Кіріспе

Виктор Яковлевич Буняковский; 16 желтоқсан 1804 [Е.К. 4 желтоқсан 1804] – 12 желтоқсан 1889 [Е.К. 30 қараша 1889]) – орыс математигі, Санкт-Петербург ғылым академиясының мүшесі және кейін вице-президенті. Буняковский теориялық механика және сандар теориясы саласындағы еңбектерімен танымал математик болды (Бюняковский болжамы қараңыз), сонымен қатар Коши-Шварц теңсіздігін ерте ашқан, оны 1859 жылы Герман Шварц бұл тақырыпта жұмыс жасағанға дейін, шексіз өлшемді жағдай үшін және нақты мәнді функциялардың анықталған интегралдары үшін дәлелдеген.

Өмірбаян

Виктор Яковлевич Буняковский 1804 жылы Ресей империясының Подолия губерниясындағы Бар қаласында (қазіргі Украинаның Винница облысы) дүниеге келген. Буняковскийдің әкесі, кавалериялық полк полковнигі Яков Васильевич Буняковский 1809 жылы Финляндияда қаза тапқан.

Ғылыми және педагогикалық жұмыс

Шетелде жеті жыл болғаннан кейін, Буняковский 1826 жылы Санкт-Петербургке оралып, өмірінің көп бөлігін оқыту және зерттеулермен айналысты. Университеттегі талдау математикасы, дифференциалдық теңдеулер және ықтималдықтар теориясы курстарынан өзге, ол ресейлік мектептер мен әскери академиялар үшін оқу жоспарларын және оқулықтарды дайындаумен де шұғылданды. 1826 жылдан 1831 жылға дейін Бірінші кадет корпусында (кейіннен Әскери-теңіз академиясында) және Санкт-Петербургтегі Коммуникация институтында математика мен механикадан дәріс берді. 1828 жылдан 1864 жылға дейін Буняковский Санкт-Петербургтегі Әскери-теңіз академиясының офицерлік кластарына бекітілді. 1846 жылдан 1880 жылға дейін Буняковский Санкт-Петербург университетінде профессор болып жұмыс істеді, математикалық физика, қысыңқы материя физикасы, математикалық талдау, дифференциалдық теңдеулер, актүарлық математика және математикалық терминологияға баса назар аударған математикалық білім беру салаларындағы жұмыстармен айналысты. Ол теориялық механика және сандар теориясы бойынша зерттеулер жүргізді (қараңыз: Буняковский болжамы). Коши-Шварц теңсіздігін 1859 жылы, Герман Шварцтың осы тақырыптағы зерттеулерінен көп жыл бұрын, шексіз өлшемді жағдайда дәлелдегендігі үшін оған авторлық құқық берілді. Буняковский "Математикалық ықтималдықтар теориясының негіздері" (1846) еңбегінің авторы. Буняковский шамамен 150 ғылыми мақала жариялады. Ол өзінің алғашқы томын: "Негізгі және қолданбалы математика сөздігі" деп жариялады, ол 1839 жылы Ресейде "Д" әрпіне дейін жазылды. Осы жарияланымнан кейін Буняковский әлемдік деңгейде танымал ғалым атанды. Буняковский 1848 жылы Ресейдегі "Современник" журналында жарияланған "Кейбір ғылымдар мен статистика нәтижелеріне сенімділік өлшемдерін енгізу мүмкіндігі туралы" атты ғылыми мақала жазды. Буняковский "Параллель түзулер" атты монографиясын жариялады, онда 1853 жылы Ресейде параллель түзулер теориясының мәселелеріне ғылыми дәлелдер келтірді. Буняковский 1873 немесе 1874 жылы Ресейдегі "Записки Академии Наук" журналында жарияланған "Биологиялық зерттеулер және олардың Ресейдегі адамдар санына қолданылуы" атты ғылыми мақала жазды. Буняковский "1883-1885 жылдары ресейлік армияның дивизияларының санының ықтималдығы туралы" атты зерттеу мақаласын жариялады, ол 1885 жылы Ресейдегі "Записки Академии Наук" журналында жарық көрді. Буняковский ықтималдықтар теориясы саласында бірқатар практикалық қолданыстарды әзірледі және зерттеу мақалаларын "Современник" және "Журнал Министерства Народного Просвещения" ресейлік журналдарында жариялады. Буняковский әскери-теңіз ведомствосының зейнетақы қорын құру мәселесіне маңызды ғылыми үлес қосты және 1858 жылы зерттеу мақалаларын "Морской Сборник" журналында жариялады. Буняковский 1869 жылы өлім-жітімнің эмпирикалық заңын жасады, бұл қаржыдағы капиталдық сақтандыру және өмірлік кірістерді есептеу мәселелерін шешуге мүмкіндік берді.

Мұра

Украинаның Бар қаласында Буняковский есімімен көше аталған. Буняковскийдің ғылыми еңбектерін құрметтеу мақсатында 2004 жылы Украинаның Киев қаласында Буняковский атындағы халықаралық конференция өткізілді.