.